Plus PS

Broodje Daan is 10 jaar lekker gewoon en gewoon lekker

Goedkoop, geen moeilijk gedoe en meer dan honderd ­soorten broodjes. Dat is Broodje Daan in de Jan van ­Galenstraat. Op 1 april, geen grap, bestaat een van ­Amsterdams laatste ouderwetse koffiehuizen 10 jaar.

Een vroege ochtend bij Broodje Daan. Links Daan Rietveldt, rechts vaste klanten Klaas van Hees (72) en zoon Ron (50) uit Schagen Beeld Mats van Soolingen

Amper zes uur 's morgens is het. De Jan van Galenstraat komt aarzelend op gang, maar bij koffiehuis Broodje Daan heerst een kordate routine.

Monter sjouwt Daan, voluit Danielle, Rietveldt (44) een doos gehaktballen naar binnen. Die heeft ze de drie kwartier daarvoor al staan braden. De bakker heeft net zachte broodjes afgeleverd, de pistoletjes liggen in de oven.

Op het terrasje voor de zaak zitten twee mannen. Loom en onderuitgezakt, met kringelende sigarettenrook boven hun hoofden, alsof ze aan de laatste loodjes van een lange stapnacht bezig zijn. Groepjes mannen in werkbroeken, soms besmeurd met witte verfstrepen, komen binnen.

Een forse Dodge Ram staat dubbel geparkeerd; op zo'n tijdstip waarop niemand al de energie heeft daar een punt van te maken.

's Morgens tussen zes en acht is Broodje Daan het domein van mannen die met hun handen werken, die voor de files uit naar Amsterdam rijden om panden te renoveren, kabels te trekken of gasmeters te plaatsen.

Dat is al tien jaar zo en eigenlijk al veel langer, want op deze hoek van de Jan van Galenstraat en de John Franklinstraat zat de laatste decennia ook een koffiehuis, genaamd Van Galen.

Tot 2007, toen namen Danielle en haar man Luck Rietveldt (45) dat over. "Ik werkte bij een bakkerij, maar had het daar niet meer zo naar mijn zin. Aan een aannemer, die wel vaker een brood kwam kopen, vroeg ik of hij niet een leuk pandje voor me had. Nou, dat had ie!"

Daan vertelt het met dezelfde eenvoud die het koffiehuis tot zo'n succes maakt. Skaileren barkrukken, houten ­bistrostoeltjes. Koffie uit de kan, voor slechts 85 eurocent per kopje. Zelf inschenken mag. Belegde broodjes voor minder dan drie euro. Open tussen 06.00 en 16.00 uur.

"Huiselijk en geen moeilijk gedoe," zo omschrijft Ron Meijer (64), onderhoudstimmerman voor de horeca, zijn favoriete koffiehuis. Met zijn ruige voorkomen - tatoeages, grijze paardenstaart en baseballpet - is hij op het terras een baken. "Elders betaal je voor een bakje rotkoffie ruim het dubbele. Dit is voor arbeiders nog te betalen."

De Muppets
Dat 'ouderwets gewoon' hadden de Rietveldts ook in gedachten toen ze Broodje Daan op 1 april 2007 openden. "Die eerste tijd was best aanpoten. De crisis begon en aannemers hadden minder werk; dat merkten wij ook. Onze ouders hebben ons toen enorm gesteund. Ook financieel," zegt Luck.

De Haagse marktkoopmannen Ro (l) en Bert Dispa krijgen de krant van Luck Rietveldt Beeld Mats van Soolingen

Hun vaders, door klanten 'de Muppets' genoemd, stonden in de keuken af te wassen. Lucks moeder had een 'lekker balletje' in huis en leverde dagelijks gehaktballen. Daar was al gauw zo veel vraag naar dat ze met een pannetje jus en ballen pendelde tussen haar nabijgelegen huis en de zaak.

"Het viel op den duur niet meer bij te benen. Er zijn nog wel de ballen naar recept van Lucks moeder, maar die maken we nu zelf," aldus Daan.

Verspreid over de hele week heeft Broodje Daan veertien medewerksters. In het begin besloeg de menukaart slechts één A4'tje, nu zijn er meer dan honderd soorten broodjes. "We verzinnen steeds iets nieuws, anders ga je 'verslobberen'," legt ze uit. Sinds zes jaar doen ze er de catering bij voor bedrijven in Sloterdijk en Zuidoost.

De deurscharnieren van Broodje Daan piepen. Steeds als dat gebeurt en de deur kreunend openzwaait, keert iedereen zijn hoofd om naar de bezoeker - meestal een bekende: Louis, Theo, Ron, Dirk, Klaas of Bert.

Dit keer is het een oudere man in een fluorescerende werkjas die meteen het nodige commentaar krijgt. "Kijk hem dan! Ik krijg pijn in mijn ogen! Dit is toch geen porem! Hiero, de vouwen zitten er nog in, zo uit de verpakking getrokken! Wordt het licht, trekt hij die jas aan!"

Met tot slot een stompje tegen zijn schouder: "Hé, maar hij staat je goed, man." Onbewogen ontdoet de man zich van de jas, vouwt De Telegraaf open en bestelt een pistoletje kaas.

Grappen vliegen op dit vroege uur in hoog tempo over tafel. "Is dit een artikel voor het vakblad Koppelbazen in de Bouw?" De man die zegt spijt als haren op zijn hoofd te hebben van zijn fourwheeldrive, die 1 op 7 blijkt te lopen in plaats van 1 op 10, krijgt als enige bijval: "En je hebt al zo weinig haar."

Sommigen zitten achter iPads, anderen gebogen over bouwtekeningen. Er is op gedempte toon werkoverleg over kozijnen en balken, begrotingen, offertes, lijmen en voegen.

Marktkoopmannen Bert (70) en zoon Ro Dispa (45) uit Den Haag hebben vanmorgen vroeg fruit gekocht voor hun kraam. Na hun broodje bal en broodje warm vlees vertrekken ze. "Hé, zet je wel in dat stuk dat die jongens uit Den Haag meteen weer gingen werken en de rest gewoon bleef zitten?"

Mannen zijn nog altijd in de meerderheid als klanten van Broodje Daan, maar toch is in tien jaar veel veranderd. "Het is ons gelukt ook vrouwen en gezinnen te trekken. Op woensdagmiddag is het hier één groot kinderparadijs. Dan komen ouders met hun kinderen een broodje eten," zegt Luck. Lachend: "Ja, die spelletjes en puzzels in de vensterbank liggen hier niet voor de kerels."

En dat de broodjes namen dragen als Astrid, Nancy, Clary, Sil, Greet en Roxanne is ook niet omdat de mannen graag happen in een lief, meisjesachtig broodje.

"De broodjes zijn vernoemd naar de medewerksters die ze hebben bedacht," aldus Daan. Luck benadrukt dat sommige broodjes wél mannelijk zijn. Zo is er de Bouwmaat XL Burger (€5,30): een uit de kluiten gewassen bol belegd met een hamburger, warme beenham, omelet, oude kaas, champignons, uien paprika - verzonnen door mannen van de gelijknamige bouwmarkt.

Ook huishond Buddy heeft een eigen broodje (€3,10, warme worst, gebakken spek, kaas, gefrituurde uitjes & Buddysaus).

In de loop van de ochtend bezoeken meer vrouwen de zaak, zoals 'Mevrouw Pindakaas' die elke morgen op weg naar haar werk een broodje pindakaas (€0,75) komt eten. Daan kent vrijwel alle klanten, weet precies wie nieuw is. Ze volgt hun gewoontes, hun ritme. "Elke dag dezelfde handelingen, soms elke dag dezelfde grap," vertelt ze.

Af en toe zijn klanten humeurig - boos op de wereld. Dan doet Daan narrig terug. "Het is een spel. Zogenaamd een beetje ruzie maken. Zeg ik tegen een narrige, invalide met een scootmobiel: en nou hou je op of ik prik je banden lek."

Op samenzweerderige fluistertoon, met een hoofdknikje naar een oudere man in een ruimvallend zwartleren jack: "Een zéér vaste plek. Als hij daar niet kan zitten? Pániek."

'With settie-soes?'
Zo'n man maakt deel uit van de oude Amsterdamse garde die langzaam uitsterft. Jammer, vindt Luck dat. "Jarenlang kwamen hier twee oude baasjes, allebei met een paar gouden tanden. Eerst waren ze verhuizers, later kluizenverhuizers en uiteindelijk Amsterdamse penoze. Mooie ­figuren."

De laatste tijd komen er via Airbnb's in de buurt steeds vaker Engelse toeristen, waardoor de medewerksters van Broodje Daan plotseling Engels moeten praten. En dat zijn ze niet gewend. "'Do you want a pistol?' (pistoletje) of 'With settie-soes?' (satésaus) vragen we dan," zegt Nancy van der Voet (49), al zeven jaar werkzaam bij Broodje Daan. Ze grinnikt.

Daan: "Op Tripadvisor staat dat we niet goed Engels spreken, maar dat het wel grappig is. Dus we laten het maar zo." Van der Voet lacht er hartelijk om. "Ach, we hebben hier zo veel lol met z'n allen."

De vrijdagochtend is zo'n moment waarop iedereen, met het weekend in zicht, nog wat losser is. "Dan zetten we soms de muziek luid, maken we dansjes en lopen we de polonaise," zegt Daan. Van der Voet: "En altijd is er wel één man bij die onverstoorbaar de krant blijft lezen."

"Er valt genoeg te lachen, al vind ik dit werk soms ook wel moeilijk hoor," bekent Daan. Als mensen doodgaan bijvoorbeeld of als ze ineens niet meer komen en Daan niet weet waar ze zijn. "Daar denk ik dan veel aan."

Zoals aan die zwijgzame vroege vogel die elke morgen koffie kwam halen. Hooguit vijftien seconden was hij binnen, maar hij was er altijd. "Op een ochtend ineens niet meer. En niemand wist wat er gebeurd was."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.