Plus Filmrecensie

Can You Ever Forgive Me? is kostelijke tragikomedie

Een biografe in geldnood die literair New York bij de neus neemt, komt in Can You Ever Forgive Me? tot leven in een kostelijke tragikomedie.

Melissa McCarthy zet Lee Israel prachtig neer, met Richard E. Grant als haar hulpje Jack Hock. Beeld Twentieth Century Fox

Eerlijk duurt het langst, maar een briljante bedrieger kan het ver schoppen. De Amerikaanse biografe Lee Israel (1939-2014) zou al lang en breed vergeten zijn als ze het bij eerlijk journalistiek handwerk gelaten had. Ze schreef drie biografieën, over actrice Tallulah Bankhead, jour­naliste Dorothy Kilgallen en cosmeticamagnaat Estée Lauder.

Dat laatste boek uit 1985 had ze afgeraffeld om Lauders autobiografie voor te zijn. Het werd door critici gekraakt en knakte Israels professionele loopbaan. Ze keerde terug naar de tijdschriftenwereld, een lastige tante met een reputatie en een drankprobleem.

In 1992 begon haar opmerkelijke criminele loopbaan, die zich op de handel in obscuur literair erfgoed toespitste en anderhalf jaar onopgemerkt en ongestraft bleef. ­Israel schreef er later een geruchtmakend bekentenisboek over, het in 2008 gepubliceerde Can You Ever For­give Me? De verfilming van Marielle Heller (The Diary of a Teenage Girl) maakt kans op Oscars in de categorieën beste actrice, beste mannelijke bijrol en scenariobewerking.

Ontworsteld aan typecasting
De tragikomedie wordt gedragen door een uitstekende hoofdrol van Melissa McCarthy, eerder genomineerd voor haar kluchtige bijrol in de komedie Bridesmaids (2011) en daarna hoofdzakelijk in soortgelijke rollen te zien.

Met de genuanceerde vertolking van Lee Israel treedt ze in de voetsporen van Amerikaanse komieken als Jim Carrey en Bill Murray, die in Hollywood jarenlang tot het spelen van eenduidige typetjes waren veroordeeld en zich met een serieuze rol aan dergelijke typecasting ontworstelden.

In de openingsscène van Can You Ever Forgive Me? treffen we Israel aan op een tijdschriftredactie, waar ze met hulp van bellen whiskey nachtelijk correctiewerk doet en daarom de laan uit wordt gestuurd.

In haar bedompte flatje op Manhattan wachten haar een zieke kat en een hoofdkussen vol dode vliegen, die ze gelaten wegveegt. Deze vrouw krijgt nooit bezoek. Op een feestje van haar ­literair agent steelt ze rollen wc-papier en de jas van een gast. Waarom ook niet: niemand gunt haar een blik waardig en haar agent heeft geen tijd voor haar.

Medeplichtige kijker
Uitgesloten en afgeschreven probeert ze haar financiële noden te ledigen met de verkoop van oude boeken, maar meer dan een fooi levert dat niet op. De bedankbrief die Katherine Hepburn haar in de jaren zestig naar aanleiding van een profielschets schreef, zet wel zoden aan de dijk. Medicijnen voor de kat, achterstallige huur, drank­rekeningen van de kroeg; met de verkoop van correspondentie van de groten der aarde zouden alle problemen opgelost zijn. Die ene brief is al verkocht. Wat nu te doen?

Met een trefzekere opbouw en een aanstekelijk lichte toets maken scenarioschrijvers Nicole Holofcener en Jeff Whitty de kijker medeplichtig aan Israels besluit om vervalste brieven te produceren.

Can you ever forgive me?

Regie Marielle Heller
Met Melissa McCarthy, Richard E. Grant, Dolly Wells, Jane Curtin
Te zien in Cinecenter, Filmhallen, The Movies, City, Tuschinski

Het onderliggende principe kenmerkt de meeste misdaadfilms: wanneer we de motieven van de crimineel begrijpen en diens lef bewonderen, is het goed meeleven. ­Israel specialiseerde zich in ver­gane acteursadel en dode schrijvers, waarin ze zich als ­ervaren biografe goed kon verplaatsen.

De film maakt inzichtelijk hoe de bedriegster te werk ging, maar laat ook zien hoe schimmig de handel in literaire curiosa, hand­tekeningen en oude correspondentie is.

Het is McCarthy wel toevertrouwd om haar tegenspelers met bijtend sarcasme te lijf te gaan. Ze maakt een fraai nummer van Israels botsingen met de snobs die haar verworpen hebben en met de handelaren die haar vervalsingen graag voor een zacht prijsje inkopen.

Kostelijk samenspel
De meeste lol en de aandoenlijkste momenten beleeft ze met een homoseksuele Britse drinkebroer die haar biechtvader en ­misdaadpartner wordt. Een fraaie, doorleefde rol van ­Richard E. Grant (Oscarnominatie), die in 1987 met een vergelijkbaar theatraal en tragikomisch heerschap debuteerde in Whitnail and I.

Het kostelijke samenspel van de twee acteurs maakt Can You Ever Forgive Me? tot een heerlijke schelmenkomedie, maar de onderliggende tragiek geeft de film diepgang en betekenis.

Ze was er trots op

In haar bekentenisboek noemde Lee Israel de vierhonderd briefvervalsingen die ze schreef 'haar beste werk'. Op basis van biografische ­research en stilistische nabootsing produceerde ze brieven van schrijvers als Dorothy Parker, Edna Ferber en ­Eugene O'Neill.

Ook schreef ze in de geest van acteurs als Humphrey Bogart, Louise Brooks en Marlene Dietrich. Twee van haar nepbrieven werden in 2007 abusievelijk in de bundel The Letters of Noël Coward opgenomen.

De FBI-agent die de zaak op het spoor kwam, gaf bij Israels dood hoog op van haar brief waarin Ernest Heming­way zich beklaagde over het feit dat Spencer Tracy de hoofdrol kreeg in de verfilming van The Old Man and the Sea. Hoe fictief ook, dat klinkt nog steeds plausibel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden