Plus

Biseksuelen willen niet in een hokje

De emancipatie van biseksuelen loopt achter. Ze hebben te maken met vooroordelen, zowel van hetero's als van homo's. 'Het is een fase', of  'Je bent sowieso homo', krijgen ze te horen.

'Mede door mijn seksualiteit kan ik het leven in alle volheid ervaren.' Beeld Ernst Coppejans

Ontrouw zijn, erop los neuken, van twee walletjes eten, niet kunnen kiezen: het is een greep uit de vooroordelen die zowel hetero's als homo's over biseksuelen hebben. Op beide geslachten vallen doorbreekt de bekende categorieën en is daardoor blijkbaar problematisch.

Voor zijn promotie aan de Radboud Universiteit Nijmegen doet sociaal geograaf Emiel Maliepaard onderzoek naar de ervaringen van biseksuele jongeren in Amsterdam en Rotterdam. "De laatste tijd lijkt er sprake van een trend: vrouwen durven steeds meer uit te komen voor hun biseksualiteit. Vaak wordt dat wel geaccepteerd, maar dikwijls vanuit de verkeerde motieven. Heteromannen vinden het vooral opgeilend, bivrouwen worden ontzettend geseksualiseerd."

Seksualisering
Die seksualisering is een probleem waar de gehele bi­gemeenschap mee te maken heeft: ze worden gereduceerd tot hun seksuele voorkeur.

Maliepaard: "Bimensen krijgen zoveel hardnekkige vooroordelen voor hun kiezen, dat beperkt ze enorm." Volgens Maliepaard komen veel vooroordelen voort uit het starre denken over seksualiteit: men is hetero óf homo. Iets ertussen bestaat niet.

Maliepaard: "Men vindt het oncomfortabel als mensen zeggen dat ze in verschillende hokjes passen. Dat werkt in de hand dat zowel hetero's als homo's moeite hebben met biseksuelen. Je bent toch wel homo,' zeggen mensen dan. Of: 'het is een fase.'"

Volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau identificeert 3 procent van de Nederlandse mannen en vrouwen zichzelf als biseksueel. Uit ander onderzoek blijkt echter dat 10 procent van de mannen en 12 procent van de vrouwen seksuele ervaringen heeft met hetzelfde geslacht.

Emancipatie
De emancipatie en strijd voor zichtbaarheid van biseksuelen is een proces wat pas recentelijk echt in gang is gezet. Hilde Vossen is coördinator bij het European Bisexual Network for Activists en organiseert het congres dat dit weekend plaatsvindt.

"Het is pas voor de derde keer sinds de eerste EuroBiCon in 2001 dat we op zo'n grote, internationale schaal bij elkaar komen. Lokaal komen dit soort conferenties wel vaker voor, maar internationaal is het wat moeizaam. Door internet is het contact nu wel veel makkelijker. We verwachten zo'n tweehonderd mensen uit heel Europa."

Gisteren vond, aan de vooravond van de conferentie, ook een onderzoekscongres over biseksualiteit plaats aan de UvA, waar Emiel Maliepaard medeorganisator van is. ­Maliepaard: "Een van de onderwerpen die centraal staan, is mentale gezondheid. 14 procent van de biseksuele vrouwen heeft weleens een zelfmoordpoging ondernomen: dat is ontzettend veel!"

Uit cijfers van het Trimbos Instituut blijkt dat het landelijk gemiddelde op een krappe ­6 procent ligt.

Coming out
Een probleem is dat veel biseksuelen niet uitkomen voor hun seksualiteit: uit onderzoek van het SCP blijkt dat 50 procent van de bimannen niet uit de kast is, tegenover slechts 3 procent van de homomannen. ­"Coming out is een beperkend dogma, omdat het uiteindelijk betekent dat mensen je toch in een hokje plaatsen," zegt Maliepaard.

Redenen waarom mensen niet uit de kast komen, zijn naast het niet zien van de noodzaak van een coming out ook onzekerheid en een lage zelfacceptatie. Uit onderzoek komt echter naar voren dat een coming out de gezondheid van biseksuelen ten goede komt, evenals het gevoel van seksuele vrijheid.

Chantal Bakker (29), Diemen. Zelfbeeldcoach en schrijver. Heeft een relatie met een man en twee kinderen.
"Mede door mijn seksualiteit kan ik het leven in alle volheid ervaren. Op mijn vijftiende kwam ik erachter dat ik meiden ook leuk vond, en dat heb ik altijd heel fijn gevonden."

"Op mijn negentiende had ik mijn eerste seksuele ervaring met een vrouw. Dat was zo magisch! Daarna heb ik een paar jaar geëxperimenteerd. In die tijd heb ik me, vreemd genoeg, nooit onzeker gevoeld, het voelde juist als een echte bevrijding. Het heeft me gemaakt tot de persoon die ik nu ben."

"Tegen mijn vriend heb ik gelijk gezegd dat ik bi ben. We zijn getrouwd geweest, maar we merkten dat het huwelijk en alle verwachtingen die daarbij horen ons benauwde. In een vaste ­relatie als bi is het lastig als je behoefte hebt aan het andere geslacht dan dat van je partner. Dat hoeft niet per se seksueel te zijn, het kan ook om de aanwezigheid van een persoon gaan."

"Ik wilde het allebei, ging vreemd met vrouwen. Dat heb ik hem verteld. Toen hebben we besloten te scheiden, maar wel bij elkaar te blijven. Sindsdien zijn we dichter bij elkaar dan ooit, en ben ik verliefder op hem dan ik ooit was."

"Nu, doordat we zo open zijn, gaat dat heel erg goed. We delen alles, ook onze lelijke kanten. We zijn misschien wel klaar voor een driehoeksrelatie. Naar onze kinderen zijn we open, al besef ik dat anderen het misschien erg alternatief vinden."

'Ik wilde allebei, ging vreemd met vrouwen' Beeld Ernst Coppejans

Debby Distelblom (22), Amsterdam. Studeerde journalistiek, heeft nu een tussenjaar. Single.
"Sommige bi's zeggen dat ze vooral op het karakter van mensen vallen. Dat bewonder ik, maar ik wil uiteindelijk toch ook gewoon iets lekkers in bed. Daarin maak ik geen onderscheid tussen mannen en vrouwen, nee."

"Er is weleens tegen me gezegd: 'Als jij niet gay bent, ben ik het ook niet.' Dat is zo vervelend, biseksualiteit heeft iets lastigs. Mensen uit de gayscene geloven niet dat je bi bent, of hebben het gevoel dat je er toch uiteindelijk met een man vandoor zult gaan en voor de makkelijke heteroweg kiest. Heteromannen daarentegen seksualiseren biseksuele meisjes, ze vinden het wel geil om ze te zien zoenen."

"Je krijgt zulke ongepaste vragen als je mensen vertelt dat je bi bent. 'Moet je niet kiezen?' of 'Wat vind je nou echt lekkerder?' Ik vraag toch ook niet bij een eerste ontmoeting welk standje iemand het lekkerst vindt? Daar kan ik zo giftig om worden."

"Ik ben pas laat uit de kast gekomen, alhoewel ik nooit zo'n 'pap, mam, ik ben bi'-moment heb gehad. Twee jaar terug werd ik tijdens mijn opleiding journalistiek in Utrecht lid van studentenvereniging ASV Gay hier in Amsterdam, waarna ik ook naar Amsterdam ben verhuisd. Hierdoor ben ik tot bloei gekomen, en heb veel vrienden gemaakt. Vooral homo's."

"Door die gaykringen vind ik het niet raar dat ik op dit moment niet zo met mannen bezig ben, maar dat verandert voortdurend. Ik moet van mezelf altijd mezelf uitleggen, wat dat betreft denk ik soms dat het makkelijker zou zijn om 'gewoon' lesbisch te zijn, al heeft dat natuurlijk ook zijn eigen problematiek."

'Ik vraag ook niet wat jij het lekkerst vindt' Beeld Ernst Coppejans

Gerrit Jan Wielinga (45), werkt als campaigner bij het COC. Single.
"Pas vijf jaar geleden kwam ik erachter dat ik bi ben. Ik ging voor het COC werken en volgde een cursus voor voorlichters. Tijdens een sessie werd ons geleerd hoe we om moeten gaan met verschillende seksuele voorkeuren. 'Je hebt bijvoorbeeld ook bi's, zoals Gerrit Jan,' zei de voorlichter op een gegeven moment."

"Dat was een gek moment. Op mijn zestiende was ik uit de kast gekomen als homo. Hoewel ik ook nog een paar jaar vriendinnen had, zag ik mezelf ook echt als homo."

"In mijn geval was homo-zijn wel een keuze: het was overzichtelijk en er waren ook allerlei politieke idealen mee gemoeid. Homo's stonden ergens voor in de jaren tachtig, ik zag ze als de meest vrijgevochten mensen die de samenleving heeft."

"Een huis, een vrouw en een kind, kortom het hetero-ideaal wat ik met een relatie tussen een man en een vrouw associeerde, paste
totaal niet bij me. En toen kwam het homo­huwelijk, haha. Die keuze om mezelf homo te noemen heeft me nooit beperkt: ik heb er een fantastische tijd door gehad in de Amsterdamse scene. De ontdekking dat ik toch ook vrouwen aantrekkelijk vind, was eerder een mentale bevrijding."

"Mijn leven is eigenlijk niet echt veranderd sindsdien, ik blijf meer geïnteresseerd in mannen dan in vrouwen, maar de mogelijkheid is er nu wel. Biseksualiteit is meer een technische term dan een hokje waarmee ik me identificeer. Bovendien heb ik lak aan hokjes."

'Een huis, vrouw en kind pasten niet bij me' Beeld Ernst Coppejans
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.