Plus Noord/Zuid

Centraal Station: Laag op laag, als een gigantische lasagne

Kijk naar het station en je weet waar je bent als de Noord/Zuidlijn in 2018 gaat rijden. Deze serie belicht de zeven karakteristieke haltes van de nieuwe metrolijn.

Volgens de architecten is grijs de perfecte basis voor een omgeving die dankzij het publiek al genoeg kleur inbrengt Beeld Rink Hof

Het is een magisch moment, de overgang van de donkere tunnelbuis onder het IJ naar de metershoge hal aan de IJzijde van het nieuwe sta­tion Amsterdam Centraal. In de buis zie je slechts het schijnsel van een groen streepje licht en als de metro daaruit tevoorschijn piept, arriveert hij in een kolossale ruimte.

Je kunt tot aan de overkapping van het busstation kijken. Hier komen de verschillende lagen samen: het metrostation op het laagste niveau, het platform daarboven en de autotunnel erachter, daarboven de IJhal en de toegangen naar de treinperrons en het busstation daar weer boven. Een gigantische lasagne is het, het vernieuwde Amsterdam Centraal.

Bedrieglijk overzichtelijk
Hoe complex het ook is, het resultaat ziet er bedrieglijk overzichtelijk uit. Logisch, zoals een metrostation hoort te zijn. De dolende en zoekende passagier mag niet in verwarring raken. Dat ligt om te beginnen aan de grijstinten.

Benthem Crouwel Architecten zijn niet van het exuberante of barokke. Grijs is volgens hen de perfecte basis voor een omgeving die dankzij het publiek al genoeg kleur inbrengt.

Een glanzende diepe kleur grijs is voorbehouden aan de A-vormige 'staanders' die de perrons als het ware uit elkaar drukken - en die tegelijkertijd het gebouw van Cuypers torsen.

A-vormig is een bewuste keus, omdat de metrotoestellen hier eventueel van spoor kunnen wisselen. Dan is die brede strook rails nodig.

De Kathedraal
De wandpanelen neigen naar groengrijs, wat te danken is aan het glas, dat een licht hallucinogene werking heeft als je er met de neus op staat. Deze glasplaten moeten de potentiële graffiti­spuiter ontmoedigen en zijn ook nog eens makkelijk vervangbaar.

En dan hebben we natuurlijk nog de grijze vloertegels met een spikkeltje rood erin, op CS gelegd in een Wybertjes-patroon. Geïntegreerd in de wand is het naambordje van het station met de doorverwijzing naar de Oostlijn en de trams bovengronds. Er is ruimtelijk gezien zo min mogelijk ruis of ballast. Letterlijk wordt die ruis onderdrukt door de geperforeerde platen in het plafond.

De makers hebben een naam in petto voor de hal: de Kathedraal. Daar is niets te veel mee gezegd. Afdalend van het Stationsplein betreed je eerst een driehoekige hal, waar de roltrap aan de oostkant leidt naar de 'Bijlmerexpress'.

De trap aan de stationskant duikt de grond in naar de Noord/Zuidlijn. Dat is een overweldigende ruimte, die op termijn een verbinding krijgt met de Oostlijn. Dit hele ondergrondse circuit kan in 2020 bijna 89.000 reizigers per dag aan; het GVB vervoert per dag evenveel mensen als de NS in het hele land.

100.000 tulpenblaadjes
De oorspronkelijke toegang naar de metro, begin jaren tachtig gebouwd, was een gek makend parcours van gangen, trappen en liften. Daarvan is veel opgeruimd, tot genoegen van Jan Benthem, met name het obstakel naast het Noord-Zuid Hollandsch Koffiehuis.

Het metrostation lijkt gereed voor gebruik. Het wachten is op de kunst van Jennifer Tee en David Claerbout. Tee heeft 100.000 tulpenblaadjes verwerkt in haar wandschildering, die enerzijds verwijst naar haar jeugd in de bollenstreek, anderzijds naar haar Sumatraanse achtergrond.

Claerbout brengt met zijn Weather Engine een typisch Hollands landschap tot leven in zijn video-installatie op de vensterwand onder de IJhal. We zullen een man zien die dat landschap onderhoudt, klungelig, getergd. De verveling van de wachtende wordt verbonden met het ploeterende bestaan bovengronds.

Het is een wereld vol contrasten, de kleuren en het baksteen van Cuypers bovengronds, en de moderne ingenieurskunst eronder. De metro doorboort dat alles - hij glijdt vanaf hier het Damrak in, zonder dat we daar iets van merken. Op weg naar Station Rokin.

Dit is het derde deel van een serie over de nieuwe stations van de Noord/Zuidlijn. Vrijdag deel 4: Station Rokin.

Lees ook de vorige delen: Station Noord: dit is het begin van Amsterdam [+] en Station Noorderpark: vernuft, als een cobra [+]

Centraal Station Beeld Laura van der Bijl
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden