Plus

'Blijven uitleggen hoe wetenschap werkt, wat onze motivatie is'

Met collega's in 610 steden over de hele wereld deden wetenschappers ook in Amsterdam mee aan de March for Science. Hun vrees: wetenschap wordt 'ook maar een mening'.


Wetenschappers demonstreren op het Museumplein voor het behoud van vrije wetenschap.Beeld anp

Geen betere manier om belangstelling te wekken voor de wetenschap dan door een aan stukken gesneden kat. Met de 'kat-in-plakjes' -inderdaad, precies zoals in Body Worlds- trekt het Universiteitsmuseum uit Utrecht op het Museumplein veel bekijks.

Een dame die zomaar even komt binnenlopen bij de 'exploration tent': "Ah....daar is zijn tongetje!" Lana Miedema van het Universiteitsmuseum wijst op het begin van de slokdarm precies naast de tongspier. Ze legt uit dat de kat een educatief doel dient, bijvoorbeeld door de anatomische overeenkomsten met het menselijk lichaam.

Ook al door de vervaarlijk opengesperde bek waarmee de cyperse kater is opgezet mist die zijn uitwerking niet. "Is onze lever ook zo groot?" vraagt de dame. "Nooit geweten."

Op het Museumplein probeerden wetenschappers zaterdag hun vak onder de aandacht te brengen bij het grote publiek. Het was de Nederlandse editie van de March for Science, een protest van wetenschappers in de Amerikaanse hoofdstad Washington dat zich als een olievlek over de wereld heeft verspreid.

Trump
In Amerika kan de mars niet los worden gezien van de nieuwe president Trump en zijn besluit om te snijden in de budgetten voor klimaatwetenschap. Meteen na zijn inauguratie werd elke verwijzing naar klimaatverandering van de website van het Witte Huis verwijderd. Niet voor niets vond de protestmars plaats op Earth Day, de dag waarop aandacht wordt gevraagd voor het milieu.

Liefst 610 steden over de hele wereld hebben het Amerikaanse voorbeeld gevolgd, tot in Guam, Oeganda en Irak aan toe. In Nederland werd de soep minder heet gegeten. Er was geen demonstratie, maar een vrolijke manifestatie die in de loop van de middag enkele duizenden bezoekers trok.

"Een protest, maar op een vredige manier," zegt de bij de organisatie betrokken neuropsycholoog van de Universiteit Leiden Zsuzsika Sjoerds. "Met de bedoeling te laten zien wat de wetenschap ons heeft gebracht en dat het een heel bedachtzaam proces is om tot objectieve feiten te komen. Dat het niet zomaar een mening is."

Want aan de basis van de besluiten van Trump en zijn 'alternatieve feiten' ligt een fundamenteler probleem waar wetenschappers ook in Nederland tegenaan lopen. De waarde van objectieve kennis wordt steeds vaker hardop betwist. Behalve bij het ontkenners van klimaatverandering zien ze dat bijvoorbeeld bij ouders die hun kinderen niet willen inenten.

Hoogleraar Paleoceanografie aan de Universiteit Utrecht Appy Sluijs zag het op zijn eigen vakgebied gebeuren toen in 2007 het één-na-laatste rapport verscheen van het IPCC, het klimaatpanel van de Verenigde Naties. "In plaats van dat de discussie ging over de vraag wat we moeten doen om de klimaatverandering tot staan te brengen, werd ook hier de vraag: klopt het wel wat in het rapport staat?"

Geen belangen
Hij ziet het als een teken dat wetenschappers moeten blijven werken aan draagvlak in de samenleving. "Blijven uitleggen hoe wetenschap werkt, wat onze motivatie is bij onderzoek, dat daarbij geen politieke of economische belangen een rol spelen."

Anders roept de wetenschap vanzelf over zich af dat politici als Trump hun eigen feiten naar de voorgrond schuiven. "Daar wordt nu gewoon keihard gecensureerd in de wetenschapscommunicatie."

Zonder dat zijn naam ook maar één keer valt, is president Trump op het Museumplein wel degelijk het mikpunt. Omringd door zijn collega-rectoren bedingt Vinod Subramaniam, rector magnificus van de Vrije Universiteit, in zijn toespraak de vrijheid die wetenschappers moeten voelen om gevestigde opvattingen ter discussie te stellen. Ook zijn aanklacht tegen politici die zich beroepen op 'alternative facts' en tegen immigratieregels die wetenschappers belemmeren is een directe verwijzing naar de Amerikaanse president. Maar ook Subramaniam beklemtoont dat wetenschappers zulke politici over zich afroepen als ze niet duidelijk uitleggen wat ze doen. "Overheden moeten ons vertrouwen geven en wij moeten dat vertrouwen verdienen."

En natuurlijk, omdat de formatie in volle gang is, onderstrepen de universiteiten nog maar even hun pleidooi voor 1 miljard extra per jaar voor onderzoek en innovatie. Daarna komt het toch nog tot een March for Science, een mini-march, met minister Jet Bussemaker (Onderwijs) rond de vijver op het Museumplein. Daar worden op grote plakkaten de succesnummers van de wetenschap in het zonnetje gezet: de kunstnier, nanotechnologie, de evolutieleer...

Verbazend eigenlijk, dat ze met zo'n palmares de waarde van de wetenschap nog moeten uitleggen. "Wij doen niet anders," zegt Sluijs. "Door de nieuwe media is het ook helemaal niet gek dat twijfels ontstaan over wat de wetenschap zegt. In het enorme informatieaanbod is het voor veel mensen lastig zin en onzin uit elkaar te houden."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden