Pronkstukken

Bijna een eeuw zwemmen voor 'het kruis'

Het Parool struint door de schatkamer van de Amsterdamse sport en stuit op wonderlijke verhalen.

Cor Vermeulen (l) en Ko Geijssen met het HartskruisBeeld Marcel Israel

Op tafel in het clubhuis van zwemvereniging De Dolfijn in het Sloterparkbad ligt een oud doosje. 'Harts Wisselprijs voor jongens adspiranten' staat er in sierlijke letters op het zilveren dekselplaatje gegraveerd. Daaronder de winnaars van het eerste uur, compleet met afstand en eindtijd. 'J.G.J. Pronk, 3 x 40 meter, 2 minuten en 1 4/5 seconde.'

Cor Vermeulen, de voorzitter van het wedstrijdzwemmen, opent het doosje. Samen met erevoorzitter Ko Geijssen (85) bewondert hij een zilveren kruis op een donkerblauw, fluwelen bedje. 'Zo worden ze niet meer gemaakt,' zegt Vermeulen wijzend naar het protserige plastic uit China dat de prijzenkast overwoekert.

Winnaars
In het hart van het kruis prijkt het jaartal 1917. Bijna een eeuw later wordt er nog steeds om gezwommen. Er zijn niet veel verenigingen in Amsterdam die dat De Dolfijn na kunnen zeggen. Het principe is onveranderd. De beste allrounder - nu over vier disciplines (vlinder-, rug-, vrije en schoolslag) - krijgt het Hartskruis mee naar huis. 'Dan weten we waar het is,' zegt Vermeulen. En zo hoort het ook. Verborgen in een kluis dooft het verhaal.

Vermeulen neemt de leden bij de prijsuitreiking elk jaar mee naar tijden waarin De Dolfijn nog in het IJ zwom. 'In het zwembad aan de Westerdoksdijk. Dat bestond uit een aantal heipalen waarop een platvorm was gelegd met planken en hokjes. Mannen zwommen in zwarte badpakken, gescheiden van de vrouwen. Een dode vis in het zwembad werd door een badmeester in smetteloos wit kostuum uit het water gevist.'

Prijzen
Het winnen van prijzen was voorbehouden aan de volwassenen, en dat zinde de jeugd allerminst. Zij besloten te collecteren voor een eigen wisselprijs en belden als eerste aan bij de eigenaar van het zwembad en in 1906 mede-oprichter van De Dolfijn, de heer Harts. 'Goed voor een wisselkruis,' schreef hij direct op het formulier onder de voorwaarde dat zijn naam aan de prijs werd verbonden. Wie schenkt, leeft voort, moet hij hebben gedacht, maar zonder Ko Geijssen was het Hartskruis allang in de vergetelheid geraakt.

Begin jaren zeventig kwijnde De Dolfijn weg in het AMVJ-bad bij het Vondelpark. 'De buurt vergrijsde, trainers vertrokken en het bestuur dacht aan opheffen,' zegt Geijssen. Als betrokken ouder zag hij de teloorgang van de vereniging met lede ogen aan. Het agendapunt opheffing kwam echter niet ter sprake op de Algemene Ledenvergadering, omdat Geijssen een nieuw bestuur vormde. 'Mijn vrouw werd penningmeester.'

Ontwikkeling
De toekomst lag in West. Daar werd het Sloterparkbad gebouwd. Daar woonden kinderen. Daar loodste Geijssen de vereniging naartoe. 'De Dolfijn was toen nog een heren­vereniging dus ik hoopte op een fusie met de Amsterdamse Dameszwemclub (ADZ),' zegt Geijssen. 'Dat ging niet door, maar we hebben de vereniging wel opengesteld voor vrouwen.'

'En we hadden het lef om veel water te 'nemen',' wijst hij op de vooruitziende blik van het bestuur. Bij de opening stonden de mensen rijen dik voor de ingang. De Dolfijn floreerde bij de nieuwe aanwas en groeide weer uit tot de gerenommeerde zwemvereniging die het altijd was geweest en nog altijd is. Vermeulen: 'De laatste zeven jaar zijn we landskampioen bij het wedstrijdzwemmen.'

Betrokken
De prestaties van nu maken de erevoorzitter trots. Hij is nog altijd zeer betrokken bij de vereniging, met gevraagde en ongevraagde adviezen voor het bestuur. Dan put de oud­machinist op de grote vaart uit zijn rijke ervaring. Zo 'krijg je wateruren die je weggeeft, nooit meer terug'. En 'zorgt een gespecificeerde contributie alleen maar voor gedonder'.

Misschien moet hij De Dolfijn een trofee schenken, opdat men niet vergeet wie hij was. Maar zo ijdel als de heer Harts is Geijssen niet. Als iets hem steekt, is het de voortschrijdende professionalisering in de amateursport, waar meehelpen niet meer vanzelfsprekend is. Nee, mooier zou het zijn als de vereniging hem zou eren. Niet met een gedrocht uit China, maar met een handgemaakte trofee, in de geest van het Hartskruis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden