Plus

Bye bye baby in de Bosboom Toussaintstraat

De Bosboom Toussaintstraat in (Oud-) West was lang 'het geboortekanaal' van de stad, door alle kinderwinkels die er zaten. De huizenprijzen stegen, gezinnen vertrokken en nu telt de straat zeker acht horecazaken en vier makelaars. 'Beleggers maken hier de dienst uit.'

Beeld Van Santen & Bolleurs

Eetcafé Toussaint was jaren het middelpunt van de geboortestraat, het geboortekanaal of een van de andere bijnamen die de Bosboom Toussaintstraat toen had. Het personeel moest slalommend langs kinderwagens om klanten te kunnen bedienen.

De invasie van jonge ouders was zó groot, dat de eigenaren zich genoodzaakt voelden een grens te stellen: maximaal drie buggy's tegelijkertijd.

Krijsende kinderen
Dat het café een uitvalsbasis was voor zwangere vrouwen en prille gezinnen lag voor de hand: aan de overkant, in de De Genestetstraat, stond het geboorte-imperium van de bekende verloskundige Beatrijs Smulders, met een praktijk, echocentrum en zelfs een kraamhotel. Even verderop in de straat zat nog een echo­centrum.

"Veel jonge of aanstaande ouders kwamen voor of na hun controle bij ons koffiedrinken," zegt Jannet van der Ree, die het café bestiert met haar partner Maurice Pilet. "We hebben heel wat pril geluk gezien. Maar ook tranen."

Al die jonge Amsterdammertjes en hun ouders zorgden voor reuring en levendigheid in het eetcafé en de rest van de Bosboom Toussaintstraat in West, ingeklemd tussen de Helmersbuurt, de Jacob van Lennepkade, de Nassaukade en de Eerste Constantijn Huygensstraat. Al was het niet altijd goed voor de omzet, zegt Pilet. "De krantenlezende buren meden ons café vanwege al die krijsende kinderen."

Beeld Van Santen & Bolleurs

Het Geboortecentrum trok ouders en kinderen en die trokken op hun beurt weer nieuwe middenstand naar de Bosboom Toussaintstraat: winkels voor kinderkleding, kinderboeken, speelgoed, maar ook crèches. En het eetcafé ontwikkelde zich tot kindvriendelijk etablissement avant la lettre, waar moeders ongestoord hun baby's konden voeden.

Deze samenklontering van kinderzaken zorgde weer voor een nieuwe toestroom van ouders en kinderen. "Ze kwamen helemaal uit de provincie hiernaartoe," aldus Van der Ree. De geboortestraat was geboren.

Kindercappuccino
Dat was zeker vijftien jaar geleden. Sindsdien is veel veranderd, zoals in heel Amsterdam. De geboortestraat is niet meer. Althans, niet meer zo overtuigend als toen. Kinderboekenwinkel Helden en Boeven vertrok, een van de crèches ging dicht, het echocentrum verhuisde, Wollepop, een winkel voor tweedehands kinderkleding, ging onder een andere naam verder in de Jan van Galenstraat.

Het Geboortecentrum in de De Gene­stetstraat bestaat nog, maar zonder Beatrijs Smulders. En in Toussaint komen kinderwagens, maar een stuk minder dan voorheen. Van der Ree: "De aantrekkingskracht op ouders met kinderen is weg.

We zijn niet meer de enige met speelgoed in de zaak en kindercappuccino."Van der Ree kent de straat al een tijdje. In de jaren tachtig woonde ze als student in een van de Helmersstraten, even verderop. "Het was een achenebbisjbuurt."

Toen ze in 1997 met Pilet een locatie zocht voor een nieuw café, was het nog niet veel beter. "Hier zaten een illegaal gokhuis, een opvang voor junkies en een hoerenkast," zegt Pilet. "Maar ook leuke middenstand."

