Britse premier Cameron worstelt met EU

Op vrijdag 5 juli zal het Britse Lagerhuis debatteren over een wetsvoorstel dat een referendum over het Britse lidmaatschap van de Europese Unie mogelijk moet maken. De volksstemming zou in 2017 moeten plaatsvinden. De vraagstelling is simpel: 'Vindt u dat Groot-Brittannië lid moet blijven van de EU'. Het wetsvoorstel wordt ingediend door James Wharton, lid van de Conservatieve fractie (de Tory's).

De Britse premier David Cameron Beeld ap
De Britse premier David CameronBeeld ap

Het besluit, donderdag genomen, kwam een dag nadat het Lagerhuis premier en Tory-leider David Cameron juist over de EU een draai om zijn oren had gegeven. In afwezigheid van de eerste minister, die in de Verenigde Staten verbleef, nam het Lagerhuis een motie aan waarin het werd 'betreurd' dat er in de vorige week door koningin Elisabeth II afgelegde regeringsverklaring geen woord over het EU-lidmaatschap werd gesproken.

De motie werd aangenomen met 277 tegen 130 stemmen. Bij de voorstemmers waren 114 leden van de Tory-fractie. Camerons eigen achterban dus. Nog nooit keerden zich zoveel leden van de fractie tegen hun eigen politieke leider.

Symbolisch
De stemming was weliswaar symbolisch, doch veelzeggend. Steeds meer Tory's zien het EU-beleid van Cameron niet meer zitten. Labourleider Ed Miliband was er als de kippen bij om Cameron te verwijten dat hij de controle over zijn partij heeft verloren.

Cameron maakte vorig jaar al bekend een referendum over het EU-lidmaatschap te willen houden. Hij wilde echter eerst nieuwe onderhandelingen met de EU gaan voeren. Pas als die succesvol zijn afgerond wilde hij de volksstemming houden.

De Britten kiezen echter in 2015 een nieuw parlement. Het is allerminst zeker dat de Tory's dan hun regeermacht kunnen behouden en Cameron opnieuw premier kan worden. De EU voelt boverdien niets voor een heronderhandeling van het Britse lidmaatschap.

Afkeer
In de Britse samenleving neemt de afkeer van de EU toe. Een peiling in april gaf aan dat 43 procent van de Britten voor uittreding is. De aanhang van de anti-EU-partij UKIP stijgt. Bij regionale verkiezingen begin mei haalde UKIP gemiddeld 26 procent van de stemmen. Er werden 140 raadszetels gewonnen. De Conservatieve Partij verloor er 336.

De UKIP-dreiging heeft binnen de Conservatieve Partij de anti-EU-stemming verder doen toenemen. Cameron haastte zich de vraagstelling voor het door hem voorgestelde referendum te onthullen. Die tekst is nu letterlijk overgenomen door James Wharton in zijn wetsvoorstel.

Dat Wharton een wetsvoorstel indient, is toe te schrijven aan het feit dat de regering dat tot nu toe weigerde te doen. Binnen het kabinet is men diep verdeeld. Camerons coalitiegenoot de Liberale Democraten zijn pro-EU. Zij weigeren een referendumwet te onderschrijven.

Houdgreep
De Conservatieven en Liberaal-Democraten houden elkaar in een politieke houdgreep. Na de parlementsverkiezingen van 2010 haalden de Conservatieven noch Labour een meerderheid. Er moest dus een coalitiekabinet gevormd worden.

Bij een val van het kabinet nu hebben de Conservatieven noch de Liberale Democraten baat. Beide partijen zouden zwaar verliezen bij een stembusgang. Labour zou alleenheerser worden.

De coalitiegenoten blijven dus maar bij elkaar zitten in de hoop dat het bezuinigingsbeleid de Britse economie er weer bovenop zal helpen en zij daar in 2015 door de kiezers voor worden beloond.

Het interne gekrakeel bij de Conservatieven kan Cameron echter de kop gaan kosten. John Major en Margaret Thatcher struikelden als eerste ministers ook over interne partijgevechten aangaande de EU.

Politie en justitie
Komend jaar wil Groot-Brittannië de deelname aan het EU-beleid inzake politie en justitie staken. Die terreinen worden weer een nationale bevoegdheid van Londen. In totaal gaat het om 130 'verdragen.' Er zijn echter ook delen bij die de Britten willen behouden. Moeilijke onderhandelingen dienen zich aan.

Een apart geval is Schotland. Dat wil zich in september 2014 middels een referendum 'autonoom' verklaren. Tegelijk willen de Schotten echter lid van de EU blijven. Met de ontwikkelingen in Londen is afscheiding wellicht de enige optie omdat te bereiken.

Steunen
James Wharton heeft de Liberaal-Democraten alvast opgeroepen zijn wetsvoorstel te steunen. Hij wees erop dat de partij in het programma voor de stembusgang in 2010 zelf een volksstemming over het EU-lidmaatschap in het vooruitzicht stelde. "Maar ja, partijleider Nick Clegg heeft een reputatie voor het terugkomen op eerdere toezeggingen", sneerde Wharton.

Wat er gaat gebeuren als zijn wetsvoorstel wordt verworpen - Labour zal tegen stemmen - is volstrekt onduidelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden