'Brandveiligheid bij gevangenis Tafelbergweg schoot tekort'

De brandveiligheid in een aantal Nederlandse gevangenissen schiet tekort. De onlangs gesloten gevangenis Tafelbergweg in Amsterdam-Zuidoost is een van de inrichtingen met de meeste gebreken op het gebied van veiligheid.

Inrichting van de voormalige gevangenis aan de Tafelbergweg in de jaren negentigBeeld anp

Dat meldt het ANP op basis van interne veiligheidscontroles (audits) van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). Tekortkomingen variëren van het ontbreken van calamiteitenplannen en afspraken met de brandweer tot een gebrek aan oefeningen en niet-gecertificeerde brandmeldsystemen, waardoor de brandweer onnodig vaak moet uitrukken.

De inrichtingen met de meeste gebreken zijn de gevangenis in Scheveningen, de gevangenis van Bonaire en de onlangs gesloten gevangenis Tafelbergweg in Amsterdam.

Zorgen
In die laatste gevangenis in Zuidoost waren geen calamiteitenplannen en het ontbrak aan een gecertificeerde brandmeldcentrale. Alarmprocedures werden nauwelijks geoefend. Niet alle ongevallen en gevaarlijke situaties werden gemeld, zo blijkt uit de documenten.

Er was wel een planning voor veiligheidsoefeningen, maar voor 'geen van de oefeningen is afgetekend dat deze ook daadwerkelijk gehouden zijn', schrijven de auditoren. Vluchtroutes werden op meerdere plekken met verkeerde pictogrammen aangegeven. Een scenario ten aanzien van gijzeling was er niet. DJI noemt dat 'opvallend'. Ook het bewakingsplan was 'zeer summier'.

In de audit van 2013 werden al veel misstanden geconstateerd. Ook een jaar daarna bleek uit gesprekken met het hoofd veiligheid, de BHV-coordinator en een preventiemedewerker van de gevangenis dat de bevindingen op lang niet alle punten waren opgepakt. Zo werden alarmprocedures nog steeds amper geoefend; in plaats daarvan werden echte indicenten als oefeningen weggeschreven. Het bewakingsplan was toen nog altijd niet aangevuld. "Dit baart mij zorgen," schrijft de Directeur Gevangeniswezen van de DJI eind 2014 in een brief aan de vestigingsdirecteur.

Brandgevaar
In de gevangenis in Scheveningen was dit jaar sprake van een tekort aan oefeningen. 'Aanvalsplannen' voor de brandweer en afspraken met de politie bleken verouderd en mogelijk niet eens bekend bij de betrokken partijen. Spullen als branddekens en zaklantaarns waren niet meer klaar voor gebruik.

De gevangenis op Bonaire bleek dit jaar geen eigen calamiteitenplannen voor brand, evacuatie en hulpverlening te hebben. Tijdens een inspectie lag er troep zoals karton en plastic, wat brandgevaarlijk was. De druk van blusmiddelen was nog net voldoende.

Schipholbrand
Ook bij andere inrichtingen, waaronder jeugdgevangenissen, tbs-klinieken en detentiecentra, is geregeld wat mis. Maar meestal waren problemen hier bij de eerstvolgende controle opgelost. Een voorbeeld hiervan is het Detentiecentrum Schiphol, bekend van de Schipholbrand in 2005 die het leven kostte aan elf asielzoekers. Uit een audit van 2014 dat er in de nieuwbouw opnieuw zaken niet deugden aan calamiteitenplannen, de bijbehorende besprekingen, oefeningen, certificering van de brandmeldinstallatie en middelen voor de bedrijfshulpverlening. Een jaar later was dit verbeterd.

Een DJI-woordvoerder laat aan het ANP weten: "DJI heeft als taak om detentie humaan en veilig uit voeren. Daarom worden dit soort audits gedaan, om de eigen te organisatie scherp te houden, te controleren en zo nodig te verbeteren. Inmiddels zijn de meest acute tekortkomingen verholpen of wordt daaraan gewerkt.''

'Hoogst merkwaardig dat dit zo door kan gaan'

Tekortkomingen in de brandveiligheid zijn 'zeer vergelijkbaar' met de problemen die door de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) zijn geconstateerd na de dodelijke Schipholbrand in 2005. Dat zegt toenmalig OVV-voorzitter en huidig voorzitter van de Stichting Maatschappij en Veiligheid (SMV) Pieter van Vollenhoven.

"Het is hoogst merkwaardig dat dit zo door kan gaan. Zeker na de ervaringen van de brand in het Detentiecentrum Schiphol," aldus Van Vollenhoven. "Toen hebben wij geconstateerd dat bij het risicomanagement het accent ligt op het voorkomen van ontsnappingen en niet op brandveiligheid."

Van Vollenhoven wil verbeteringen. Hij ziet dat de interne toezichthouder problemen wel signaleert, maar 'kennelijk niet in staat is om tijdig in te grijpen'.

Hij wijst erop dat uit onderzoek blijkt dat het interne toezicht bij veel organisaties niet sterk genoeg is. "Als het management het interne toezicht ziet als kostenpost, kan het toezicht niet krachtig ingrijpen," verklaart Van Vollenhoven. Volgens hem is dit verontrustend, omdat veiligheid grotendeels aan de sector zelf wordt overgelaten.

De SMV-voorzitter pleit er daarnaast al langer voor om externe toezichthouders - de overheidsinspecties- onafhankelijk te maken van de ministeries en op te laten gaan in één zelfstandige en krachtige Nationale Inspectie. Dat is belangrijk omdat onafhankelijk extern toezicht volgens hem 'het laatste redmiddel' is voor de maatschappij om de veiligheid te kunnen waarborgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden