Plus

Brug vernoemd naar kunstavonturier Ritsaert ten Cate

Vanaf zes uur woensdagmiddag is Amsterdam een Ritsaert ten Catebrug rijker. Op dat moment wordt in de De Clerqstraat het schildje met die naam bevestigd aan brug 135 over de Bilderdijkgracht. Tien jaar geleden overleed Ten Cate daar vlakbij.

Ritsaert ten Cate Brug Beeld Tammy van Nerum

Wie was Ritsaert ten Cate? 'Beeldend kunstenaar, theaterpionier', zegt Wikipedia summier. Maar daarmee doen we hem tekort. "Hij liep over van soms idiote ideeën, maar het is fabuleus wat hij allemaal heeft gedaan. Ritsaert heeft me leren kijken," zegt Arthur Sonnen, oprichter van het Theaterfestival en voormalig theaterprogrammeur van het Holland ­Festival.

"Ongelofelijk bevlogen, een warm bad voor kunstenaars. Maar hij was ook meedogenloos als hij iets niet lustte," herinnert Marijke Hoogenboom zich.

Ze stond met Ten Cate aan de basis van postacademische theateropleiding DasArts, tegenwoordig Das Theatre, onderdeel van de Academie voor Theater en Dans. "Toen we in 1994 begonnen, wist ik nog weinig van zijn manier van werken en van het verleden van Mickery."

Dat 'Mickery', samenvoeging van Mik, Ten Cates toenmalige vrouw, en zijn eigen 'r', is onlosmakelijk met hem verbonden. In Loenersloot, gelegen tussen Amsterdam en Utrecht, begon Ten Cate, telg uit een welgestelde textielfamilie, in 1965 met theatervoorstellingen in een boerenstal. Vooral de komst van internationale groepen, zoals La Mama uit New York, maakte Mickery the place to be, ver buiten de grachtengordel.

Capitoolbioscoop
Arthur Sonnen: "Wat je daar zag, zag je nergens. Experimenteel theater dat afweek van het gezapige Nederlandse aanbod. Als je tot de 'scene' behoorde, mocht je dat niet missen. Dus elk weekend met bus of gammele Eend erheen. Je wist nooit wat je ging zien, het was puur avontuur."

"Ritsaert bracht de beeldende kunst het theater binnen en hij vond het gesprek na de voorstelling misschien nog wel belangrijker dan de voorstelling zelf. Zijn belangrijkste aandacht gold het publiek.

Hij wilde hij dat er iets met het publiek gebeurde. Dat bleef zo, ook toen de boel naar Amsterdam verhuisde, naar de voormalige Capitoolbioscoop aan de Rozengracht. Alles wat er internationaal toe deed, zag je in Mickery. Het was een fantastische tijd."

Studentenfonds
Hoogenboom: "Dankzij hem kennen we de Wooster Group, de Need­company. Hij gaf makers als Robert Wilson en Peter Sellars het beslissende zetje om door te breken. Die zijn hem ook nog altijd dankbaar daarvoor." Arthur Sonnen: "Toen Ritsaert in 1996 de Sphinx Cultuurprijs kreeg, kwam Sellars speciaal over uit Amerika om hem toe te spreken."

Toen was Mickery al vijf jaar ter ziele. Marijke Hoogenboom: "Op een gegeven moment had hij daar alles gedaan wat hij wilde en trok hij resoluut de stekker eruit. Hij richtte zich op DasArts, dat hij op verzoek van OCW opzette. We zijn samen bij de Westergasfabriek begonnen.

De eerste jaren heeft hij zelf gefinancierd. Huurde zichzelf en mij en dat gebouw. Dat geld kreeg hij later terug, maar het tekent zijn manier van werken: gaan voor een idee. Niet rechts of links kijken, maar gewoon je instinct volgen."

Ritsaert ten Cate Beeld Hans Geerlings

Sonnen: "Hij heeft zich daarna ook nog ontwikkeld tot beeldend kunstenaar. Alles wat hij aan kunst heeft gemaakt, is bij een grote veiling in de Theaterschool verkocht. De opbrengst ging naar een fonds voor studenten van DasArts."

Archief
Tien jaar geleden overleed Ritsaert ten Cate en nu is er die brug. Hoogenboom: "Precies op de plek waar hij zijn laatste atelier had. En ook zijn laatste verblijfplek, op een boot in de gracht, dus qua plek in de stad is het mooi. Op die brug heeft hij werkelijk gelopen. Ver van Mickery, maar dicht bij zijn laatste jaren."

Arthur Sonnen: "Hij zou apetrots geweest zijn. Zelf denk ik: is die brug alles? Er moet een Ritsaert ten Cate Instituut worden opgericht, zijn archief uitgegeven, zijn werk opnieuw bekeken, daar moeten mensen op promoveren!" Hoogenboom: "Een zaal of theater naar hem vernoemen, dat verdient hij. Ik vind dat er weinig genereus wordt omgegaan met de grote artistieke geesten van dit land."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden