Plus

Cheerleaden is meer dan met pompons zwaaien

Dans en een yel, acrobatiek, jumps en stunts: cheerleaden is echt wel wat meer dan met pompons zwaaien en leuzen roepen. Nu het een voorlopige olympische sport is, groeit het aantal beoefenaars snel. Dit weekend is het NK in Amsterdam. 'De combinatie maakt het zo leuk.'

(vlnr) Bovenste rij: Shaistah (13), Chanel (13), Cheverney (14), Beatriz (14), Loïs (14). Middelste rij: Naomi (14), Alicia (14), Maoekaja (14),Delicia (15), Amarilles (15), Charday (15), Magali (15), Melanie (14). Vooraan: Suéngeni (13), Amalia (15), Jazlynn (15), Fièssa (15), Shavenice (15). Junioren Amsterdam Panthers. Beeld Ernst Coppejans

Acht cheerleaders van het team Sparklers, van turn- en gymnastiekvereniging Turnz, stuiteren in blauw-wit hemdje en rokje door de gymzaal van Sportcentrum De Pijp in Zuid. Ze trainen aan de vooravond van het Nederlands kampioenschap cheer­leaden in Amsterdam.

Net dansten ze nog geconcentreerd, symmetrisch rondzwaaiend met de kenmerkende zilverkleurige pompons aan hun handen.

De meeste meisjes - ze zijn tussen de acht en twaalf jaar - hebben die pompons nu langs de mat gelegd; hun handen moeten immers vrij zijn voor radslagen, handstanden en hoge sprongen gevolgd door een spagaat in de lucht.

Stunts
Coach Emeline Welzijn (41) laat ze even stoom afblazen. Het tweede gedeelte van de training bestaat uit stunts oefenen. En dat vereist concentratie. Dansen met pompons is leuk, maar cheerleading draait vooral om stunts. Hoog tijd dat dat beeld eens wordt bijgesteld. Dat cheerleaders echt niet alleen maar football- of basketbalteams aanmoedigen, zoals we zien in Amerikaanse series of films.

De meisjes hebben nog maar weinig tijd om te oefenen voor het Nederlands kampioen­schap in Sportcentrum Ookmeer, georganiseerd door de cheerleadingtak van de American Football Bond Nederland (AFBN Cheerleading Bond). Ze moeten de zogeheten routine in de vingers krijgen: dans en een yell, acrobatiek, jumps en stunts.

In de lift
En dus bouwen ze in de gymzaal in De Pijp een piramide. De cheerleaders verzamelen zich op de mat. Claire (9) en Olivia (10) knielen naast elkaar, hun bovenbeen in een hoek van 90 graden, het andere been gestrekt om in balans te blijven en de rug recht.

Tess (9), klein en licht van stuk, klautert omhoog en wankelt op beide benen. Claire en Olivia grijpen haar enkels vast, daarachter staat Danie (9), die de kuiten van Tess vastpakt en haar helpt recht te staan. Tess zwiept een paar keer met haar armen en blijft dan een aantal seconden kaarsrecht staan. Oefening geslaagd.

(Vlnr) Lisa (9), Dianty (9), Tess (9), Holly (8), Amapola (11), Danie (9), Claire (9) en Sonali (9), team Sparklers, van turn- en gymnastiek­vereniging Turnz Beeld Ernst Coppejans

Spannend
Claire vindt het kampioenschap best spannend. "We trainen nu elke week, vooral in het mensen optillen en dansen met de pompons. Maar we hebben vorig jaar al een Europees kampioenschap gedaan, dus we weten al een beetje hoe het werkt."

Populair
In Nederland zit cheerleading in de lift, zegt Nelson Petter, voorzitter van de Dutch Cheerleading Association (DCA). Het aantal DCA-leden is nu 239, onder wie 27 jongens, bij negen verenigingen. In 2011 waren dat nog tachtig leden bij twee clubs.

Diny Verhoef van de AFBN Cheerleading Bond zegt zelfs dat de bond te weinig trainers heeft om alle meisjes te kunnen begeleiden. "De combinatie van turnen, dansen en acrobatiek, aangevuld met stunts, dat trekt. Ook het sfeertje eromheen, door die pakjes en pompons." In 2017, het eerste jaar van de cheerleader­divisie van de AFBN, meldden zich meteen 200 leden en dat aantal groeit hard.

Olympische sport
Het Internationaal Olympisch Comité (IOC) erkende begin 2016 cheerleading voorlopig als olympische sport. Tijdens de Winterspelen 2018 waren twintig Nederlandse cheerleaders in Pyeongchang, waar cheerleading een demonstratiesport was. Dat is het ook volgend jaar in Tokio tijdens de Zomerspelen. Petter verwacht cheerleading tijdens de Spelen in 2024 op het officiële wedstrijdprogramma en dat het aantal enthousiastelingen nog verder groeit.

Cheerleading begon eind twintigste eeuw als aanmoedingssport bij basketbal- en American footballwedstrijden op Amerikaanse scholen. Vanaf de jaren zeventig werd het een serieuze competitie met loodzware stunts als belangrijkste onderdeel van de routine. Nu waait het over naar de rest van de wereld.

Het Amsterdamse Turnz begon in 2017 met één leslocatie, maar breidde al snel uit naar vier. Om de sport verder te stimuleren werkt de turnbond samen met de gemeente Amsterdam. Op sommige scholen is cheerleadingles onderdeel van de gymles. Zo worden jonge talenten gescout. Sommige klassen doen zelfs mee aan het NK dit weekend, ze strijden voor de 'beste cheerleadingklas van Amsterdam'.

Concentratie
Tess van team Sparklers is in Sportcentrum De Pijp weer veilig naar de grond gebracht. Ze is de 'flyer' van het team; degene die tijdens stunts wordt opgetild. Ze vindt het niet meer spannend om de lucht in te gaan.

Dat was de eerste keer wel anders. Met knikkende knieën klom ze op haar teamgenoten en meteen ging het mis: ze viel achterover. Gelukkig bezeerde ze zich niet. Ze probeerde het meteen nog een keer en vanaf dat moment is ze nooit meer gevallen. "Ik vertrouw erop dat de meiden me opvangen."

Bovenaan: Chaantal (9) Middelste rij: Celina (11), Zaicha (10), Cherlina (12) Onderste rij: Jo-Ann (14), Kaylee (8), Celine (11) en Jaydi-May (12), team Royal Blue, van turn- en gymnastiek­vereniging Turnz Beeld Ernst Coppejans

Danie (9), die Tess vaak optilt, weet waar het misgaat: "Ik kijk soms in de spiegel tijdens het stunten. Het is leuk om jezelf bezig te zien. Maar dan ben je afgeleid en maak je sneller een foutje." Volgens Claire is vooral de concentratie belangrijk. "Elk pasje moet precies gelijk zijn. Daar is de jury straks tijdens het NK ook streng op."

Sonati (9), die na de training nog op handstanden en radslagen oefent met team­genootjes, zegt dat het vooral draait om samenwerken. "We proberen daarom ook geen ruzie te maken, want dan willen sommigen niet meer samen stunten."

Handkus
Ook de junioren van de Amsterdam Panthers, het cheerleadingteam van de gelijknamige American footballclub in Osdorp, doen mee aan het NK. Sven Janssen (29), tevens voorzitter van de club, mat in de aanloop ernaar de meisjes tussen de 13 en 18 jaar twee keer per week twee uur af.

Deze donderdagavond oefenen de Pan­thers het eerste deel van hun routine: dansen aangevuld met individuele acrobatische trucs.

Amalia (15) loopt van links naar rechts over de mat, achter haar dansende teamgenoten aan. Ze houdt haar gezicht schuin naar Janssen, haar heupen in een knikje, handen in haar zij. Ze moet van de trainer 'met attitude lopen'. Ze zwiert nog eens met haar heupen en draait naar Janssen, blaast een handkus in zijn richting en geeft hem een vette knipoog. Janssen komt niet meer bij van het lachen. "Dát is lopen met attitude," roept hij.

De cheerleaders van de Panthers moedigen normaliter wekelijks het footballteam aan. Hun yell: 'You know we're here to bring it, you know we got your back, Amsterdam, Panthers Cheer, White, Blue and Black.' Tijdens wedstrijden staan ze met pompons langs de kant, in de rust geven ze een show. Aan het NK doen ze mee voor de winst.

Aanvoerders Amalia (15) en Amarilles (15) vinden het heerlijk om te trainen. Amarilles: "Tijdens het cheerleaden vergeet ik problemen die bijvoorbeeld op school spelen. Het is bijna iets meditatiefs." Ze deed hiervoor niet aan sport, Amalia heeft altijd gedanst, maar wilde het cheerleaden eens proberen. Ze had er niet echt een beeld bij, behalve dan wat ze op tv zag. Bij de eerste les was ze meteen verkocht. "Door die combinatie van dans, acrobatiek en stunts."

Zelfvertrouwen
Op IJburg trainen vanavond ook de Blue Diamonds van Turnz, een van de vier Turnzteams die meedoen aan het NK. De meisjes tussen de 8 en 10 jaar hebben al het nodige zelfvertrouwen getankt: onlangs wonnen ze een voorronde voor het NK. De wisselbeker staat op veilige afstand van de trainingsmat.

De training vanavond begint met hun yell: 'Blue diamonds, blue, blue, blue diamonds (x2). We are diamonds, diamonds blue, we are the blue diamonds in you (x2).' Tussendoor dabben ze.

Daarna is het tijd voor de stunts. Teamgenoten tillen Evy (9) op. Ze houdt haar balans, terwijl coach Lisa Wandau (22) tot acht telt. Daarna hebben de meiden precies acht seconden om een halve draai te maken, Evy steunt nog steeds op hun bovenbenen. Daarna nog eens acht seconden vasthouden en dan de blijdschap: de stunt is gelukt. Aan de zijkant applaudisseren vijf trotse moeders.

(Vlnr) Zizia (10), Darling (10), Sofia (8), Evy (9), Isabella (10), Siena (8), Ra-Veny (10) en Anna (10), team Blue Diamonds, van turn- en gymnastiek­vereniging Turnz Beeld Ernst Coppejans

Zizia (10) is blij dat de training is afgelopen, ze is kapot. "Hiervoor deed ik turnen. Daar moesten we als warming-up veel rondjes rennen. Dat vond ik niks, hier hoef je maar een paar kleine rondjes te rennen: veel beter. En het is leuk dat je nu met een groep sport, in plaats van in je eentje."

Isabella (10), wat minder vermoeid, gooit er nog een paar spagaten uit - op de grond en in de lucht. Ze is zo lenig omdat ze daar thuis vaak op oefent, zegt ze. "Ik wil graag beter worden. En dan moet je lenig blijven. Ik train wel vier keer in de week. Een keer hier en de overige dagen thuis. Ik doe dan een show voor mijn moeder, zij is dan het publiek."

Hoe werkt het?

Cheerleading kent drie divisies: kleine groepen van minder dan 12 sporters, middelgrote groepen van 12 tot 16 sporters en grote groepen van minstens 17 sporters. Beginners spelen op niveau 1 of 2, met makkelijke stunts, de beste cheerleaders komen uit in niveau 6, waar de stunts het moeilijkst zijn.

Tijdens wedstrijden bereiden alle teams een routine voor van 2,5 minuut. Het is verplicht om alle vier de onderdelen - dans en yell, tumbling, jumps, stunts - in de routine te verwerken. Voor elk onderdeel geeft de vakjury punten. Hoe moeilijker de stunts, hoe meer punten. Voor fouten krijg je strafpunten. Wie aan het eind van de routine de meeste punten overhoudt, wint de wedstrijd.

De routine begint doorgaans met een yell en dans, gebaseerd op passen uit streetdance, hiphop, aerobics en jazzdance. Het tweede gedeelte bestaat uit stunts. Denk aan piramides en elkaar de lucht in gooien. Tussen de stunts door doen de cheerleaders aan 'tumbling' en 'jumps': acrobatiek en sprongen. Flikflaks, salto's en schroeven, bijvoorbeeld. Ook daar zijn punten mee te verdienen.

Pompoms

De prijs van een cheerleaderuniform ligt tussen de 50 en 120 euro, afhankelijk van wat een team wil. Schoenen zijn ongeveer 70 euro, de pompoms 10 euro.

Pompons werden voor het eerst gebruikt rond 1930. Gemaakt van crêpepapier bleek dat niet ideaal; stukjes pompom vlogen alle kanten uit wanneer cheerleaders ermee zwaaiden. Plus: wanneer het regende of sneeuwde, liepen de kleuren in elkaar over.

Pas in 1965 werd daar iets op gevonden: de vinylversie van een pompom. Die heeft veel voordelen: lichter, de variatie in kleuren is oneindig en er kan zelfs design op worden aan­gebracht. Zoals een panterprint, om maar wat te noemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden