Boek Kopstoot brengt ode aan het authentieke, Amsterdamse café

Met een blocnote en fototoestel gingen Willem Pijffers en Emilio Brizzi op zoek naar de authentiekste cafés van de stad. Het resultaat staat in het boek Kopstoot. "Nu weten we nog hoe dit soort cafés eruit zagen."

Café Rooie Nelis in de Laurierstraat Beeld Emilio Brizzi

Wanneer is een authentiek café authentiek? "Mijn idee was dat een café waar relatief veel kopstootjes gedronken worden een authentiek café is," zegt Pijffers. Maar dat ging niet helemaal op, want veel toeristen drinken ook kopstootjes om het een keer te proberen.

Toch haalde de kopstootindex (het aantal stamgasten gedeeld door het aantal geserveerde kopstoten per dag) het boek. Pijffers: "Het tekent de verandering: je zou zeggen dat de kopstoot gedronken wordt door de doorgewinterde drinker, maar nu drinken toerist en yup ook kopstootjes."

Verdwijnend fenomeen
Voor het boek koos Pijffers vijftig cafés uit in de binnenstad en het gebied eromheen (Ceintuurbaan, Van Baerlestraat, Bilderdijkstraat). "Ik heb gekeken naar wat voor mensen er kwamen en hoe het eruit zag. Maar het terras mag bijvoorbeeld ook niet te groot zijn, de kaart heel beperkt (nootjes en kaas) en het café mag pas later op de dag opengaan."

Het viel Pijffers op dat steeds meer authentieke winkels en cafés verdwijnen uit de binnenstad. "Neem nou de Haarlemmerstraat, daar verdwenen de witgoed- en de lampenwinkel," zegt Pijffers. "Daar kwamen de snelle winkeltjes die hun spullen met een grote marge kunnen verkopen voor in de plaats."

Toekomstperspectief
Vijf van de vijftig cafés in het boek zijn al gesloten of sluiten binnenkort, waaronder Helmers, Amstelvaart en Vriendschap. Het boek is ook een ode. "Op deze manier weten we nog hoe deze cafés eruit zagen," zegt Pijffers.

In Kopstoot wordt ook aangegeven wat het toekomstperspectief van de cafés is. "Er zijn eigenlijk drie manieren om ze open te houden," zegt Pijffers. Een van de manieren is het aanbod uitbreiden en meer een eetcafé worden. "Maar dan vervalt de authenticiteit." Of alles houden zoals het is. "Dan wordt het een soort museum waar toeristen op afkomen." Ook belangrijk om een café open te houden volgens Pijffers: "Sommige kroegeigenaren hebben het pand in eigendom, die hebben geen last van stijgende huurprijzen."

Gunstigste prijs voor een kopstoot

1. Oranje (4,20)
2. Bilderdijk (4,40)
3. Monumentje (4,40)

De cafés in het boek zijn ingedeeld op alfabetische volgorde en voorzien van feiten zoals het aantal gasten per dag, aanbod van snacks, veranderingen in de laatste vijf jaar en opvallende elementen in het café. Dit zijn de vijf favoriete cafés van Pijffers.

Brandon (sinds 1626, kopstootindex: <001), Keizersgracht 157

"Dit café is eigenlijk een beetje een yuppencafé geworden, maar er zit een heel leuk verhaal achter: het was namelijk achttien jaar gesloten. In de oorlog was het eigendom van een NSB-familie en daarna kwam er een Joodse familie in. Maar toen de eigenaren te oud werden om het café te runnen, sloten ze het. Pas toen ze enkele jaren geleden overleden, ging het café weer open. Nu waan je je er in de jaren 70 met foto's van een jonge Johan Cruijff aan de wand."

Café Brandon Beeld Emilio Brizzi

Chris (sinds 1624, kopstootindex: 500), Boemstraat 42

"Dit is het enige café in de Jordaan met een werkende biljarttafel. En een gek herentoilet. Links van het pad zit een trappetje, daaronder zit het toilet, dus buiten het café. Maar de stortbak van het toilet hangt in het café. Je plast buiten, maar je moet binnen doortrekken."

Chris Beeld Emilio Brizzi

Dijk 120 (sinds 1971, kopstootindex: 050), Zeedijk 120

"Het is een scharrig pandje in een behoorlijk exotische omgeving. De stamgasten komen dan ook niet uit de buurt, maar uit andere wijken in de stad of van buiten Amsterdam. Het pand is in het bezit van de eigenaar, waardoor het kan blijven bestaan."

Cafe Dijk 120 Beeld Emilio Brizzi

Schumich (sinds 1910, kopstootindex: <001), Singel 6

"Dit is een heel traditioneel café. Ze wilden in eerste instantie niet geïnterviewd worden - 'dat weten onze klanten toch al' zeiden ze. Uiteindelijk gingen ze overstag en mocht ik de eigenaresse interviewen: een dame van 94. En ook mooi: achter in de kroeg staat een orkesterion, een soort jukebox uit de jaren 30."

Café Schumich Beeld Emilio Brizzi

Rooie Nelis (sinds 1937, kopstootindex: 025), Laurierstraat 101

"De man in de opening van de deur is Zwarte Gerrit, nu niet meer zo zwart, hij is dik in de 80. Als hij en zijn vrouw Blonde Sien (de dochter van Rooie Nelis) ermee stoppen, dan gaat het café dicht. Het is een van mijn favorieten omdat Beatrix het café bezocht samen met majoor Bosshardt."

Het boek Kopstoot - 50 Traditionele Cafés in Amsterdam Centrum is te koop via deze website (en ligt niet in de boekhandel).

Café Rooie Nelis Beeld Emilio Brizzi
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden