Plus Filmrecensie

Brits koningsdrama met feministisch perspectief

Na The Favourite dient het volgende Britse steekspel rond een koningin zich aan. Ook in Mary Queen of Scots gaat het er hard aan toe.

Saoirse Ronan in Mary Queen of Scots Beeld Liam Daniel/Focus Features

Een kostuumfilm is geen geschiedenisles, maar wanneer roemruchte oorlogen, machtige koningen of memorabele koninginnen het onderwerp zijn, staan sommige historische feiten als piketpaaltjes in het scenario. Dat is ook het geval bij de nieuwe, feministische terugblik op het turbulente leven van Mary Stuart in Mary Queen of Scots. Dat ­leven eindigde op 8 februari 1587 met haar executie door onthoofding.

Het is geen spoiler: de historische feiten zijn onontkoombaar en die executie is dat dus ook. Bovendien ­begint deze film met dat einde. Het sierlijke hoofd van de Ierse steractrice Saoirse Ronan, voor de gelegenheid roodharig, steekt bij de aanloop naar het schavot bleek af bij haar donkere gewaden, die voor het hakblok door haar assistenten met een dramatisch gebaar weg worden getrokken om een bloedrode jurk te onthullen.

Het is wat met die moderne kostuumfilms; ingetogen zijn ze zelden. Maar wat een schitterende visuele vondst van de filmmakers lijkt, is helemaal geen vondst. Mary kreeg daadwerkelijk een laatste kostuumwisseling op het schavot. De kleuren waren iets minder fel, als we de getuigenissen mogen geloven, maar het gebaar was er.

Op die manier vertrok Mary met een ultieme provocatie: ze stond plotsklaps in de martelaarskleuren van de katholieke kerk op een protestants schavot. De geloofskwestie was een van de redenen waarom ze haar hoofd verloor.

Seksuele mores
Er staan meer intrigerende zaken in de beschrijvingen van haar einde, maar het volstaat te melden dat we ons gelukkig mogen prijzen dat er in de film geen bloed bij de executie vloeit. Het ging niet in een keer goed.

De Britse regisseur Josie Rourke gunt haar heldin een waardiger vertrek, maar deinst niet terug voor wat bloed wanneer ze haar punt over de man-vrouwverhoudingen van weleer maakt en daarbij ook het fenomeen van de Britse kostuumfilm op de korrel neemt.

Mary Queen of Scots

Regie Josie Rourke
Met Saoirse Ronan, Margot Robbie, Jack Lowden, David Tennant
Te zien in Cinecenter, FC Hyena, Filmhallen, Studio/K, City Tuschinski

Wanneer de uit Frankrijk teruggekeerde Mary haar intrek in het Schotse paleis van Holyrood neemt, zien we dat koninginnen in de 16de eeuw ook ongesteld werden. Ze wordt tussen haar dijen schoongewassen door haar kleedsters. De scène mag opmerkelijk zijn in een genre dat lang aan een gelofte van kuisheid gebonden leek, voor Rourke staat vast dat mensen in de 16de eeuw niet wezenlijk anders waren dan ze nu zijn.

Rond haar koningin zijn de seksuele mores binnens­kamers vrij en tolerant. Net als in The Favourite, Yorgos Lanthimos' kostelijk oneerbiedige schets van het achttiende-eeuwse hof rond de Britse Queen Anne, ligt er een belangrijke promotie in het verschiet voor een bedpartner die een koninklijk orgasme veroorzaakt.

Machtshonger
In The ­Favourite kon daar om gelachen worden, bij Rourke vormt de aandacht voor intieme details onderdeel van een ­thematische rode draad.

Mary Queen of Scots zet het gekonkel rond de controversieel katholieke Queen Mary in Schotland af tegen de ­ontberingen van haar protestantse Engelse nicht Queen Elizabeth (Margot Robbie).

Beide vrouwen worden omringd door mannen die uit machtshonger, landsbelang of andere politieke en religieuze motieven een strategisch huwelijk en een snelle zwangerschap bepleiten. Rourke legt daar meer nadruk op dan de filmmakers die haar in deze materie voorgingen en maakt haar heldin veel daadkrachtiger.

House of Cards
In haar debuutfilm voert de spraakmakende Britse ­toneelregisseur ook moderniseringen door met een ­multiculturele rolbezetting, maar helemaal overtuigen doet de koppeling van een historisch koningsdrama aan hedendaagse opvattingen niet.

Om de gecompliceerde ­intriges en machtsverhoudingen inzichtelijk te maken, gaat scenarioschrijver Beau Willimon in twee uur noodgedwongen korter door de bocht dan hij in zijn serie House of Cards deed. En dat wringt.

Maar het is ontegenzeggelijk amusant en prikkelend om te zien hoe een groots opgezet Brits koningsdrama vol pracht en praal vanuit een feministisch perspectief aan betekenis kan winnen.

Het tumult rond de brexit of het Schotse onafhankelijkheidsstreven wordt voor even gedegradeerd tot ketelmuziek, omdat Rourke en Willimon twee vrouwen tonen die hun land moeten leiden terwijl mannen bekonkelen wie er in hun baarmoeder een zaadje moet planten om de toekomst veilig te stellen. De monarchie? Het is een gruwel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden