Opinie

'Bijna de hele pers loopt aan de leiband van Ankara'

Turkije pakt nu ook westerse journalisten aan. Nederland en de EU moeten zich als de donder gaan afvragen hoe ze daarop gaan reageren, schrijft Froukje Santing.

President Tayyip Erdogan heeft alle macht in Turkije naar zich toe getrokken en duldt geen tegenspraak, ook niet vanuit het buitenland.Beeld Reuters

De Nederlandse journaliste Fréderike Geerdink is in Turkije aangeklaagd voor het maken van propaganda voor een terroristische organisatie, de Koerdische PKK. Ze moet op 8 april voorkomen. Geerdink, een hyperactieve blogger en twitteraar die voor Nederlandse en Engelse media werkt, heeft aangekondigd dat ze met geheven hoofd in de rechtbank zal staan. In de tussentijd zet ze haar journalistieke werk onverminderd voort.

Ze is als geëngageerde journaliste gespecialiseerd in de Koerdische kwestie. Haar belangstelling daarvoor is de reden dat ze, als enige buitenlandse journalist, in Diyarbakir is neergestreken, de hoofdstad van het grotendeels door Koerden bevolkte zuidoosten van Turkije.

Artikel na artikel laat ze zien dat de vredesonderhandelingen tussen de regering en de PKK symboolpolitiek zijn. Oké, op privéscholen mag Koerdisch worden onderwezen, maar dat is volgens haar slechts een verhulling van het werkelijke probleem: de onwil het Koerdische vraagstuk op te lossen. Eenheid in verscheidenheid blijft een gruwelscenario voor de regering.

Geraffineerde dictator
De ontkenning van de Koerdische identiteit was de politieke realiteit van de nationalistische secularisten die decennia de macht in Turkije in handen hebben gehad, maar is dat evenzeer van de huidige, even nationalistische, conservatief religieuze AK-partij. In een speech in december voor het Europese Parlement noemde Geerdink de Turkse president Tayyip Erdogan een dictator. Een man die alle macht naar zich toe heeft getrokken en geen tegenspraak duldt: niet van oppositiepartijen en journalisten in Turkije zelf en niet van oppositiepartijen en journalisten in het buitenland.

Maar hij is geen dictator van de oude stempel, die zijn machtspositie met geweld bestendigt. Het knechten van het volk gebeurt nu geraffineerder. In naam van de democratie wordt ongebreidelde kritiek aan banden gelegd. Die leidt immers tot chaos, die de economische opgang van Turkije schade berokkent. Want als er één ding is waar de AK-partij, die sinds 2002 aan de macht is, om wordt geroemd, is het de toegenomen rijkdom van de Turken.

Geerdink wordt om haar onvermoeide pogingen de Koerdenkwestie in een grotere context te plaatsen als een zelfde soort horzel gezien als de nieuwe generatie van beter opgeleiden die in de zomer van 2013 het Gezipark in het hart van Istanboel bezetten. Ze ageerden tegen de bouw van een woonblok met winkels. Ook dat was het symbool van een grotere kwestie: het beleid van de regering die over de hoofden van de bevolking heen de stad volplempt met gigantische bouwwerken. Zo beperkt de ruimte die burgers delen zich meer en meer tot grote winkelcentra. Een welbewuste tactiek om publieke meningsvorming uit te bannen en straatprotesten te voorkomen.

Ontslagen, aangeklaagd en vastgezet
Door te berichten over Gezi riepen Turkse en buitenlandse journalisten de toorn op van Erdogan, die toen nog premier was. Een hele stoet kritische Turkse journalisten is sindsdien ontslagen, aangeklaagd en in een aantal gevallen vastgezet. De pers loopt nu op een enkele uitzondering na aan de leiband van Ankara. De aanklacht tegen Geerdink past in dat patroon en onderstreept dat de regering de voortdurende kritiek vanuit het Westen niet langer duldt. De versleten, maar in Turkije nog springlevende mantra is: bemoei je niet met onze binnenlandse aangelegenheden.

Het is dan ook geen toeval dat Geerdink eerder dit jaar uit haar huis in Diyarbakir werd opgehaald voor ondervraging op het moment dat de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, Bert Koenders, in Ankara sprak met zijn Turkse collega. Turkije laat zich door niemand de les lezen.

Maar een veroordeling tot celstraf die Geerdink nu boven het hoofd hangt voor haar journalistieke moed, is ongekend en vraagt om een duidelijke reactie van Nederland en de EU, waaruit blijkt dat het niet onbestraft zal blijven. We moeten ons als de donder buigen over de vraag hoe we dat aanpakken. Wellicht in samenspraak met de kleine groep Turkse journalisten die, net als Geerdink, tegen de verdrukking in hun informatieplicht blijven vervullen.


Wilt u reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.

Froukje Santing

is journalist en was vroeger correspondent in Turkije.
Beeld /
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden