Plus

Calvary is een spiritueel drama met galgenhumor

Scenarist en regisseur John Michael McDonagh maakte met Calvary een drama over het cynisme dat de katholieke kerk met de seksuele schandalen over zich heeft afgeroepen.

Kelly Reilly en Brendan Gleeson in Calvary Beeld Calvary
Kelly Reilly en Brendan Gleeson in CalvaryBeeld Calvary

Films genoeg over doortrapte, ontspoorde priesters, die zich in de katholieke kerk te buiten zijn gegaan aan seksueel misbruik, vindt scenarist en regisseur John Michael McDonagh.

De Ier pakt het in Calvary anders aan. Hierin geen wolven in priesterkleren, maar de integere dorpspriester James (geweldige Brendan Gleeson, The Guard), die niets te maken heeft met seksueel misbruik, maar er toch dramatisch mee te maken krijgt.

Lijdensverhaal
Vanaf de sterke openingsscène van Calvary staat zijn ­leven op zijn kop. In de biechtstoel in het dorpskerkje zegt een man, die we niet te zien krijgen, dat hij James zal vermoorden uit wraak voor het jarenlange seksuele misbruik in zijn kindertijd door een priester. Dat James er niets mee te maken had, weet de man, maar omdat de dader ­inmiddels dood is, zal James voor de zonden van hem sterven. Hij krijgt een week om zich voor te bereiden op zijn dood.

De analogie met het lijden van Christus, die stierf voor de zonden van de mensheid, is duidelijk. Ook de titel Calvary (Golgotha) verwijst ernaar. Dat James geen voorzorgsmaatregelen neemt - hij gaat niet naar de politie - past ook in het christelijke lijdensverhaal.

Mikpunt van spot
Het uitgangspunt van Calvary is vergezocht, maar levert een spannend menselijk drama op. Ook geeft het een ontluisterend beeld van de ruïne die na de onthulling van de seksuele schandalen is overgebleven van de katholieke kerk in een Iers dorpje. Bijna alle dorpelingen die James in de dagen na de doodsbedreiging bezoekt, hebben zich van de kerk afgekeerd. Priesters roepen zoveel minachting op, dat de dorpelingen in James geen spirituele leider zien, maar een mikpunt van spot. Zoals één van hen zegt: "Jullie tijd is voorbij, maar jullie realiseren je het niet."

De kritiek is begrijpelijk, maar Calvary laat ook een andere kant zien: door het wegvallen van de katholieke kerk ­leven de dorpelingen in een spiritueel vacuüm. Niemand voelt zich meer met anderen verbonden. Mensen in psychische nood zoeken geen troost meer bij een priester, maar slijten hun dagen in eenzaamheid of leven er amoreel op los. Zoals de steenrijke dorpeling (Dylan Moran), die vervreemd is geraakt van zijn gevoelens en wanhopig concludeert dat niets in het leven nog betekenis heeft.

Calvary

Regie John Michaell McDonagh
Met Brendan Gleeson, Kelly Reilly
Te zien in The Movies

Verkeerde tijd
Niemand komt je redden, want je bent alleen in het donker," vat een atheïstische arts (Aiden Gillen) het levens­gevoel in het dorp samen. Tragisch dat de dorpelingen in James een pispaal zien, want ze zouden met hem zinvolle gesprekken kunnen voeren. Hij is geen zalvende betweter, maar een door het leven zwaar gebutste man. Ooit was hij getrouwd, maar na de dood van zijn vrouw werd hij priester. Dat klinkt nobel, maar zijn dochter Fiona (Kelly Reilly), die een zelfmoordpoging heeft ondernomen, kijkt er anders tegenaan. Zij verwijt haar vader dat hij haar in de steek liet. "Ik verloor twee ouders voor de prijs van één," werpt ze James sarcastisch voor de voeten.

Calvary is een drama over het cynisme dat de katholieke kerk met de seksuele schandalen over zich heeft afgeroepen. Daarbij maakt de woede van de gelovigen geen onderscheid tussen schuldige en onschuldige priesters. Als James in een andere tijd had geleefd, zou hij een geweldige steunpilaar voor de dorpelingen zijn geweest, maar hij is priester in een verkeerde tijd.

Loodzwaar
Aan zijn opvatting dat vergeving in onze tijd ondergewaardeerd is en er te veel over zonden en te weinig over deugden wordt gesproken, hebben de dorpelingen geen boodschap.

Het klinkt misschien loodzwaar en looiig, maar dat is Calvary niet door McDonaghs gevoel voor zwarte humor. Hij bewees het eerder met The guard (een zwarte komedie over een plattelandsagent met een hekel aan regels) en deelt het met zijn filmende broer Martin (In Bruges). Calvary is een spiritueel drama met galgenhumor. Inderdaad: een unieke combinatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden