Plus

Bij de SGP is de vrouw pas aan zet als de man niet kan

Mannenbolwerk SGP heeft nu twee vrouwelijke lijsttrekkers - in Amsterdam en Vlissingen - en zo'n 800 vrouwelijke leden. 'Het is als moeder goed te doen', zegt de eerste vrouwelijke SGP-volksvertegenwoordiger.

Hilligje Kok-Bisschop uit Staphorst vocht in 2013 voor vrouwenrechten in de SGP Beeld ANP

De wekker van Lilian Janse gaat zes dagen per week om 4 uur 's ochtends. Dan loopt ze haar krantenwijk; de opbrengst is bestemd voor de studie van haar kinderen. "Ik heb heel vaak heel korte nachten."

Want ook 's avonds kruipt ze zelden vroeg onder de wol - de avonden zijn gereserveerd voor het raadswerk in de gemeenteraad van Vlissingen. "Mijn krantenwijk is een ideaal moment om vergaderingen voor te bereiden. Tijdens het lopen ontstaan hele betogen in mijn hoofd."

Tot zover niets bijzonders. Behalve dit dan: Janse is gemeenteraadslid voor de Staatkundig Gereformeerde Partij. Voor die partij konden vrouwen bij de oprichting in 1918 niet verkiesbaar zijn, ze konden geen lid worden en werden 'opgewekt om niet te gaan stemmen'.

Hoe anders is het nu. Janse werd in 2014 als eerste en tot nu toe enige SGP-vrouw gekozen in een volksvertegenwoordiging. Er zijn zo'n 800 vrouwelijke leden sinds in 2006 werd besloten dat vrouwen wél lid konden worden, en veel SGP-vrouwen gaan zelf naar de stembus.

Het vrouwenstandpunt komt voort uit de scheppingsorde in de Bijbel. De vrouw heeft daarin een andere 'roeping en plaats' dan de man. De man is 'het hoofd van de vrouw', stelt de SGP. Het vrouwenstandpunt is omstreden, maar dan wel buiten de partij. Voorzitter Willem Pos van de SGP-jongeren rolt met zijn ogen als 'de vrouwen' op tafel komen. "Ik heb nog nooit met een journalist gesproken zónder dat het vrouwenstandpunt aan de orde kwam," verzucht hij.

Met de paplepel
Al in 1968 opperde de SGP-kiesvereniging Walcheren het vrouwenstandpunt van de Staatkundig Gereformeerde Partij te herzien, memoreert Pos. Ook intern was er heus discussie over, wil hij er maar mee zeggen. De Zeeuwse afdeling kreeg destijds niet veel bijval - het zou nog tot 2006 duren voor de partij het lidmaatschap openstelde voor vrouwen.

Sinds 2013, onder druk van de Raad van State, mogen vrouwen ook op de kieslijst bij de partij. In Amsterdam voert jongeling Paula Schot de lijst aan, zo maakte de partij vrijdag bekend.

Schot werd in 2014 voorgegaan door Lilian Janse uit Vlissingen, zij was de eerste SGP-vrouw die lijsttrekker werd. Janse kreeg de lokale politiek met de paplepel ingegoten. Haar vader was 20 jaar gemeenteraadslid. "Ik heb het altijd leuk gevonden, wilde graag de gemeentepolitiek in. Maar het kon nooit." Toen de belemmeringen in 2013 werden weggenomen, greep Janse haar kans. "Alle mannen wilden niet en toen zei ik: dan doe ík het toch?"

Het partijbestuur van de SGP stond niet te springen en bleef lang hopen dat toch nog een man zijn vinger op zou steken. Dat had immers de voorkeur. Nu staat Janse in Vlissingen voor de tweede keer op nummer 1 bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart. Haar nummer 2, een man en volgens Janse 'een goede hoor!', wilde alleen achter haar op de lijst. "Ze heeft inmiddels binnen de partij de harten gewonnen," zegt een SGP-woordvoerder.

Dit jaar staan ook op meer plekken SGP-vrouwen op kandidatenlijsten. Een totaaloverzicht heeft de partij nog niet. De kiesverenigingen geven achternaam en initiaal door aan het partijbureau - zonder geslachtsaanduiding. "Onze overzichten zijn genderneutraal," grapt een woordvoerder.

Lilian Janse triomfeerde in Vlissingen bij de lokale verkiezingen van 2014 Beeld ANP

Dat er inmiddels ook 800 vrouwen lid zijn, daarvan kijkt Pos van de SGP-jongeren (SGPJ) niet op. Lachend, en een tikkeltje trots: "Bij de SGP Jongeren is 49 procent van de ruim 7000 leden vrouw." Maar of die dames in meerderheid ook zelf politiek actief willen worden? "Ik ken er niet één die die ambitie heeft. Ik denk dat dat geen principieel punt is, vrouwen zijn over het algemeen minder competitief ingesteld."

Johan van Berkum, directeur van het partij­bureau, stelt dat de ambitie van vrouwen groter is als ze nog jong zijn. "Dat verandert als er eenmaal een gezin is met jonge kinderen. Dan is toch de opvatting dat ze voor zichzelf een plek in het gezin zien."

Daarmee is Janse het 'in principe' eens, maar ze plaatst wel een kanttekening. "Voor een moeder is het goed te doen. Mijn kinderen zijn al wat ouder, tussen de 14 en 20 jaar. Maar ook als ik jongere kinderen had gehad, was mijn ambitie niet verdwenen. Ik ben sámen met mijn man verantwoordelijk voor mijn gezin. Ik heb ook een superechtgenoot wat dat betreft. Die vindt ook dat je je talenten moet kunnen uiten."

Ondanks de ontwikkelingen van de laatste jaren blijft er volgens SGPJ-voorzitter Pos een verschil bestaan tussen maatschappelijke betrokkenheid en politieke aspiraties. "SGP-vrouwen zijn mondig genoeg en niet zielig. De capaciteiten zijn er. Maar zijn ook andere manieren om betrokken te zijn."

Massa testosteron
Dat de SGP voorlopig een mannenbolwerk blijft, is ook te zien op de partijdagen. "Een enorme massa testosteron noem ik dat altijd, met 600 mannen," lacht Janse. "Ik neem dan altijd mevrouw Van Klinken, mijn steunfractielid, mee. Dan zijn we in ieder geval met z'n tweeën." Dat groepje kan groeien als SGP-kandidaat Paula Schot op 21 maart een zetel weet te bemachtigen in Amsterdam.

Janse weet dat er mannen zijn die het maar niks vinden dat zij als SGP-vrouw in de raad zit. "Een aantal groepen blijft mordicus tegen. Prima, iedereen heeft recht op de eigen vrije mening. Ik heb nooit een negatieve reactie gehad op mijn kandidatuur. Ook niet nu ik verder wil. Ik zie dat ook als een afrekening van vier jaar raadswerk. Ik heb heel hard mijn best gedaan. Het zou prachtig zijn als ik nog een periode door mag. Maar niet omdat ik een vrouwtje ben

Vrouwen op de SGP-lijst

Jacolien Saarloos-De Bruijne (61)
Nummer 12 op de SGP/ChristenUnie-lijst in Nissewaard namens de SGP

"Waarom ik het doe? Omdat ik gevraagd ben. Ik had met mijn man een eigen akkerbouwbedrijf en was ook actief bij de Land- en Tuinbouworganisatie. Onze partij is agrarisch erg betrokken. Ik heb geen ambitie om verkozen te worden in de raad."

"Vanuit een Bijbels standpunt vind ik ook dat, mits er genoeg mannen zijn, de eerste taak daar ligt. Onze eerste taak is het gezin. Ook bij werken buitens­huis vraag ik me soms af of dit niet te veel vraagt van een moeder."

Joanne Ligthart-De Bruin (28)
Nummer 13 op de SGP/ChristenUnie-lijst in Sliedrecht namens de SGP

"Ik zit sinds 2014 als fractiesecretaris bij alle vergaderingen en heb me ook inhoudelijk met dossiers bemoeid. Dat een vrouw op de kandidatenlijst binnen de partij nog gevoelig ligt, heeft voor mij niet meegespeeld."

Het bestuur heeft mij gevraagd op een niet direct verkiesbare plek. Ik verwacht mijn tweede kindje en mijn gezin staat centraal. Politieke ambities heb ik zeker, maar ik groei er liever langzaam in. Als ik met voorkeurstemmen wordt gekozen, ga ik nadenken of ik de zetel toch inneem."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.