Plus

Biochemicus Carla Ribeiro 'Je moet creatief blijven denken'

Biochemicus Carla Ribeiro (33) bracht het door de medische wetenschap afgeschreven eiwit onder de aandacht waarvan blijkt dat het hiv-besmetting blokkeert.

Biochemicus Carla Ribeiro staat volop in de aandacht. 'Ik ga de komende tijd bekijken wat ik ga doen.' Beeld Marc Driessen
Biochemicus Carla Ribeiro staat volop in de aandacht. 'Ik ga de komende tijd bekijken wat ik ga doen.'Beeld Marc Driessen

Een paar eigenschappen zijn onmisbaar om een ontdekking als die van Carla Ribeiro (33) te doen. Je moet geduld hebben. Kunnen omgaan met frustraties. Je moet alert en zorgvuldig zijn. En een heleboel doorzettingsvermogen hebben.

Ribeiro heeft die eigenschappen en ­volgens haar baas Theo Geijtenbeek, hoogleraar in de moleculaire en cellulaire immunologie bij het AMC, kan zij zelfs iets wat slechts een paar mensen ter wereld kunnen: het manipuleren van het eiwit Trim5-alfa uit menselijke cellen.

Besmetting blokkeren
Ribeiro staat vol in de belangstelling. Als lid van een team onderzoekers bij het AMC ontdekte ze dat het eiwit Trim5-alfa hiv-besmetting kan blokkeren. Het bijzondere aan de ontdekking is dat het kan bijdragen aan een medicijn tegen aids, maar ook dat het eiwit ­eigenlijk al was afgeschreven door de medische wetenschap.

Al in 2004 werd het door Amerikaanse onderzoekers gesignaleerd als werkzaam tegen het aidsvirus bij apen. Maar de menselijke variant blokkeerde het virus helemaal niet.

Biologische versnipperaar
Het was onderzoeker Ribeiro die in het AMC plotseling zei: zullen we niet tóch nog een keer naar dat eiwit kijken? De uitkomst ging deze week de wereld over: het haalt het hiv-virus als het ware door een biologische versnipperaar en kan zo verhinderen dat het virus zich verder ­verspreidt. "Toen ik het eiwit vond, was dat een eurekamoment."

De jonge onderzoeker is bescheiden over haar bevindingen. Ja, het is bijzonder hoeveel aandacht er is, en ze is trots op het artikel dat ze deze week in het vooraanstaande wetenschappelijke tijdschrift Nature publiceerde over haar ontdekking.

Maar zonder haar kritische collega's en medeonderzoekers zou ze nooit zo ver zijn ­gekomen. En het vergt nog zeker vijf tot tien jaar onderzoek om op basis van de ontdekking een nieuwe hiv-therapie te ontwikkelen.

Karpers
Ribeiro groeide op in het Portugese Porto, waar ze biochemie studeerde aan de universiteit. Haar hele leven had ze al een fascinatie voor ­Nederland, omdat ze de tolerante manier van leven aantrekkelijk vond.

In 2004 kwam ze met een beurs hier naartoe om verder te studeren. Zes jaar later promoveerde ze aan Wageningen University op afweermechanismen in karpers. Kort daarna ging ze aan de slag bij het AMC voor onderzoek naar menselijke afweersystemen.

Van vissen naar mensen was een kleinere stap dan gedacht.

"Karpers zijn evolutionair veel ­ouder dan mensen, dus het is interessant om te zien hoe het afweermechanisme verder is ­ontwikkeld," verklaart Ribeiro vanuit Liverpool, waar ze is voor een congres. Na haar ­promotie nam ze afscheid van vissen. "Ik wilde iets betekenen voor de menselijke gezondheidszorg."

De afgelopen vijf jaar zijn een afwisseling ­geweest van frustratie, eurekamomenten en lange werkdagen. "Veel dingen werken niet ­zoals je denkt, of je kunt iets niet bevestigen. Je moet steeds creatief blijven denken hoe je ­hypotheses in het lab wél kunt bewijzen."

Altijd werken
Inmiddels staat Ribeiro bij haar vrienden en ­Nederlandse man bekend als de 'altijd werkende Carla'. "Ik heb nog wel een sociaal leven hoor, maar als vrienden komen eten, kijken ze er al niet meer van op als ik een deel van de avond achter mijn laptop kruip."

Voor een jonge onderzoeker is een ontdekking als deze meestal een waanzinnig mooie springplank voor een klinkende verdere carrière in de wetenschap. Ribeiro blijft terughoudend over de eventuele aanbiedingen die ze heeft gehad. Maar dat die er zijn, is zeker. "Ik ga de komende tijd bekijken wat ik ga doen. Maar het is een ­logisch moment voor een volgende stap."

Lees ook: Weer doen AMC-onderzoekers een belangrijke ontdekking [+]

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden