Plus

Boekenmarktcoryfee rijdt wekelijks van Drachten naar het Spui

Elke vrijdag rijdt Marijke Leibbrandt (76) uit Drachten met een volgeladen bus naar haar boekenkraam op het Spui. Weer of geen weer. 'Voor elk boek is wel een koper te vinden.'

Zodra de boekenkraam is ingericht, zet Marijke Leibbrandt een rood hoedje op: haar handelsmerk. Beeld Dingena Mol

"Het gebruikelijke Leibbrandt-tafereel," grinnikt een collega-boekverkoper, terwijl hij geamuseerd een druk manoeuvrerend wit bestelbusje gade slaat. "Naar achteren. Ja, kom maar. Ho, ho!" roept Marijke Leibbrandt, terwijl ze het busje kordaat aanwijzingen geeft.

Eerder heeft een andere collega van de Boekenmarkt op het Spui het stuur van haar overgenomen om de auto tussen een vuilnisbak en een boom te parkeren. "Dat lukt mij niet. Ik zat al eens tegen een lantaarnpaal aan," verklaart Leibbrandt.

De witte Citroën eindigt uiteindelijk keurig op de aangewezen plek. De motor blaast uit van de 145 kilometer lange rit. Leibbrandt is vanmorgen om half zeven met een bus vol boeken vanuit haar woonhuis en antiquariaat Boek & Prent in Drachten vertrokken. Dat doet ze elke vrijdag.

Energiek
Onvermoeibaar sjouwt ze loodzware dozen met boeken de laadruimte uit. Hulp slaat ze resoluut af: "Nee hoor. Ik heb gezegd: als ik dit zelf niet meer kan, stop ik ermee."

Leibbrandt is tenger gebouwd, maar veel te sterk om fragiel te noemen. Nog tijdens het uitladen brengt ze het interview zelf op gang. Terwijl ze energiek heen en weer loopt, beantwoordt ze alvast nog niet gestelde vragen. To the point, zonder wijdlopige anekdotes.

Het verbaast dan ook niet dat Leibbrandt eerder in haar leven als notaris werkte en klanten praktisch en accuraat terzijde stond in de ingewikkelde wereld van hypotheekaktes, testamenten en statuten.

Rood hoedje
Na haar pensioen gaf ze haar leven een nieuwe wending en ze begon haar eigen antiquariaat. Zonder gedetailleerd bedrijfsplan: het kwam zomaar in haar op toen ze in Drachten een keer een outlet bezocht.

"Daar stonden zeven tafels met boeken, afkomstig van een afgedankt antiquariaat. Ik pikte er een stapeltje uit, maar bedacht ineens dat ik ze ook allemáál zou kunnen kopen. Voor negen­honderd euro nam ik de hele partij mee. Zo begon ik met mijn antiquariaat Boek & Prent."

De liefde voor boeken kwam niet uit de lucht vallen. Leibbrandt groeide op in een familie waar veel gelezen werd en oude boeken nooit ver weg waren. "Mijn broers gingen er vaak op uit om tweedehands boeken te kopen en gaven elkaar dan een stapeltje cadeau op hun verjaardag. Boeken hebben altijd een belangrijke rol gespeeld in mijn leven."

Aanvankelijk verliep de verkoop alleen via de internetkanalen Boekwinkeltjes.nl en Bol.com, maar algauw groeide de wens om op de Boekenmarkt op het Spui te gaan staan, waar ze zo graag kwam. "Doordat mijn tweede man zijn huis in Amsterdam had aangehouden, waren we hier elk weekend. Ik liep dan altijd even over de boekenmarkt. Uiteindelijk lukte het me daar een plekje te veroveren."

Sinds haar man anderhalf jaar geleden overleed, rijdt Leibbrandt op vrijdagen alleen naar Amsterdam. "Ik kan natuurlijk op allerlei andere boekenmarkten gaan staan, maar die op het Spui is toch de allerleukste. Dat zit hem in het contact met de klanten maar vooral in de prettige samenwerking met mijn collega's. Als het even kan, sla ik geen vrijdag over."

Vrieskou, sneeuw, regen, wind: Leibbrandt is er altijd. "Ik kleed me gewoon wat dikker aan. Alleen als het stormt, moeten we de kramen afbouwen, omdat ze anders omwaaien."

Zorgvuldig stalt Leibbrandt haar koopwaar uit. Oude schoolplaten, foto- en kunstboeken, reisgidsen, non-fictie, kinderboeken, romans als Turks Fruit van Jan Wolkers, het verzameld werk van Menno ter Braak.

Zodra de kraam helemaal is ingericht, zet ze als finishing touch een chic, rood hoedje op. Dat is inmiddels haar handelsmerk. Op de boekenmarkt kent iedereen haar als 'de mevrouw met het rode hoedje'.

Ruimtegebrek
"Het leuke is dat je vaak dezelfde gezichten voorbij ziet komen. Die mensen maken op vrijdag hun vaste rondje. Ik praat met ze over welk boek ze zoeken en waarom ze dat nou juist willen hebben. Soms worden we goede vrienden zonder dat ik hun naam ken."

Hoewel er geen peil te trekken valt op de verkoop, heeft Leibbrandt er voor vandaag toch een hard hoofd in. "'Vrouwen bloot, handel dood' is een gezegde onder handelaren."

"Met warm weer hebben mensen geen zin om met boeken te sjouwen. Ik heb de afgelopen tijd dan ook weinig verkocht. Toeristen willen geen dikke boeken in hun koffer en kopen liever prenten of plaatjes. Soms heb je geluk en tref je ineens iemand die voor honderd euro aan boeken inslaat."

Ze herinnert zich een ijskoude dag in januari waarop maar weinig mensen buiten waren en er plotseling een man bij haar kraam stopte. "Hij vroeg naar de oudste
boeken die ik had. Ik raadde hem de Wagenaar uit de achttiende eeuw aan. 'Pak maar in,' zei hij meteen. Daarna kocht hij nog veel meer oude boeken. Ze bleken bedoeld te zijn voor de inrichting van een sociëteit, voor de sier. Had ik onverwacht een goede dag!"

Leibbrandt accepteert geen hulp bij het versjouwen van boeken. 'Als ik dit zelf niet meer kan, stop ik ermee.' Beeld Dingena Mol

Wat op vrijdag meegaat naar Amsterdam is maar een fractie van haar voorraad in Drachten. Die omvat inmiddels meer dan tienduizend boeken. Aanvankelijk bewaarde Leibbrandt ze in huis, maar toen dat tot de nok toe vol zat, liet ze een grote schuur in de tuin bouwen.

"Ik heb sinds enige tijd ook een extra ruimte in een bejaardentehuis tot mijn beschikking. Ruimtegebrek is een probleem en als het bijzondere boeken betreft, is nee zeggen moeilijk. Daar hebben meer boekverkopers last van," zegt Leibbrandt. "Maar ik probeer het nu binnen de perken te houden. Vroeger kocht ik van alles in."

Vaste klanten
Niet elk boek krijgt de kans om op vrijdag een tripje naar de hoofdstad te maken en misschien te eindigen in een Amsterdamse of buitenlandse boekenkast. "Ik selecteer zorgvuldig, bijvoorbeeld op grond van de 'boekenmode'. Als een bepaalde schrijver in trek is of er een bekende tentoonstelling is, zoals nu die van Escher in Leeuwarden, zorg ik dat ik daar meer boeken van in de aanbieding heb."

Leibbrandt grijpt naar een fraai, rood boekje zonder stofomslag: Rood Paleis van Bordewijk. "Dit moet een beetje in het zicht liggen. Het is een eerste druk. Een heel mooi exemplaartje."

Er zijn ook altijd boeken die ze maar niet kwijt raakt. Elke week liggen ze moedeloos te wachten tot iemand zich over ze ontfermt. "Als zo'n boek na tien keer nog niet is verkocht, doe ik het voor een klein prijsje weg."

De vaste klanten weten dat inmiddels. Meerdere keren slenteren ze langs, heimelijk loerend naar dat overgebleven exemplaar. Een boek weggooien is voor Leibbrandt meestal geen optie. "Voor elk boek is wel een koper te vinden. Maar als het stinkt of helemaal uit elkaar ligt en dus geen waarde meer heeft, dan gaat het in de papierbak of naar de kringloop."

Meer dan eens heeft ze een pareltje in handen gehad dat ze liever helemaal niet zou verkopen. Een eerste uitgave van een literair werk of een bijzonder kunstboek. "Dan aarzel ik, maar spreek ik mezelf uiteindelijk streng toe. Verkoop je of verzamel je? Met pijn in mijn hart besluit ik het dan toch te verkopen."

Wekelijks een overzicht van de nieuwste hotspots, uitgaanstips, films en restaurants in je mailbox? Dat is de stadsgids-nieuwsbrief. Nou, díe wil ik wel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden