Plus Blikvangers

Bij kunstwerk Voor de Bijen komen helemaal geen bijen meer

De stad staat vol met kunst, van wereldvermaarde kunstenaars tot anonieme beeldhouwers. Wat zijn de verhalen achter deze beelden? Dit keer: Voor de Bijen.

Bij tramhalte Rietlandpark en de Piet Heintunnel staat een stapeling enorme tafels, samen zo'n zestien meter hoog. Beeld Carly Wollaert

Bij tramhalte Rietlandpark en de Piet Heintunnel staat een stapeling enorme tafels, samen zo'n zestien meter hoog. Dit kunstwerk van Frank Mandersloot uit 2004 heet volgens het bordje Voor de Bijen. Maar waar zijn die dan?

Met zijn werk verwijst Mandersloot naar een citaat van kunstenaar Lawrence Weiner: 'Deze stad. Dit Amsterdam gebouwd op palen verzonken in de modder en in de slik. Deze stad gebouwd op palen die op het zand staan is dus een tafel. Een tafel voor de presentatie van het werk.'

De tafels vormen een stadspoort voor de automobilisten die uit de Piet Heintunnel komen rijden, en zijn een handig oriëntatiepunt voor voetgangers, fietsers, trein- en trampassagiers. De posities van de tafels spiegelen de bouwrichtingen in de omgeving, en de verschillende niveaus van de stapeling de hoogteverschillen: van de verdiepte halte van de IJtram tot de hoger gelegen spoordijk.

Uitschuifbare bijenkorf
Mandersloot wilde aanvankelijk een atelierwoning toevoegen aan het kunstwerk, in lijn met de ideeën van architect H.P. Berlage om ateliers te integreren in poortgebouwen.

De kunstenaar zou in het kunstwerk gaan wonen, en er moest een stadstuin komen, waar zijn vriendin wilde imkeren. Maar het bestemmingsplan stond bewoning niet toe. In een nieuw ontwerp voor het kunstwerk bleef de bijenbiotoop wel behouden. Onder de bovenste tafel kwamen korven te hangen, voor een imker bereikbaar via een uitschuifbare trap.

Imkers van Imkervereniging Waterland (IVW) zorgden jaren voor de bijen, maar de locatie bleek niet al te geschikt. Volgens Dirk Dekker, voormalig secretaris van de IVW, is de vereniging in 2013 definitief gestopt met het onderhouden van bijen.

"Door de hoogte en de grote open ruimte met veel harde wind vervlogen de bijen. Het bleek ook vrijwel onmogelijk er een bijenvolk te laten overwinteren."

Voor de Bijen

Sinds 2004
Kunstenaar Frank Mandersloot
Waar Rietlandpark

Bij de inrichting van de omgeving was rekening gehouden met nectarplanten voor de honingbijen. Zo werden er krokussen in het Rietlandpark geplant, en de taluds van de spoordijk kregen brem en gaspeldoorn.

Onzichtbare honingbijen
Heeft het vertrek van de bijen invloed op het groen? Een ecologisch adviseur van de gemeente zegt dat de beplanting op de locatie niet afhankelijk is van de honingbijen, want er zijn genoeg wilde exemplaren die de bestuiving verzorgen.

Volgens het tekstbordje bij het kunstwerk symboliseren de vier tafels de vier verkeers­stromen die op het kruispunt samenkomen. Dat doen ze nog steeds, alleen de onzichtbare vijfde stroom van de vliegende honingbijen is verdwenen. Wellicht is het tijd voor een plan B. Of een nieuwe naam.

Lees ook het vorige deel uit de serie: Kunstwerk met '1000 zonnen' is een desoriënterend spel

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.