Eetcafé Toussaint was er al in de tijd dat er veel gezinnen kwamen, daarna zijn er veel horecazaken bijgekomen. Beeld Niels Blekemolen

Pilet en Van der Ree hadden elkaar leren kennen in café Vertigo in het Vondelpark, waar ze allebei werkten. Ze wilden samen verder in de horeca. Op een hoek in de Bosboom Toussaintstraat stond een pand leeg, maar dat was geen plek zonder risico's, gezien de staat van de buurt.

"De eerste keer dat ik ging kijken, was 's avonds. Dat was een afknapper," aldus Pilet. "De volgende dag ging ik nog een keer terug. De zon scheen, de straat straalde en op de hoek was plek voor een terras. Ineens zag ik mogelijkheden voor een laagdrempelig eetcafé."

Het horecaduo opende het eetcafé en had het tij mee: de Helmersbuurt en de straat knapten op. Het terras groeide uit tot een buurthuis in de open lucht.

Beroemdheden
In een hoek van het café, aan hun vaste tafel, zitten vier buurtbewoners. Elke dag nemen ze hier de toestand in de wereld, maar vooral die in hun buurt door. Marijn Jansen (75) woont al bijna dertig jaar in de straat. Hij kende de beroemdheden, onder wie Greet Hofmans, de alternatieve genezeres, die als vertrouwenspersoon van koningin Juliana de monarchie aan het wankelen bracht.

Beeld Niels Blekemolen

"Zij woonde daar, aan de overkant," zegt Jansen. Schrijver Martin Bril kwam uit de Helmersbuurt en schreef regelmatig over de Bosboom Toussaintstraat en de sigarenzaak van Piet en Truus op de hoek.

Toen hij in de buurt kwam wonen, was die nog in verval, zegt Jansen. Hij zag dat zijn straat in de loop der jaren veranderde in een, wat hij noemt, 'fluwelen zone'. Gezinnen die vanuit het te dure Zuid en Centrum uitweken naar Oud-West, waar huizen, toen nog, betaalbaar waren. "Hier zaten ze dicht bij het centrum."

Gentrificatie
De buurt herbergde veel kinderen, autoluwe straten moesten het buiten ­spelen vergemakkelijken. Maar op het ­proces waarin een straat opknapt en verbetert - in wetenschappelijke termen: gentrifi­catie - zit geen natuurlijke stop. Een straat verbetert, trekt nieuwe, leuke winkels en horeca. Vervolgens stijgen de prijzen en huren, waardoor middenstand verdwijnt en gezinnen vertrekken.

Investeerders en beleggers kopen de huizen op, verhuren die aan expats en studenten, veelal alleenstaanden. De horeca en winkels richten zich op deze nieuw­komers. De bewoners die hier al heel lang wonen, voelen zich buitengesloten. Gentrificatie mondt uit in uitsluiting.

De buurt- en kinderwinkels uit de Bosboom Toussaintstraat hebben op die manier plaatsgemaakt voor cafés, restaurants, schoonheidssalons en makelaars.

In deze straat van nog geen driehonderd meter zitten zeker acht horecagelegen­heden en vier makelaarskantoren. Van de geboortestraat zijn één babywinkel, een crèche en de verloskundigenpraktijk in de De Genestet­straat over. Om de hoek zit Noppies, een winkel met zwangerschapskleding.

Slapende straat
Marga Schneiders (75), die al 32 jaar in de buurt woont, vindt het jammer dat de gezinnen vertrekken. "Ze willen graag blijven, maar beleggers maken hier de dienst uit. We wonen in een yuppenbuurt, de mensen zijn well to do en alleenstaand. Veel van de horeca in deze straat richt zich op ongetrouwde dertigers, met hun laptops." Jansen: "We krijgen bijna dagelijks post van makelaars en beleggers die ons huis willen kopen."

Eetcafé Toussaint (boven) was er al in de tijd dat er veel gezinnen kwamen, daarna zijn er veel horecazaken bijgekomen Beeld Niels Blekemolen
Beeld Niels Blekemolen

Voor Selma van Scherpenzeel, eigenaar van Lina en Moos, voorheen Wollepop, was het vertrek van gezinnen een belangrijke reden om zelf ook weg te gaan uit de Bosboom Toussaintstraat. "Het wordt een slapende straat. De huizenprijzen stijgen enorm. Als je nog kinderen tegenkomt, is het aan de hand van hun nanny's."

In de Jan van Galenstraat, waar haar winkel nu is gevestigd, wonen nog wel gezinnen. "Mijn vertrek uit de Bosboom Toussaintstraat kwam voort uit de verminderde aanloop en de hoge huur. Dan is het een simpele rekensom: ik blijf zitten en bloed dood, of ik ga het anders doen."

Annabelle (33) woont in de pijp deed bewegingscursus bij Mirjam Vos' cursuscentrum. Beeld Niels Blekemolen

Haar besluit om te verhuizen is niet lichtvaardig genomen: "Ik heb een verleden in de Bosboom Toussaintstraat. Mijn man en ik hebben elkaar in deze buurt ontmoet en ik werkte in café Toussaint. Ik mis de straat niet. Vrienden zijn vertrokken, daar is Airbnb voor teruggekomen. Ik woon nu in Amstelveen en heb geen seconde spijt van mijn verhuizing."

Gemengde gevoelens
Het verhaal van de Bosboom Toussaintstraat is hetzelfde als dat van de Java­straat, de Spaarndammerstraat, de Czaar Peterstraat of een van die andere Amsterdamse straten die een transformatie ondergaan van volksbuurt tot trekpleister voor horeca, vastgoedbeleggers en jonge alleenstaanden.

Er zijn meer makelaars gekomen in de Bosboom Toussaintstraat. Beeld Niels Blekemolen

Veranderingen die gemengde gevoelens oproepen; een verbetering voor de een, een verschraling voor de ander. "Ik vind het een superbuurt, die erg vooruit gaat," zegt Hein Kostering van Huisman Makelaardij, al sinds de jaren negentig in de straat gevestigd. "Er komen hier steeds meer hoogopgeleiden."

En met de crèche, het Geboortecentrum en een babywinkel is nog best sprake van een geboortestraat, aldus Kostering.

Jannet van der Ree ziet in haar eetcafé dat expats en toeristen de plek innemen van ouders met kinderen en dat veel buurt­genoten zijn vertrokken. Maar hé, het blijft nog steeds een buurt, zegt ze. "Als de zon schijnt, komen alle buren naar buiten. Als wij op ons terras zitten, zeggen we altijd iedereen gedag."

Beeld Niels Blekemolen
Beeld Niels Blekemolen

Helmersbuurt

De veranderingen in de buurt blijken ook uit de cijfers. De Bosboom Toussaintstraat behoort in de statistieken tot de Helmersbuurt en daar is het gemiddelde besteedbare inkomen 42.100 euro per jaar. Dat is beduidend hoger dan het gemiddelde in West, 33.000 euro, en in heel Amsterdam: 36.800 euro.

De waarde van een woning (WOZ) per m2 was in 2016 in de Helmersbuurt 4556 euro, in 2017 was die 5278 euro en vorig jaar was die gestegen tot 6108 euro. Er wonen 7411 mensen in 4452 huishoudens, een gemiddelde van 1,6 persoon per huishouden. In heel Amsterdam is dat 1,8. Zestig procent van de huishoudens, 2609, bestaat uit alleenstaanden. In de hele stad is dat 53 procent.

De buurt telt ongeveer 800 gezinnen. In 2013 werden er nog 114 baby's geboren, vier jaar later waren dat er 80. De Helmersbuurt is een krimpgebied in een snelgroeiende stad, waarbij de trend is dat het aantal alleenstaanden de komende jaren flink toeneemt. In 2040 telt de Helmersbuurt naar verwachting 7143 inwoners, zo'n 300 minder dan nu.

Bron: Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden