Opinie

BRAAF: Heldhaftig, vastberaden, braaf?

In Amsterdam is het niet toegestaan om staand te drinken op een terras. Foto ANP Beeld
In Amsterdam is het niet toegestaan om staand te drinken op een terras. Foto ANP

Wordt Amsterdam braver? Met een korte serie over die vraag sluiten we het jaar, en het eerste decennium van een nieuwe eeuw, af.

De besneeuwde stad ligt er idyllisch en fotogeniek bij. Staand drinken op terrassen is even geen issue, waar het in de zomer van vorig jaar nog het meest knellende probleem van de vrije Amsterdamse burger leek te zijn. Gezegend de stad, zou je zeggen, waar de ontevredenheid van de burger zich op zoiets futiels richt.

Maar dat is een iets te vluchtige beschouwing. De paar duizend mensen die op de Noordermarkt drinkend eens even lekker de regels kwamen overtreden, zagen het wat breder; het was tijd om op te staan tegen bestuurlijke en ambtelijke pietluttigheid. Het waren de nadagen van Els Iping, de stadsdeelbestuurder die in haar eentje verantwoordelijk werd gehouden voor wat 'vertrutting' is gaan heten, inmiddels alweer een uitgeholde term.

Het is veel eer voor het poetsvrouwtje van de binnenstad, want vanaf het Waterlooplein en het Binnenhof kwamen nog veel meer beleidsvoornemens en wetsvoorstellen die netto tot resultaat hadden en hebben dat Amsterdam niet meer de stad is waar alles maar kan. En dan praten we niet meer over de rigide afbakening van een caféterras, het neerhalen van schreeuwerige neonreclame of de verwijdering van een aanstootgevend wenskaartje uit het straatbeeld, dan gaat het over seks en drugs, over kraken, en over de bestrijding van 'overlast' in de breedste zin van het woord.

Precies die onderwerpen die het Amsterdamse imago in provincie en buitenland bepalen - een hardnekkige reputatie die in toeristisch opzicht niet per se ongunstig is - maar waarbij intern de vraag is gerezen of een tikkeltje meer beheersing niet een goed idee zou zijn.

Het gaat dus niet direct om de beeldvorming, daar doe je weinig aan, maar om de vraag of aangescherpte regels het voor de inwoners van de stad plezieriger maken of niet. Is Amsterdam braver geworden en is dat erg?

Het is misschien minder gelukkig om provinciale modeontwerpers de weggesaneerde ramen op de Wallen te laten opvullen, dat zou je etalagepolitiek kunnen noemen, maar voor Lodewijk Asschers '1012' lijkt een groot maatschappelijk draagvlak te bestaan. Het Wallengebied genereert en lokt fout geld, is het eindstation van vrouwenhandel en daarmee niet het ideale uithangbord van de Amsterdamse vrijheid-blijheid.

Een schimmige marktwerking en de angst om te zedenmeesteren zijn wellicht te lang hand in hand gegaan. Etalages met metershoge dildo's in winkelgebieden, erecte symbolen van de enorme Amsterdamse ruimdenkendheid?

Het begrip 'gedoogbeleid' kan hier niet ontbreken. Het werd op vele terreinen losgelaten en als het om drugs ging, was het zelfs een paradepaardje. Maar inmiddels is het behoorlijk lastig om een pilletje binnen te brengen op een dancefeest, staan paddo's op de verbodslijst, is een fikse sanering van de coffeeshops onderweg en kunnen buitenlandse bezoekers er binnenkort misschien niet meer terecht (wat Amsterdam overigens vooral rottigheid zal brengen).

Dat we nog roken in het café is niet meer dan een klein middelvingertje richting de overheid, waarbij overigens de provincie de aanval leidde en iedereen wel beseft dat de niet-rokers gelijk hebben.

Kraken, een vrijbuiterij die Amsterdam ook veel goeds heeft gebracht, mag niet meer, de broedplaatsen worden van gemeentewege uitgegeven. Iets te vaak werd in het kraakwezen idealisme verruild voor vandalisme, werden letterlijk en figuurlijk de eigen glazen ingegooid, maar vaak ook was kraken een kleurrijk element van de Amsterdamse jongerencultuur.

Zijn ongehoorzaamheid en eigenzinnigheid uit Amsterdam vertrokken, naar Berlijn of naar Purmerend, of kan de stad zich niet langer onttrekken aan de bries van law & order die al geruime tijd het Haagse weerbericht bepaalt?

Op veel gebieden is een kentering ingetreden en zijn de burgers - de criminelen en de hufters daargelaten - zelf onmiskenbaar braver geworden, uit angst voor boetes of uit eigenbelang. Sinds een jaar of vijf fietst heel de stad met fietsverlichting, de hondendrol is grotendeels uit het straatbeeld verdwenen en als we ons niet vergissen, worden er deze dagen meer stoepen geveegd dan in voorgaande winters.

Hebben we hier te maken met nuttige correcties op halfcriminele uitwassen en achterhaalde verworvenheden uit de jaren zestig? Of met een bijstelling van het misverstand dat anarchie en onverschilligheid hetzelfde zijn als leven en laten leven?

Wat ook zou kunnen: de gevoeligheid voor 'overlast' - doorgaans bestreden met nieuwe regeltjes - is sterk toegenomen. Met andere woorden: de verdraagzaamheid is sterk verminderd.

Fatsoen moet je doen, oké, maar dan wel in de rest van het land, was lang het adagium - Amsterdam heeft zijn eigen wetten.

De komende dagen zullen we aan de hand van een stuk of acht thema's de al dan niet veronderstelde Nieuwe Amsterdamse Braafheid onderzoeken. (ALBERT DE LANGE)

Reageren? Stuur een mail

Morgen: Het paddoverbod

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden