PlusKlapstoel

Carly Wijs: 'Op het moment dat je pen het papier raakt, begin je al met liegen'

Carly Wijs (1966) is actrice en theatermaker. Ze woont met haar zoon van tien in Brussel. Met Het Twijfelexperiment maakt ze haar debuut als romanschrijfster. Een interview aan de hand van 15 trefwoorden.

Carly WijsBeeld Harmen de Jong

Amsterdam

'Het Anna Paviljoen, daar ben ik geboren. Maar ik ben in Amstelveen-Noord opgegroeid. En dat vond ik heel verschrikkelijk. In mijn herinnering een ­vreselijk bedompte, burgerlijke gemeente. Maar ik moet voorzichtig zijn, mijn hele familie woont er nog. Straks word ik met kerst met pek en veren weggejaagd. Na vier jaar Toneelschool Maastricht kon ik niet snel genoeg naar Amsterdam, Amsterdam, Amsterdam."

"Ik heb er tien jaar gewoond, maar werkte toen al zo'n vier maanden per jaar in België; in Brussel, Antwerpen, Gent. Dat op weg zijn en uit een koffer leven is wel tekenend voor mij. Maar toen ik een kind kreeg, moest ik op één plek gaan wonen en dat is Brussel geworden. De Amsterdamse binnenstad is nu zo homogeen; alleen maar nette mensen met bakfietsen en toeristen die niet kunnen fietsen. Maar ik liep laatst over de grachten en dacht: het is een toeristenhol, maar wat is het hier toch godsgruwelijk mooi."

Tom Jansen

"Ja, dat is een leuke man met wie ik ooit getrouwd ben geweest. Iemand die voor de ontwikkeling van het toneel heel inspirerend is geweest. Ik leerde hem kennen aan het einde van de toneelschool. Twaalfenhalf jaar waren we samen, maar we zijn ook alweer veertien jaar uit elkaar. Maar omdat hij de enige van mijn vriendjes is met wie ik getrouwd ben geweest, begint iedereen altijd weer over hem."

Molenbeek

"We weten allemaal van de problemen van Brussel, maar het is ook een echte metropool. Al die talen, al die culturen, je voelt dat de wereld groter is dan jijzelf. Molenbeek is mooi, met allemaal oude herenhuizen, en ligt vlak bij het centrum. Het is vijf minuten lopen naar de Grote Markt, dé plek voor wie centraal wil ­wonen maar een woning in het centrum niet kan betalen. Mensen zoals ik dus. Daardoor is nu ook een gentrification aan de gang."

"Het is de dichtstbevolkte wijk van Brussel met veel verschillende gemeenschappen. De grootste groep zijn de Congolezen, en ja, er is ook een grote concentratie Maghrébiens. Maar het heeft niet te maken met de banlieues van Parijs. Het is oneerlijk dat Molenbeek nu wordt afgeschilderd als aarsgat van de wereld."

Salah Abdeslam

"Na de arrestaties en aanslagen wisten de media me te vinden. Ik ben de expert zonder expertise. Iedereen heeft natuurlijk theorieën en die van mij zijn net zo wankel en pfff... Het is maar wat ik denk. Het is een heel ingewikkeld verhaal, als je in Brussel tweetalig bent heb je zo veel meer kansen dan wanneer je alleen Frans spreekt. Wij, de witte meertaligen, zijn in het voordeel en weten in het grijze gebied zonder regels alles naar onze kant om te buigen."

"De tweedeling is hier pregnanter dan in Nederland. De jongens die de aanslagen hebben gepleegd, zijn heel vervelende kankerlijers en losers. Maar dat ze in staat zijn tot zo'n ongelooflijke agressie, ook naar hun eigen naasten zoals in ­Parijs en Brussel, heeft te maken met het niet hebben van kansen, van geld - want iedereen wil geld. En dan gebruik je de ­islam als kapstok."

"Ik heb nooit overwogen te verhuizen. Welnee. Ik voel een groot onbehagen, maar bijna wereldwijd. Zo'n Trump, met de hakken in het zand. Iedereen heeft zich verschanst achter zijn eigen gelijk en er is heel weinig bereidheid te investeren in de samenleving. Het antisemitisme is weer aan het opkomen en islamofobie met gelijke tred. De ene groep haat de andere, dat hebben we toch een tijd lang niet gehad na de rookwalmen van de Tweede Wereldoorlog."

Europese hoofdstad

"Humpf. Europa is iets waarvan iedereen weet dat we het moeten laten functioneren. Gênant hoe nationale belangen in de strijd worden gegooid. Dat wordt gezegd: grenzen dicht. Nou ja! Ze weten het niet binnenslands te verkopen ook. Het is zo'n mooi project dat ons zo veel vrede heeft gebracht; met uitzondering van Joegoslavië hebben we sinds 1945 vrede. Met een beetje geluk halen we de honderd, dat is nog nooit gebeurd. Maar dan moeten de mensen zich wel een beetje in dat project storten. Ik ben half Schots, half Nederlands en ik woon in Brussel. Ja, dat maakt je wel tot Europeaan."

Godfried

"Godfried van Bouillon. Godfried, mijn zoon. Hij houdt heel erg van Nederland. Zijn we in Amstelveen, met al die voor- en achtertuinen, dan zegt hij: 'Het is zo groen hier mama, zo mooi.' Maar hij is ook echt een Brusselaar. 'Vies is lekker,' zegt hij. Vis is hier 'vies'. We zijn met z'n tweeën. Hij moet zich veel aanpassen en heeft een bepaald soort flexibiliteit ontwikkeld, als een kracht. Ik kan wel thuis gaan zitten, maar we moeten ook eten en gas en licht. Het hebben van een kind is het leukste wat er is, denk ik toch. Ik vind het beregezellig. Ik vind sinterklaas weer leuk, ik vind kerst weer leuk. Hoewel het wel zwaar is soms."

Douwe Bob

"We hebben gekeken en we vonden België beter. Ik vind het ook wel ingewikkeld als het zo politiek wordt allemaal. Zingt zo'n Oekraïense over het aangedane leed in 1944, denk ik: in 1942 waren ze daar in Oekraïne Hitlers little helpers."

Myrna

"Myrna, Myrna, Myrna... O, díe Myrna. Mijn rol in Pleidooi. Ja, daar heb ik een cruciale fout gemaakt. Ik was net van de toneelschool af. Maar dan weet je nog niks, je bent doodsbang dat je de verkeerde keuzes maakt. Ik zat net een beetje in het superintellectuele theatermilieu in België, en daar zeiden ze: 'Carly, dat je dat doet, zo'n goedkope televisieserie.' Dus ik dacht: o, fout!"

"Later hoorde ik van collega Yvonne van den Hurk dat ze me er alle drie de seizoenen in hadden willen laten. Maar dat ik zo duidelijk had laten merken dat ik het niks vond, dat ze me er na seizoen één hebben uitgeschreven. Terwijl: ik genoot best van die rol, ik genoot van die serie. Ik zag laatst een stukje terug en dacht: o, zo'n méisje. Ik was gewoon te jong. Later kwam Oud Geld, toen had ik mijn lesje wel geleerd"

Carly WijsBeeld Harmen de Jong

Überbitch

"Mijn alter ego. De rol van Tamar in ­Divorce is zo geschreven dat je, hoe je 't wendt of keert, toch van haar gaat houden. Net zoals Alexis Colby in Dynasty, you love to hate her - en die brave Krystle Carrington ben je al snel je spuugzat. Het was zo leuk dat ze in het laatste seizoen helemaal onderuitging, ze oogstte wat ze had gezaaid."

"De erkenning van zo'n groot publiek is leuk. Maar ik heb altijd in het kleine theater gezeten en me daarin nooit miskend gevoeld. In het dagelijks leven merk ik er niet zo veel van, in Brussel word ik niet herkend. Maar de serie heeft me veel goeds gebracht. Ik denk wel dat ik daardoor voor mijn boek meer pers heb gekregen. Dus ik kan alleen maar zeggen: joehoe!"

Descartes

"Mijn laatste jaar op de toneelschool was ik begonnen aan een studie filosofie, omdat ik vond dat ik te weinig theoretische bagage had. Met die studie ben ik snel ­gestopt, omdat het te veel was, maar mijn eerste tentamen ging over Descartes en de ratio en daarmee had ik al snel de lijn voor mijn boek."

"Dat meisje in het boek probeert à la Descartes door zuiver rationeel denken haar geestelijk gehandicapte zus te ontmaskeren. Ik dat meisje? Nee, ik vind het wel zorgelijk als je dat zou denken. Want... Nee, dan geef ik te veel weg. Ik heb ooit weleens gedacht: mijn zus doet alsof. Maar mijn boek is pervers doorfantaseren."

Mitty

"Ik denk wel dat ik voor de beschrijving van het personage Mitty mijn zus veel ­gebruik omdat ik haar het beste ken, in ­gebaren, hoe ze zich gedraagt. Zij is gehandicapt, ik heb veel gepikt van mijn herinneringen aan hoe zij als kind was. Iemand die er normaal uitziet van buiten en zo anders is van binnen. Maar op het moment dat je pen het papier raakt, begin je al te liegen. En mijn zus is ontzettend grappig, leuk, lief. En irritant en vervelend. Ze is gewoon helemaal zus."

Scones

"Mijn moeder is in het echt niet zo'n goede kok. Wat zij maakte, was volledig geënt op de Engelse keuken, jaren zeventig. Blik, heel veel groente uit blik. O, dat vindt ze niet leuk dat ik dat nu zeg. Haar scones waren een soort harde rotsen. Maar in mijn boek zijn de scones van de moeder de lekkerste ter wereld. Zie: het boek is totaal bijeengelogen."

Achterhuis

"Ik moest stoppen met de studie kunstgeschiedenis waar ik later aan begonnen was. Ik ging scheiden, het was te duur; heel banaal. Maar ik heb een keer een werkstuk gemaakt over monumenten op de plek waar iets is gebeurd. Het HELP-monument voor Joes Kloppenburg, het Bijlmermonument, en ook het Achterhuis. Ik heb er in die tijd vaak rondgelopen en dat kon ik mooi gebruiken in dit boek. Op heel veel lagen vertelt het een heleboel. En dat het huis van Descartes daar dan om de hoek was, dat was een soort cadeau."

Max Verstappen

"Aaaaaaaaah, fantastisch, echt, fantastisch fantastisch! De allereerste keer dat een Nederlander de Grand Prix wint, achttien jaar nog maar, dat is toch knap? Die vader moet haast uit elkaar geklapt zijn van trots."

Klaas van der Eerden

"Wie is Klaas van der Eerden? Nee... Nee, echt niet. Wat is dat voor kookprogramma dan? Sorry Klaas, ik ga je onmiddellijk googelen."


Carly Wijs: Het Twijfelexperiment. Ambo/Anthos, 19.99 euro

Ronald Goedemondt, Paulien Cornelisse, Klaas van der Eerden en Jelle Brandt Cortius zaten de afgelopen tijd ook op de Klapstoel. Lees hier de interviews.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden