Voorbeschouwing

Chili: de gevaarlijke outsider

Een goede coach in Zuid-Amerika is een dictator die spelers geen vrijheden geeft zolang ze geen Messi of Neymar heten. Chili heeft er de afgelopen jaren twee gehad: Bielsa en Bielsa 2.0 - roepnaam Sampaoli.

Een training van het Chileense voetbalteam Beeld anp
Een training van het Chileense voetbalteamBeeld anp

Het Chileense voetbalelftal stuntte het afgelopen jaar door met prachtig voetbal in Wembley Engeland te verslaan (0-2), Uruguay een pak slaag te geven (4-1) en Duitsland volledig van de mat te spelen (maar vergeten te scoren, 1-0 nederlaag).

Chili wordt door velen gezien als mogelijke verrassing tijdens het WK. Eindelijk gaat het in het land eens over voetbal en niet over de randzaken. In Macul, een wijk voor de lagere middenklasse in het oosten van hoofdstad Santiago, ligt tussen lelijke oude flats en een rommelige groentemarkt Pinto Duran, het sportpark waar het Chileense nationale voetbalelftal traint. Wie geen idee heeft, rijdt er zo voorbij. En dat is ook de bedoeling, want bondscoach Jorge Sampaoli wenst geen pottenkijkers en wil rust rond zijn team.

De hekken om het park zijn zo hoog dat het onmogelijk is een glimp van de spelers op te vangen. Een cameraploeg van de Chileense televisie die probeerde via een soort hoogwerker toch te filmen, werd door de politie vriendelijk (doch zeer dringend) verzocht daarmee op te houden. Waar Nederlandse voetbalfans bij trainingen van Oranje de kans krijgen handtekeningen te scoren van hun helden, of met ze op de foto te gaan, worden Chileense fans op afstand gehouden. Als ze geluk hebben, stopt één van de dure sportwagens even voor de ingang en zwaait de inzittende. Geen speler stapt uit, om niet het risico te lopen nooit meer in te kunnen stappen.

La Roja de todos, het rode elftal van iedereen, is in de praktijk volledig onbereikbaar voor fans en pers. Ook in Zuid-Amerika heeft alles een reden. Sampaoli staat behalve voor aanvallend voetbal voor rust en discipline. De trainer geeft in principe geen interviews. Zijn antwoorden tijdens de open, voor hem verplichte, persconferenties zijn kort. De Chileense sportpers houdt van schandalen, zoekt ze op, maar heeft het lid op de neus gekregen.

Genoeg schandalen
Omdat niemand meer meewerkt aan interviews, vullen de kranten hun katernen met speculaties, zonder quotes of bronvermelding. Schandalen waren er de afgelopen jaren meer dan genoeg. Meestal dankzij vrouwen, drank of een combinatie van beide. Het zijn er zo veel dat een opsomming dit verhaal te lang zou maken, maar het grappigste verhaal is dat na een oefeninterland in 2006 in Dublin er veel prostituees werden gesignaleerd in de kamers van de spelers. Gelukkig waren die daar volgens de voetballers alleen 'omdat ze een handtekening wilden hebben en om met de Playstation te spelen'.

In 2007 feestte de selectie zó uitbundig nadat Chili zich geplaatst had voor de kwartfinales van de Copa America, dat de beveiliging van het hotel eraan te pas moest komen om de boel weer rustig te krijgen. Veel internationals waren te dronken om te lopen, vrouwen werden beledigd, meubels vernield. Chili verloor vervolgens in de kwartfinales met 6-1 van Brazilië. Een nationale schande. Toen vond de Chileense bond het, onder leiding van de nieuwe voorzitter Harold Mayne-Nicholls, genoeg geweest.

Meedoen of opsodemieteren
Voor de WK-kwalificatie werd een nieuwe trainer aangesteld: Marcelo Bielsa. Als voormalig bondscoach van Argentinië wist hij wel hoe je met zogenaamde Zuid-Amerikaanse sterren om moest gaan: ze konden meedoen of opsodemieteren. Het werd met name het laatste, want Bielsa zag direct dat er een nieuwe, beloftevolle generatie zat aan te komen.

Spelers als Alexis Sanchez, Arturo Vidal en Gary Medel hadden geschitterd op het jeugd-WK van 2007, waar ze de halve finales hadden gehaald. Zij waren rijp voor het grote werk en kregen vanaf de eerste dag onder Bielsa alle kans om zich te laten zien. De reden dat er ineens een topgeneratie klaarstond? Die is er eigenlijk niet. Aan de Chileense jeugdopleidingen is zelden iets veranderd. Bielsa zorgde echter meteen voor rust en discipline.

Ten eerste plaatste hij (vrijwel eigenhandig) de enorme hekken om het trainingsveld. Er kwam geen verhaal meer naar buiten. Opstootjes op het trainingsveld? Waarschijnlijk waren ze er, maar niemand die het weet. Er was rust rond de Chileense selectie. Daarnaast pakte Bielsa de ploeg bij de hand. Zuid-Amerikaanse spelers houden van vrijheid. Maar geef ze die niet, want ze kunnen er niet mee omgaan, was het devies van de coach.

Te goed
In één van de weinige filmpjes van een training van Bielsa is te zien hoe hij uitvalt naar Vidal. 'Wij zijn hier Bayer Leverkusen niet! Uit de pas lopen doe je maar elders!' Coaches moeten de baas zijn, of je moet Messi in de ploeg hebben of Juan Roman Riquelme, in de gouden jaren van Boca Juniors. Daar bepaalde de speler de gang van zaken, omdat hij gewoonweg te goed was en dat ook wekelijks liet zien.

Chili heeft goede voetballers maar geen Messi of Neymar. Dus zei Bielsa, net als Sampaoli nu: 'We moeten als team zo goed spelen dat het niet uitmaakt dat we individueel minder zijn.' De selectie pikte het op. Chili plaatste zich met prachtig voetbal voor het WK van 2010 en liet ook daar een uitstekende indruk achter met een aanvallende speelstijl. Volgens Johan Cruijff speelde Chili tijdens het WK het leukste voetbal. De Gouden Generatie was doorgebroken. Maar rust in Zuid Amerika duurt nooit lang.

Gelukkig voor de Chileense sportpers kwamen er toch schandalen: bondscoach Bielsa had niet voor niets als bijnaam el loco, de gek. Hij weigerde na het WK bij een huldiging op het presidentiële paleis de hand te schudden van de rechtse president Sebastian Piñera, kennelijk omdat hij goed bevriend was met de huidige linkse president Michelle Bachelet (en volgens veel Chileense journalisten zelfs meer dan bevriend). Het kwam de eerder onaantastbare Bielsa op veel kritiek te staan en de pers had eindelijk weer iets om over te schrijven.

Pers blij, land woedend
En toen gebeurde nog iets typisch Zuid-Amerikaans. Hoewel bondsvoorzitter Harold Mayne-Nicholls aantoonbaar voor succes had gezorgd met zijn beleid - niet alleen sportief, maar ook financieel - werd hij niet herkozen. De volstrekt onbekende dertiger Sergio Jadue nam het stokje over, dankzij vele beloftes aan topclubs. De stoïcijnse Bielsa leverde daarop tot ongenoegen van alle spelers direct zijn contract in. Hij wilde niet met een andere voorzitter werken. Gedoe alom, verhalen alom, pers blij, land woedend.

Iedereen, inclusief president Piñera, kreeg de schuld, want Chili's beste bondscoach ooit was weg. En met de aanstelling van opvolger Claudio Borghi was meteen ook de rust weg, net als het goede spel en de resultaten. De Argentijn Borghi was coach van Colo-Colo, toen Vidal en Sanchez er speelden, met nog een handvol toppers. Samen werden ze meermalen kampioen van Chili. Borghi was een vriend, een vertrouwenspersoon van de spelers, hij liet ze hun gang gaan. Het werkte bij Colo-Colo omdat de selectie simpelweg veel beter was dan de andere. Het werkte niet bij het Chileense nationale elftal. Geef gearriveerde Zuid-Amerikaanse voetballers geen vrijheid!

De vriendelijkheid van Borghi, die de pers ook weer amicaal toeliet op de trainingsvelden, leidde zijn ondergang in. De spelers namen een loopje met de discipline en langzaamaan sijpelden de bekende verhalen over vrouwen, drank en andere problemen weer naar buiten. Chili werd weer het oude Chili. De bom barstte uiteindelijk op dinsdag 8 november 2011. De meeste leden van de selectie waren uitgenodigd op het doopfeestje van de dochters van Claudio Valdivia, ook al ex-Colo-Colo. Daar had Borghi toestemming voor gegeven, mits iedereen zich om 22.00 uur weer in het spelershotel zou melden.

Dronken voetballers
Vijf spelers, onder wie Valdivia en Vidal, verschenen echter veel later en ook nog eens zwaar beschonken. Het was de eerste keer dat Borghi een harde beslissing nam. De spelers kregen schorsingen van meer dan tien wedstrijden, maar het liep niet goed af. De pers schreef zich suf, Chili verloor de vrijdag erna kansloos met 4-0 van Uruguay. Niet lang daarna leed Chili drie nederlagen op rij in de WK- kwalificatie en vertrok Borghi 'vrijwillig'. Die persconferentie, op 14 november 2012, was de laatste keer dat journalisten vrij toegang hadden tot het trainingscomplex.

Bondsvoorzitter Jadue stelde daarna namelijk Sampaoli aan, die hij zelf 'Bielsa 2.0' noemt. Een gouden greep. Niet alleen had de duidelijke Sampaoli de gouden generatie van Colo-Colo direct onder controle, hij liet ze ook concurreren met een nieuwe groep talenten die klaarstond. Onder leiding van Sampaoli had Universidad de Chile met een kopie van het Ajaxvoetbal van 1995 de Copa Sudamericana van 2011 gewonnen, de Uefa Cup van Zuid-Amerika. Die groep, met Eduardo Vargas (Valencia) en Marcelo Diaz (Basel) als toppers, hielp nu Chili weer een stap verder.

Plaatsing voor het WK 2014 verliep uiteindelijk vrij eenvoudig en met mooi voetbal. In oefenwedstrijden stuntte de ploeg tegen toplanden. Er was weer duidelijkheid: alles draait om het team, sterallures worden niet geaccepteerd. De coach is de baas. Met Sampaoli als Bielsa 2.0 keerde de rust en de discipline rond het Chileense elftal terug. Geleid met strakke hand en met de pers op veilige afstand lijkt de gouden generatie van 2007 in combinatie met de voormalige spelers van Universidad de Chile van 2011 niets meer in de weg te staan om op een groot toernooi eens iets moois te laten zien. Hoewel niets, ook in Chili praat men over de slechtste loting ooit.

Daarentegen leeft in Chili het gevoel dat áls het land ooit iets moois kan laten zien, dat nu is. Of anders volgend jaar, tijdens de Copa America in eigen land. Maar het is hoe dan ook nu, volgend jaar of nooit. De kans dat er een succesvolle Bielsa 3.0 te vinden is, lijkt klein. De oude generatie kon meedoen of opsodemieteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden