PlusPS

Burgemeester Almere: 'We vergeten de fatsoensnormen'

De slachtofferrol past hem niet, zegt Franc Weerwind (53), burgemeester van Almere met Surinaamse én Amsterdamse wortels. Ook niet toen hij in het oog van de storm kwam te staan na een blog over zijn liefdesleven. 'Ik vond het pijnlijk voor mijn dierbaren.'

Franc Weerwind: 'We schieten door met het inhakken op personen en vergeten daarbij de ­fatsoensnormen'Beeld Martin Dijkstra

Franc Weerwind heeft in zijn leven vele plantages bezocht, maar nou net die ene niet: suikerplantage De Eendragt aan de Commetewanekreek in het Surinaamse district Commewijne, ten oosten van Paramaribo. Zijn voorouders waren er slaven. "Je kunt in de registers duidelijk zien wie er gewerkt hebben."

Waar hij wel was: het lintdorpje Windeweer in het zuidelijk deel van de Groningse veenkolonie Kiel-Windeweer. Een gehucht van zestig huizen. "Bij de afschaffing van slavernij in 1865 kregen de eigenaren een bepaald bedrag per slaaf. Die moesten dan wel een voor- en een achternaam hebben. Welke dat was bepaalde de plantagehouder. 'Windeweer' werd omgedraaid tot 'Weerwind'. Zo zijn veel slavennamen ontstaan."

Een beladen naam?
"Niet meer. Kijk maar wat we ervan hebben gemaakt. Mijn vader heeft een fantastische reputatie in Kennemerland als verpleegkundige en manager in de gezondheidszorg, mijn moeder heeft jarenlang lesgegeven en mijn broer staat op het ROC van Amsterdam voor de klas."

Hijzelf heeft het inmiddels geschopt tot burgemeester van Almere, de achtste stad van het land. Het vervult hem met dankbaarheid, zegt hij. De eerste D66-burgemeester in de top van grote steden in Nederland. Bovendien: na Aboutaleb in Rotterdam de tweede die in een 100.000+ gemeente tot het ambt is doorgedrongen 'en geen kaaskop' is.

Rolmodel tegen wil en dank. Dol op karate. Een sociaalliberaal in een PVV-stad. Weerwind: "Ze zijn de grootste, maar er zijn hier ook nog elf andere partijen. Ik praat met iedereen en als ik het er pertinent niet mee eens ben, laat ik dat luid en duidelijk weten."

Mooi vak. De keerzijde: een blogger die in april meende het privéleven van Weerwind op straat te moeten gooien. De burgemeester ligt in scheiding, krijgt een kind bij een andere vrouw én zou een nieuwe vriendin hebben. De beschuldiging: Weerwind neemt zijn verantwoordelijkheden niet.

Een bedroevende zaak, vindt hij. "Ik vond het pijnlijk voor mijn dierbaren. Het bericht is heel bewust verspreid onder politici om het groot te maken. Zo'n man moet verrekte goed beseffen wat hij doet en wat de consequenties zijn. Daarin heb je toch een morele verantwoordelijkheid."

Daar werd u juist op aangesproken.
"Ik zal altijd mijn zakelijke en privéverplichtingen nakomen. Bij die quote heb ik het al die tijd gelaten. Terwijl de karren stront over je heen denderen..."

Is dat iets van deze tijd?
"Dat is het zeker. Zie mijn collega Onno Hoes, een excellente bestuurder. We schieten door met het inhakken op personen en vergeten daarbij de fatsoensnormen."

U moest net als hij tekst en uitleg geven aan de gemeenteraad.
"Laat ik helder zijn: als ik denk dat mijn privéleven de stad schaadt, zal ik daar te allen tijde consequenties aan verbinden. De media hebben hierin ook een verantwoordelijkheid. Het moet niet steeds over Franc Weerwind gaan en wat hij privé allemaal fout zou hebben gedaan."

In Amsterdam hoor je mensen weleens zeggen dat ze niet dood gevonden willen worden in Almere.
"Er wordt heel veel gezegd en geschreven over Almere door mensen die er nog nooit zijn geweest. Dat zegt vooral iets over hen."

Over Amsterdammers?
"Ik ga niet afgeven op Amsterdam. Ik ben geboren boven de kapsalon van Van Weezel in de Pinksterbloemstraat in Noord. Ik houd van die stad."

De cijfers wijzen uit dat er nu meer Amsterdammers naar Almere gaan dan andersom.
"Dat verbaast me niets. De kwaliteit van wonen is hier aanzienlijk. Het groen, het water, de goede voorzieningen. In 41 jaar is Almere gegroeid van niets naar 203.000 inwoners. Dan heb je wel wat geflikt in dit land."

Toen u net burgemeester was, ging u eten bij Almeerders thuis.
"Dat doe ik nog steeds. Alleen. De mensen mogen zich aanmelden: van bijstandsgezin tot puissant rijke Almeerder. Ik ga er onbevangen naartoe. Ik hoor hoe zij de stad beleven en waarom ze hierheen zijn getrokken. Zij vinden het mooi om mij te ­ontmoeten en het gesprek aan te gaan."

En een litanie aan klachten te deponeren?
"Ik krijg geen verlanglijstjes. Ze zijn trots op hun stad en leggen me dingen uit. Wij bestuurders van grote steden staan soms ver van de samenleving af, maar ik vind: je werkt voor je inwoners en ondernemers. Die moet je willen ­ontmoeten."

Franc Weerwind: 'Ik vind: je werkt voor je inwoners en ondernemers. Die moet je willen ­ontmoeten.'Beeld Martin Dijkstra

In 1959 kwam de vader van Weerwind vanuit Suriname aan in IJmuiden, de stad waar zijn zoon vijftig jaar later benoemd zou worden tot burgemeester. Zijn moeder kwam aan in Vlissingen. In Amersfoort, op de opleiding voor verpleegkundige, ontmoetten ze elkaar. Na een korte tijd in Amsterdam vertrok het gezin via Haarlem en Haarlemmermeer naar Nieuw-Vennep.

Het tweede Surinaams-Nederlandse gezin in het dorp. Franc en zijn broer: de jongens Weerwind. "Mijn moeder gaf zes kilometer verderop les. Als wij iets uithaalden, was dat in een paar nanoseconden bij haar bekend. Onze ouders gaven ons mee: als je je best doet, kun je alles bereiken."

Toen Nederland nog een welkomstcultuur had.
"Onze Gouden Eeuw was er niet geweest zonder gevluchte Hugenoten, Joden, Belgen en katholieken. Het enige wat je als nieuwkomer moet doen, is je broek ophouden en je talenten beschikbaar stellen aan de economie van dit land."

Succes is een keuze.
"Dat zeg ik niet. Er is wel degelijk een glazen ­plafond. Nog geen 2 procent van de topfuncties in bedrijven wordt bekleed door mensen met een etnische achtergrond. Bij de overheid is dat 1,7 procent."

Hoe bent u door dat plafond heen gebroken?
"Door dicht bij mezelf te blijven en in mijn eigen kracht te geloven. Door me niet af te sluiten en ook mensen te willen ontmoeten die niet gelijkgestemd zijn. Het is frappez toujours. Maar op een gegeven moment moet je wel tevreden zijn met wat je hebt. Toen ik burgemeester werd van Niedorp was ik dolgelukkig. Een prachtig stukje Nederland. De koedichtheid was er groter dan de mensdichtheid."

Wordt er weleens aan uw loyaliteit getwijfeld?
"Ik ben Hollander en geloof in dit land."

U heeft zich beklaagd over het gebruik van het woord allochtoon.
"Ik heb gezegd: laten we ermee stoppen. We zijn Nederlanders. Klaar."

Hoe groot was thuis de plek van Suriname?
"Ik had je graag bij mij thuis ontvangen, dan had je kunnen zien hoe het land van mijn ouders er terugkeert. Ik heb bijvoorbeeld een houtsnijwerk van de boslandcreolen, een stoel gesneden uit één boomstam. Ik ben daar heel trots op. Ik spreek de taal ­weliswaar niet, maar ik eer de gewoontes."

Wanneer realiseerde u zich het slavernijverleden van uw familie?
"Als tiener al. Mijn tante was getrouwd met een Gambiaan. Als jonge jongen kwam ik bij het fort waar de slaven werden verhandeld voordat ze werden ingescheept. Dat werd ons uitgelegd. En ook dat na de afschaffing van de slavernij in 1865 de mensen verplicht werden om nog tien jaar voor niks te ­werken. Dat las je toen niet in de Nederlandse geschiedenisboekjes, maar wij wisten het."

Werd er thuis veel over gepraat?
"We hoorden de verhalen, maar in de kast stond ook het boek van Anton de Kom, Wij slaven van ­Suriname. Dat boek heb ik helemaal stukgelezen. Ik heb altijd geweigerd in een slachtofferrol te kruipen, maar onderdrukking stuit mij tegen de borst, of die nou van links of van rechts komt of op basis van ­religie is."

Sylvana Simons doet in Amsterdam met Bij1 mee aan de verkiezingen omdat ze bij de andere partijen de diversiteit mist die ze wel prediken.
"Als ik de bordesfoto van het nieuwe kabinet zie, denk ik ook: hier klopt iets niet. Maar een apart clubje? Ik ben van het gesprek, van de bruggen. Niet van de afzondering. Als je je gedraagt als minderheid, word je ook een minderheid."

Franc Weerwind: 'Mijn ouders gaven me mee: als je je best doet, kun je alles bereiken'Beeld Martin Dijkstra

Bent u een gelovig man?
"Ik ben opgegroeid met de Bijbel, daar draai ik niet omheen. Nederlands Hervormd. Ik heb als D66'er niet de belofte afgelegd, maar de eed. In een partij waar je elkaar vrijheid gunt, moet je ook de ruimte krijgen om te geloven."

Wat had u te zoeken bij de Leidse studentenvereniging Minerva?
"Ik houd van traditie. Ik was er een van de weinige exoten, maar ik heb nooit iets gemerkt van discriminatie of uitsluiting. Je mag best weten: ik heb er ook heel verkeerde ideeën gehoord, echt reactionair."

Zoals?
"Dat zeg ik niet. Wat op de sociëteit gebeurt, blijft op de sociëteit. Zo'n Minervaan ben ik nou ook wel weer. Ik houd me strak aan de codes."

U bent tegelijk aangekomen met koning Willem-Alexander.
"We kenden elkaar. Het schept een band. Hij is hier geweest in november 2016. Hebben we een rondleiding gedaan door de stad. Dat was een dierbaar, mooi moment."

Bent u lid geworden met het oog op de toekomst?
"Niet iedereen zit te wachten op een Leidse bek. Ik heb alles op eigen kracht bereikt. Ik heet niet De Savornin Lohman. Wij hebben in onze familie altijd alles zelf gedaan. Met eigen doorzettingsvermogen en ook door op het juiste moment naar de juiste adviezen te luisteren."

Franc Weerwind

22 september 1964, Amsterdam

Weerwind werd geboren in Noord, maar groeide op in Nieuw-Vennep. Tussen 1983 en 1989 bezocht hij het atheneum in Heemstede, daarna studeerde hij bestuurskunde aan de Universiteit Leiden.

Na diverse functies als organisatieadviseur maakte Weerwind ­carrière in het lokaal bestuur. In 2000 werd hij adjunct-gemeente­secretaris van Leiderdorp, een jaar later gemeentesecretaris van Wormerland.

Eind 2004 volgde zijn benoeming tot ­burgemeester van ­Niedorp (12.000 inwoners) en in september 2009 tot burgemeester van Velsen (70.000 inwoners). In juni 2015 werd hij burgemeester van Almere (200.000 inwoners).

Franc Weerwind woont alleen in Almere.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden