Plus

Bram van Ojik: 'Het optreden van Jesse Klaver was bijna religieus'

Hij brengt het voorzichtig, maar GroenLinks-Kamerlid Bram van Ojik (62) denkt toch dat de negatieve houding van veel burgers op z'n retour is. 'Het optreden van Jesse Klaver was bijna religieus.'

GroenLinks oudgediende Bram van Ojik is positief over politiek klimaat. Beeld Lenny Oosterwijk/Lumen

In het geheim hebt u Jesse Klaver naar het politiek leiderschap gebracht. Hoe is dat gegaan?
"Het was in de zomer van 2014 op het strand bij Duindorp, ik denk bij strandtent de Kwartel, dat ik er voor het eerst met hem over sprak. Ik was fractievoorzitter, voor mezelf had ik besloten dat ik geen lijsttrekker wilde worden. We hadden een kleine fractie en ik was in de twee jaar ervoor echt onder de indruk geraakt van de manier waarop Jesse als Kamerlid functioneerde."

Hoe reageerde de 28-jarige Klaver erop dat u hem als nieuwe leider zag?
"Jesse is iemand die wel heel open is over zijn ambities. Hij vond het ook logisch. Hij zei niet: hoe kom je er nou bij dat je in mij de opvolger ziet? Maar ook niet: hè hè, ik dacht dat je het nooit zou vragen, alsof hij al jaren klaarzat om fractieleider te worden. Het gesprek ging vooral over: hoe zouden we dat kunnen doen?"

Wat was het plan?
"Ik heb de gedachte van Jesse als leider getest bij een stuk of vijf mensen. Door die gesprekken werden we erin bevestigd zo'n politiek talent in te huis hebben, dat we niet te lang moesten wachten. Er zat acht maanden tussen. Ik nam mijn besluit in augustus 2014 en het gebeurde in mei 2015. We hebben het op ons eigen moment gedaan en het is goed uitgepakt. Daar kijk ik met veel plezier op terug."

U bent nu voor de derde keer Kamerlid: in 1993 en 2012 ook al.
"Ik heb veel ups en downs meegemaakt, maar dit is misschien wel de mooiste tijd. En niet alleen omdat we 14 zetels hebben gehaald, maar omdat we in staat zijn heel veel mensen aan ons te binden met een positieve boodschap, niet met het afkatten van anderen."

"Nu is er een nieuw elan dat ik nog niet eerder heb ervaren in die 40 jaar dat ik GroenLinkser ben. Dat is toch een positieve boodschap, we boren bij mensen een vrolijk, optimistisch levensgevoel aan. Het voelt op zo'n meetup waar Jesse Klaver optreedt bijna religieus, maar we staan wel met beide benen op de grond."

Wat is de belangrijkste boodschap die u van thuis meekreeg?
"Wat ik als een kernwaarde heb geleerd, is toch het idee van tolerantie, mensen in hun waarde laten. Mijn vader werkte op een fabriek in Veenendaal, de SKF. Daar kwamen vooral Turkse gastarbeiders werken. Ik herinner me nog goed dat mijn vader die mensen bij ons thuis uitnodigde."

"Als er dan op verjaardagsfeestjes op een negatieve manier werd gesproken over buitenlanders, zaten mijn ouders er meteen bovenop: 'Dat doen wij hier in huis niet. Wij praten niet negatief omdat ze een andere huidskleur hebben of uit een ander land komen.' Ik was er trots op dat mijn ouders zo waren."

Waar bent u totaal anders over gaan denken in de loop der jaren?
"Ik was dienstweigeraar. Militaire dienst was verplicht. Als je dan principieel tegen het leger was, kon je een beroep doen op de Wet Gewetensbezwaren. Ik had grote moeite met de wapenwedloop, de Navo en de Koude Oorlog. Daar denk ik nu echt genuanceerder over."

"Ik zie nu in dat het soms nodig is om op een gestructureerde manier geweld te gebruiken. Dan moeten alle andere methodes zijn uitgeput. GroenLinks heeft een aantal keren steun verleend aan militaire operaties. Dat geeft elke keer weer veel discussie en dat is goed."

Hoe beschrijft u de tijd waarin we nu leven?
"Ik zie een heel voorzichtige kentering naar een andere kijk. Mensen zijn toch een beetje door die negatieve houding heen. Het gaat sociaal-economisch beter. Je lost problemen niet op door het sluiten van grenzen. Door je naar binnen te keren, anderen weg te zetten als vreemd. Mensen begonnen dat een beetje normaal te vinden. Men lijkt zich te realiseren dat dat niet de oplossing is."

"Veel mensen zijn op zoek naar een boodschap die meer aansluit op het dagelijks leven. Je ziet nu toch Macron in Frankrijk. Bij brexit en Trump is dat niet gebeurd, maar dat zijn hopelijk de uitzonderingen en niet het nieuwe normaal."

Is het een risico dat gevestigde partijen denken: het zal zo'n vaart niet lopen met dat populisme, en terugzakken in hun oude houding?
"Zeker. Daarom zeg ik: die zorgen zijn daarmee niet weg. Ik denk wel dat we nu beter in staat zijn om problemen te adresseren op een toekomstbestendigere, minder negatieve manier. Om armoede in eigen land te bestrijden, de zorg om klimaatverandering eens een keer serieus te nemen. Bij dezelfde analyse kun je een positieve en een negatieve agenda hebben."

Gaat de pendule van de tijd van rechts naar links?
"Je moet altijd uitkijken voor wensdenken. Maar het is wel zo dat ik een mooie beweging zie van de student die ik was op mijn achttiende en het enthousiasme dat toen bij mij werd losgemaakt. Er was een periode van groot optimisme aangebroken over mogelijkheden om de wereld een beetje te veranderen. Dat is lang geleden. En nu kom ik bij de meetup duizenden mensen tegen die naar Jesse Klaver komen luisteren. We zijn 45 jaar verder, ik zie wel weer eenzelfde soort enthousiasme en engagement bij mensen."

GroenLinks mag na deze kabinetsformatie niet meer zeuren dat ze nooit heeft geregeerd.
"We hebben het uiterste gedaan om eruit te komen. VVD en CDA hebben samen 53 zetels. Daar valt zelfs de gigantische winst van GroenLinks tegen weg. Dan kun je geen grote invloed hebben. We gaan niet zeuren, maar de volgende keer proberen we nog groter te worden. Dan proberen we het weer."

Wat heeft u politiek echt geraakt?
"Dat is toch de geleidelijke normalisering van de PVV. Dat is de ontwikkeling van kopvoddentaks naar gedoogsteun tot Polenmeldpunt en 'minder Marokkanen'. Dat een bepaald politiek jargon gewoon wordt, dat is iets wat me altijd is blijven raken, tegenstaan en fascineren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden