Plus

Burgemeester Purmerend: 'VVD steeds opportunistischer'

Hij was bijna vijftig jaar VVD'er, maar Don Bijl 'kon het niet langer'. De burgemeester van Purmerend zegde daarom zijn lidmaatschap op.

Burgemeester Don Bijl van Purmerend: 'Politiek is meer dan een bedrijf runnen' Beeld Marco Okhuizen
Burgemeester Don Bijl van Purmerend: 'Politiek is meer dan een bedrijf runnen'Beeld Marco Okhuizen

Hij zat bij de grootste partij van Nederland, maar 'wilde er niet mee bij horen'. Zijn VVD is te 'pragmatisch', steeds 'opportunistischer'. Burgemeester Don Bijl (66) van Purmerend spreekt van 'het onvermogen' een antwoord te vinden op de 'kennelijke onvrede in de samenleving'. "Nu ontbreekt elke visie. In het ruimte geven aan individualisering zijn we de zorg voor de ander kwijtgeraakt."

U zegt dat de partij geen visie heeft. Maar fractieleider Dijkhoff wil zwaardere straffen om mensen in probleemwijken te beschermen en strenger zijn voor mensen in de bijstand.
"Dat is geen visie. Dat is een oplossing voor een probleem. Politiek is meer dan een bedrijf runnen. Er wordt met pragmatisme geregeerd. Maar hoe komt het dat mensen in de bijstand zitten? Waarom is de criminaliteit hoog in wijken? Er staan te veel mensen langs de lijn van de samenleving en daar zie ik geen antwoorden op. De reactie daarop zijn Gele Hesjes."

Bijl schreef in zijn opzeggingsbrief dat de politie onder bewind van de partij verder van de burger af is komen te staan. De rechtspraak verkeert in geldnood, overheidstaken zijn geliberaliseerd en wegbezuinigd, aandeelhouders te dominant geworden. "Marktwerking en individualisering zijn de huidige kernwoorden."

Heeft u die visie dan wel?
"Natuurlijk niet direct zus-of-zo. Maar het idee van dit land was altijd: we laten niemand achter. Het denken over de kernwaarden die ons binden lijkt stil te staan. Het gaat tegenwoordig vooral om efficiëntie."

Het gaat ook om het betaalbaar houden van kosten.
"Het tegendeel is bewezen met de politie. Er kwam één korps, maar het aantal politie­bureaus is geslonken, het aantal agenten dat diep in de wijken zit is afgenomen. Dat zie ik van dichtbij. Dat is op termijn duurder, want het snijdt in de aanpak van radicalisering, of het toezicht houden op de jeugd."

Blijkbaar staat u alleen, want de VVD wint verkie­zing op verkiezing.
"De vraag is: wie ziet dit? Campagnes zijn een wedstrijdje armpje drukken geworden tussen lijsttrekkers. Het is kiezen tussen kwaden. Het gaat erom wie met wie zaken mag doen en in de coalitie terechtkomt."

"De politiek is er niet meer voor de mensen, maar de mensen zijn er om de politiek in stand te houden. Het gevolg is dat mensen zich bitter afkeren van de politiek, of hun thuis zoeken bij de partijen aan de flanken zoals SP, PVV of Forum voor Democratie. Die hebben de oplossing ook niet, maar zijn het meest ferm in hun uitspraken."

Bijls kritiek resoneert in de partij. Ook burgemeester Marco Out van Assen keerde zich van de VVD af. Voor hem was de druppel dat Dijkhoff demonstraties wilde verbieden tijdens de sinterklaasintocht. Dit deed denken aan de kritiek van oud-Tweede Kamerlid Ton Elias, die de partij 'niksigheid' verweet. Een debat over liberale waarden is verstomd, stelde hij. "We hebben Rutte, Rutte en Rutte. En wat hebben we dan verder? Niks."

En collega Ybeltje Berckmoes schetste een beeld van een partij die wil vasthouden aan de macht. Een VVD als machine waarin partijstandpunten worden weggegeven om Rutte in het Torentje te houden.

Los van de inhoud hadden al die commentaren nog een gemene deler: de VVD'ers spuiden de kritiek ná hun vertrek.

Heeft u de partijtop wél eerder benaderd met uw kritiek?
"Met de reorganisatie bij de politie had ik contact met toenmalig minister Opstelten. Ik zei dat het geen goed plan was. 'Don, je hebt gelijk, maar het is besloten,' zei hij. Dat bedoel ik: de partij is gevangen in het systeem door te regeren."

Een uitnodiging van partijvoorzitter Christianne van der Wal om over uw kritiek te praten sloeg u af.
"Dat vond zij noch ik uiteindelijk zinvol. Mijn besluit staat immers vast."

Als het zo erg is, waarom rebelleren Kamer­leden dan niet? Zij hebben immers ook geen ­inspraak gehad in de nieuwe klimaatplannen of rond de dividendbelasting?
"Veel mensen zijn voor hun carrière afhankelijk van de partij. Het is niet makkelijk. Je wordt ook snel weggezet als dwarsligger. Ik heb niet het karakter van een dwarsligger, maar ik kon het niet langer."

Voorziet u een Balkenendescenario? Van een leider die losgezongen raakte van de partij, puur omdat Rutte al premier is en dan door de kiezer wordt afgestraft?
"Dat gevaar bestaat zeker. Daarom moet voortdurend gesproken worden in de partij, van ­lokaal tot landelijk, over de koers. Dat is nu
niet zo."

Heeft u een andere partij op het oog?
"Nee, daar is het te vroeg voor. Bovendien, ik zie nu vooral bij lokale partijen die discussies wel. Niet bij de landelijke."

Gaat u wel VVD stemmen?
"Gelukkig sta ik nog niet voor die vraag. Daar wil ik nog eens over nadenken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden