Plus

Broer Marcel Langedijk koos voor de dood: 'De easy way out, dat was het ergste verwijt'

Mark Langedijk was een alcoholist en leed aan angstwanen en depressies. Hij vroeg zijn broer te schrijven over zijn zelfgekozen dood. 'We waren er in elk geval bij en hielden hem vast.'

Marcel Langedijk: 'Als je gezond bent is het heel moeilijk voor te stellen dat het leven zo ondraaglijk is dat je daar een einde aan wilt maken'Beeld Jesaja Hizkia

Ze zaten met het hele gezin aan zijn bed in het ouderlijk huis in Steenwijk, toen de huisarts de dodelijke injecties toediende. Drie stuks. Eerst een zoutoplossing, dan een slaapmiddel en tot slot een middel dat het hart stilzet.

'Zijn gezicht veranderde direct,' schrijft Marcel Langedijk (44). 'Het verloor kleur, kreeg een blauwige tint. Mark was weg. Het was vijf voor vier. Mijn broertje was dood.'

"Je broer zien sterven, dat beeld gaat nooit meer weg," zegt hij.

Vrolijke middag
Ze maakten grapjes, dronken bier en aten broodjes ham en kaas in de uren voordat de huisarts arriveerde om de fatale injecties toe te dienen, meldde de Engelse tabloid Daily Mail, nadat het blad lucht had gekregen van een artikel dat Langedijk vorig jaar publiceerde in maandblad Linda over de euthanasie van zijn jongere broer.

Daarin vertelde hij over de gesprekken die ze die laatste dag, 14 juli 2016, nog voerden, over de foto's waarnaar ze keken, de rauwe humor en de wijn die op tafel kwam.

Een feestje dat een beetje lullig afliep.

Langedijk: "Een heel vrolijke middag totdat we opeens besloten om mijn broertje dood te maken. Daar kwam het volgens de krant ongeveer op neer."

Hij dacht: wat apart.

"Er werd ook nog een parlementslid bij gehaald dat zei dat Nederland sowieso een verschrikkelijk land is. Het verhaal ging een eigen leven leiden. Het was: er lopen in dit land mensen met spuiten rond om mensen te elimineren die niet zo handig zijn om erbij te hebben in de maatschappij."

Easy way out
In Zuid-Afrika verschenen berichten, in China, Rusland, Scandinavië en Nieuw-Zeeland. Een Amerikaanse site kopte: 'Nederland begint met het euthanaseren van alcoholisten'.

Het ergste verwijt: het was een easy way out.

Mark Langedijk leed aan angststoornissen en depressies. Acht jaar lang maakte hij zijn eigen leven en dat van zijn familie tot een hel. Hij zag 21 afkickklinieken en ziekenhuizen van binnen voordat hij besloot: ik wil dood.

Anderhalf jaar deed hij erover om de doktoren ervan te overtuigen dat zijn lijden uitzichtloos was en hem toestemming werd verleend euthanasie te laten plegen. Hij moest dagboeken bijhouden om aan te tonen dat het echt niet anders kon. Toen hij stierf, was hij 41 jaar oud.

Hartverscheurend boek
Zijn broer Marcel, journalist in Amsterdam, schreef een hartverscheurend boek over de zelfgekozen dood: Gelukkig hebben we de foto's nog.

"Er wordt heel veel geschreven over verslaving en depressie," zegt hij. "Laatst nog door de broer van Arie Boomsma en de zus van Saskia Noort. Je hebt Hallo Muur van Erik Jan Harmens en A Million Little Pieces van James Frey. Heel goede boeken, maar het gaat wel altijd over mensen die hun problemen de baas zijn geworden."

"Mijn broertje zei: als het straks allemaal achter de rug is, moet je over mij schrijven, want het kan ook ellendig aflopen. Dat zijn de mensen die niet bij Humberto Tan of Eva Jinek komen vertellen dat ze het gered hebben."

Succesnummer
Mark Langedijk leefde de burgermansdroom. Audicien met twee eigen zaken, een groot huis met een sauna, een mooie auto en dure spulletjes. Gelukkig getrouwd, twee kinderen. Het succesnummer van de familie. Maar ook een man die zijn angsten en depressies dacht te kunnen blussen met alcohol en besloot: het moet allemaal anders. Ik ga het creatieve leven leiden dat ik altijd heb gewild. Net als Herman Brood. Net als de Amerikaanse schrijver Charles Bukowski.

Dat eindigde in een zwervend bestaan, een treurige tocht langs uitgewoonde huurflats, klinieken en ziekenhuizen, een scheiding van zijn vrouw en uiteindelijk een verzoek aan zijn huisarts hem te helpen er een einde aan te maken.

De easy way out?

Langedijk: "Het is makkelijker om van een gebouw te springen of voor een trein te gaan staan."

De dag voor zijn dood kwamen zijn zonen langs, onwetend dat het een afscheid was. De jongste kroop nog even bij Mark op schoot. Marcel Langedijk schrijft: 'Mark zwaaide nog even toen de auto de oprit afreed. Daarna brak hij. Hij huilde en zei godverdomme en beefde en het snot liep uit zijn neus en nog een keer godverdomme. Mijn moeder houdt niet van vloeken, maar vandaag was een dag waarop het mocht, denk ik. Ze zei er in elk geval niks van.'

U schrijft: de dood is nooit een oplossing. Wanneer kwam voor u het besef dat het dat soms wel is?
"Ik vind het nog steeds heel moeilijk. Als je gezond bent is het heel moeilijk voor te stellen dat het leven zo ondraaglijk is dat je daar een einde aan wilt maken. Maar ik ben de laatste weken veel bij hem geweest, de nacht voor zijn dood heb ik naast hem geslapen. Ik heb gezien hoe hij zijn dagen doorbracht. 's Ochtends twee oxazepam en een glas wodka en dan de hele dag tegen heug en meug halveliters drinken om op de been te blijven. Het was verschrikkelijk."

"Ik ben heel dankbaar dat deze manier van doodgaan er is. Als zijn euthanasie niet was goedgekeurd, had hij het zelf gedaan. Dat is helemaal verschrikkelijk. We waren er nu in elk geval bij en hielden hem vast."

De laatste maand hebben uw ouders voor hem gezorgd. Het moet vreselijk voor ze zijn geweest: elke dag al die alcohol in huis halen.
"Gek genoeg waren ze er sneller mee in het reine dan ik. Ik woonde in Amsterdam, maar zij maakten hem die acht jaar lang van dichtbij mee. Ze hebben hem heel vaak laveloos in zijn huis gevonden en naar een ziekenhuis moeten brengen."

"Voor hen kwam sneller het besef: dit gaat niet langer. Hun sterkte is bewonderenswaardig. Mijn moeder zei: als je me acht jaar geleden had gezegd dat ik mijn eigen kind alcohol en medicijnen zou voeren en erbij zou zijn op het moment van zijn overlijden... Ik heb zelf een kind van anderhalf. Het is de ultieme nachtmerrie."

Wat ging er mis?
"Dat wordt me vaak gevraagd. Mensen zeggen: er zal wel iets zijn gebeurd in zijn jeugd. Was er een verschrikkelijk familiedrama? Had hij een afgrijselijk huwelijk? Voor zover ik weet was dat niet zo. In zijn dagboeken staat het ook niet."

"Een psychiater zei: het is een mix van psychische klachten, die waarschijnlijk al in zijn jeugd zijn ontstaan. Het gebeurt vaak dat intelligente mensen zich ervoor schamen dat ze gevoelens hebben van angst en depressie. Die gaan aan zelfmedicatie doen. In zijn geval bestond dat uit alcohol. Totdat het niet meer verder ging en het begon op te vallen."

Mark Langedijk, oktober 2015Beeld Toos Heinen

"Zijn grootste worsteling was: hoe houd ik dit verborgen? Hoe kan ik deze klus klaren zonder dat iedereen het ziet? Het alcoholisme was niet de oorzaak, maar het gevolg van zijn psychische klachten. Uiteindelijk heeft de alcohol hem gesloopt. Als deze euthanasie niet was verleend, had het niet lang geduurd voordat zijn lichaam er vanzelf mee was gestopt."

Neemt u uzelf iets kwalijk?
"Ik geloof oprecht dat wij alles hebben gedaan wat menselijkerwijs mogelijk was om hem te helpen. Mijn zusje heeft een gezin met drie kinderen en heeft het alsnog bestaan om er continu voor hem te zijn. Het is een ontzettend lange weg geweest."

Bent u kwaad op hem?
"Natuurlijk heb ik hem kwalijk genomen dat hij acht jaar lang bepaalde welke weg ons gezin op ging. Als we met de familie bij elkaar waren ging het altijd over hem, ook als hij er niet was. Maar nu het iets meer dan een jaar geleden is, worden die acht jaar minder belangrijk. Wat blijft zijn de herinneringen aan die tijd ervoor en de laatste maand die we als gezin samen hebben beleefd."

U schrijft: 'Hij was mijn broertje, maar hij was in die laatste jaren ook een last.' Was het een opluchting dat hij er niet meer was?
"Dat is een lastige gedachte om voor jezelf toe te geven. Er is vooral rust gekomen. Mijn ouders hoeven niet meer bang te zijn als de telefoon gaat. Is het de politie? Het ziekenhuis? Ze hebben zich acht jaar lang zorgen gemaakt. Elke dag. Ze zijn Mark dankbaar dat hij dit na acht jaar ellende aan hen heeft kunnen geven. Zo zegt hij het zelf ook aan het einde van zijn dagboek: ik ga nu op jullie passen."

Het volgende kabinet gaat verruiming van de euthanasiewetgeving waarschijnlijk op de lange baan schuiven.
"Het probleem is: persoonlijker dan dit wordt het niet. Het is moeilijk om er een oordeel over te hebben als je het nooit zelf hebt meegemaakt. Elk geval staat op zichzelf. Het enige wat ik heel belangrijk vind is dat de wensen van mensen die oprecht dood willen, gehonoreerd worden. Mensen die geen uitweg meer zien, of dat nou komt door lichamelijk of psychisch lijden. Wie zijn wij om te zeggen: jij moet door?"

Marcel Langedijk: Gelukkig hebben we de foto's nog. Uitgeverij Q, 17,50 euro

Marcel Langedijk

Marcel Langedijk (Heemskerk, 1972) is journalist. Hij schrijft voor onder meer JFK, Linda, Libelle, Volkskrant Magazine, Elegance en Me-to-we.com.

Boeken van zijn hand zijn onder meer Mannen, De Waarheid (2015, met Jan Heemskerk), Eeuwige Roem (2015, met Eddy Zoëy), koffietafelboek Cigaragua (2016) en The Dad (2017, met Jan Heemskerk).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden