Plus

Biografie over Henk Schiffmacher leest als een schelmenroman

Henk 'Hanky Panky' Schiffmacher zit bijna 40 jaar in het vak en wordt 65. Ex-Parooljournalist Corrie Verkerk schreef een boek over zijn leven als tatoeëerder, fotograaf, hoerenloper, cokedealer en nog veel meer.

Henk Schiffmacher en zijn huidige vrouw Louise in Mexico, eind jaren negentigBeeld -

Wanneer over twintig jaar de bejaardentehuizen vol zitten met bejaarden met uitgezakte aarswaaiers, tribal tatoos en andere lichaamsversieringen is dat vooral te danken aan Henk Schiffmacher (64).

De 'Da Vinci of tattoos' opende bijna veertig jaar geleden op de Oudezijds Voorburgwal zijn legendarische tattooshop Hanky Panky.

Eerst mocht hij vooral zeelui en Amerikaanse soldaten tot zijn klandizie rekenen, in de jaren tachtig kwamen de popsterren, van The Red Hot Chili Peppers tot Willy DeVille, in de jaren negentig de voetballers - Kluivert, Davids, Bogarde - en vervolgens de rest van Nederland.

Ondertussen groeide Schiffmacher zelf uit tot Bekende Nederlander, dankzij zijn hechte vriendschappen met Herman Brood, Barry Hay, de Red Hot Chili Peppers en talloze andere beroemdheden die een wandelend uithangbord werden voor Hanky Panky.

Dyslectische slagerszoon
Schiffmacher trok op met legendes als Hunter S. Thompson en Andy Warhol, fotografeerde voor Nieuwe Revu yakuza's in Japan, verdwaalde in de jungle van Borneo waar hij op zoek ging naar traditionele tatoeëerders en was jaren goede maatjes met huurlingen en Hells Angels. Hij trouwde viermaal en kreeg twee dochters van wie de oudste, Morrison, nu een eigen tattooshop runt op de Ceintuurbaan.

Niet slecht voor een dyslectische slagerszoon uit Harderwijk, en met zo'n levensloop bovendien goud voor een biograaf. Ex-Paroolverslaggever Corrie Verkerk (59), die het boek schreef, kende Schiffmacher al zo'n twintig jaar.

"Ik had hem ooit geïnterviewd toen hij zijn Tattoo Mu­seum opende. Daarna kwamen we elkaar regelmatig ­tegen, meestal bij café Hesp, maar ik ben ook op het hu­welijksfeest geweest van Henk en Louise, zijn vierde vrouw. Het was Henks initiatief om het boek te beginnen, want volgend jaar zit hij veertig jaar in het vak als tatoeëerder."

"Hij heeft in 1991 een boek over zijn leven geschreven, Heet van de Naald, maar de laatste kwart eeuw is nog niet opgetekend. En er zijn genoeg nieuwe verhalen te ver­tellen én nieuwe invalshoeken bij de oude verhalen te bedenken."

Verkerk, die trouwens geen tatoeages heeft ('Ik vind het mooi om naar te kijken, maar aan mijn lijf geen polonaise') noemt het boek 'geen biografie maar een persoonlijk levensverhaal'.

Geen 'plukjes'
"Voor een biografie moet je je toch wel een paar jaar in iemand verdiepen en dit boek is in iets minder dan een jaar geschreven. Ik wilde het ook niet helemaal chronologisch doen, want dat vind ik altijd vrij saai in een biografie. Schiffmacher en de vrouwen is bij voorbeeld een apart hoofdstuk, omdat dat toch leuker leest dan wanneer er hier en daar een plukje staat."

Het was Henks initiatief om het boek te beginnenBeeld -
Schiffmachers eerste snuif coke, in 1973Beeld -

Het boek begint dan ook niet met Schiffmachers jeugd in Harderwijk, maar met een hoofdstuk over zijn veertigjarige carrière als cokegebruiker.

Zijn eerste snuif - vastgelegd op een foto! - genoot hij in 1973 op een feestje op de Overtoom. In de jaren zeventig was Schiffmacher vaste gast in Chez Nelly, de legendarische nachtkroeg waar voor elke grootgebruiker een snuifspiegeltje met initialen klaarlag.

Hij dealde ook, als bijverdienste: 'Ik zat er aan mijn vaste stekje, bij de piano. Daar kon ik alles overzien en wist iedereen me te vinden.'

Bonte hond
In 2013 kreeg Schiffmacher op een tatoeageconventie in Mexico ernstige hartklachten en hij belandde in het ziekenhuis.

Toen hij was hersteld, hield hij resoluut op met de coke, vertelt hij in het boek: 'Als je alleen nog maar hartkloppingen hebt, het zweet je voortdurend uitbreekt, je kraakbeen verdwijnt en je 's ochtends de brokken en vellen uit je neus peutert, wordt alles ineens een stuk minder glansrijk.'

Verkerk: "Ik begin met dat cokeverhaal, omdat dat een vrij heftige periode is geweest in zijn recente leven. Het was mijn idee om het boek daarmee te openen en Henk had daar geen probleem mee."

Daarna volgt het boek - dat kortweg Schiffmacher heet - grotendeels chronologisch zijn levensloop.

Verkerk: "Een van de eerste dingen die we hebben gedaan is naar Harderwijk gaan, waar de slagerij van zijn vader staat. Zijn broer staat daar nu in, een volledig ander type. We slenterden het stadje door en Henk vertelde over vroeger. Hij vond het leuk om dat voor het boek te doen, want verder komt hij niet meer zo vaak in Harderwijk. Schiffmacher is echt de bonte hond daar, iedereen kent hem."

Als adhd'er avant la lettre en mede vanwege zijn dyslexie kostte het hem acht jaar om de lagere school af te maken. De gedroomde kunstacademie zat er niet in. Hij ging naar de lto in Harderwijk om huisschilder te worden.

Ramskopje
Toen Schiffmacher in 1970 naar Amsterdam vertrok, daar etaleur bij de Bijenkorf werd en niet veel later fotograaf voor Nieuwe Revu, ging er een wereld voor hem open. Hij liet in 1972 zijn eerste tattoo zetten - een ramskopje op zijn bovenarm - bij Tattoo Peter in de Sint Olofssteeg.

Hygiëne was in die tijd - vóór het aidstijdperk - nog ver te zoeken in tattooshops, afgaande op een citaat uit het boek: 'Bij Peter zat de hele stoep vaak vol bleke toeristen bij wie het bloed over de armen gutste.

Hij werkte er toen nog ­zonder handschoenen en met grote rouwranden onder zijn nagels, terwijl de inkt en het bloed over zijn opgestroopte Jansen & Tilanus-hemd gutste. Als een klant na een aantal maanden bij hem terugkeerde, dreef er niet zelden nog een dikke korst op een laag pus.

Geen probleem, stelde Peter hem dan gerust: 'Het moet nog even uitzweren, hè.''

Vanwege zijn vele omzwervingen als reportagefotograaf in onder meer Japan en op de Filipijnen zou het nog tot eind jaren zeventig duren voordat Schiffmacher zijn tattooshop opende. Al snel werd Hanky Panky wereldberoemd en lieten veel popsterren zich door hem tatoeëren.

Zo kwam in 1988 ook een bedeesde langharige Amerikaan met zijn bandleden de studio binnenlopen. Veel geld hadden ze niet, dus bood Schiffmacher ze een slaapplaats aan, in zijn achterkamer.

'Daar lagen ze, met z'n vieren, op een rijtje te pitten. We zijn nog met een oude bus waarin we een paar matrassen hadden gelegd met z'n allen naar Pinkpop gereden, waar ze moesten optreden. En ondertussen tatoeëerde ik ze.'

Henk Schiffmacher en schrijfster Corrie VerkerkBeeld -

Het was het begin van een levenslange vriendschap met de Red Hot Chili Peppers, die een jaar later zouden doorbreken. Schiffmacher werd een soort vaderfiguur voor hen en zij een wandelend uithangbord voor hem.

Helikopter in de jungle
Legendarisch is de reis die Schiffmacher in 1992 met Anthony Kiedis en Nieuwe Revu-fotograaf Gerard Wessel maakte naar Borneo, op zoek naar traditionele tatoeëerders.

Na vele ontberingen - kakkerlakken in de oren, bloedzuigers in de anus, tropische hitte, schijterij - had Kiedis er genoeg van en liet hij zich per helikopter ophalen uit de jungle: "This is Anthony Kiedis of the USA. Send me a helicopter. I pay!"

Schiffmacher was overal zeer openhartig over, ook over zijn druggebruik en zijn hoerenbezoek.

Verkerk: "Hij heeft weinig schroom en weinig ingegrepen in mijn teksten. 'Het is jouw boek,' zei hij steeds." Alleen over de wijze waarop hij in 1999 Hanky Panky kwijtraakte aan Hells Angelsbaas 'Big' Willem van Boxtel wilde hij weinig kwijt.

Verkerk: "Dan zei hij: 'Dat is gebeurd en ik heb geen zin in gedoe.' Hij kijkt ook minder graag terug op akelige dingen, zoals toen hij failliet ging. Hij kijkt liever vooruit."

"Ik ben nooit een man van omkijken geweest," zegt hij in het boek. Gelukkig heeft hij dat nu wél uitgebreid gedaan. Het heeft een als schelmenroman vermomde biografie opgeleverd.

Corrie Verkerk: Schiffmacher, €17,50. Verschijnt 15 november bij uitgeverij De Kring.

Henk Schiffmacher in 1982, voor zijn tattooshop op de WallenBeeld Peter Elenbaas
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden