Plus

Bewoners bedenken wijk Almere: 'Hier dúrven ze nieuwe dingen te doen'

Almere maakt kans op een prestigieuze prijs voor stedelijk ontwerp. Juryleden van Harvard keken in een zelfbouwwijk hun ogen uit. 'Hier dúrven ze nieuwe dingen te doen.'

In Oosterwold bouwen mensen niet alleen hun eigen huis, ze zijn verantwoordelijk voor álles in de buurtBeeld Mats van Soolingen

Denk Almere en je ziet een bedachte stad; niets is gewoon zo gegroeid. Over alles is nagedacht. Dat die dreef dáár een slinger maakt, is logisch. Dat die pluk winkels juist tussen díé twee wijken is gesitueerd, blijkt het resultaat van weldoordacht beleid. De straten, de sportvoorzieningen en uitgaansgelegenheden, de fietspaden en de vrije busbaan: allemaal optimaal.

Daarin is verandering aan het komen.

In Oosterwold, grof gezegd het gigantische gebied tussen Almere en Zeewolde, gaan gemeentelijke gebiedsontwikkelaars zich op gepaste afstand houden van de bewoners. Die mogen er hun eigen huis bouwen, maar dat is tegenwoordig nauwelijks meer bijzonder. Bijzonder is wel dat zij als eindgebruikers verantwoordelijk zijn voor álles in hun buurt. Waar moeten de toegangswegen komen bijvoorbeeld? De bewoners mogen het zelf bedenken.

Zelfbouwstad
Een groepje Amerikaanse deskundigen kijkt deze middag zijn ogen uit in Zuidelijk Flevoland. Het zijn de juryleden van de Veronica Rudge Green Prize, een prestigieuze prijs voor stedelijk ontwerp, die voor het 13de jaar wordt uitgereikt door de vooraanstaande Harvard Graduate School of Design.

Juryvoorzitter Diane Davis vindt het schitterend, hier ten oosten van Almere. "Dit wordt geen losse verzameling zelfbouwhuizen, maar een hele zelfbouwstad. Prachtig."

Waar Amsterdammers badinerend kunnen doen over Almere, daar zijn de deskundigen van Harvard juist lyrisch. "Almere is prominent aanwezig in de vakliteratuur," zegt een van hen. "Elke keer kom je de stad weer tegen. Almere is een stad waar ze nieuwe dingen dúrven te doen. Dit zelfbouwinitiatief is daar het zoveelste voorbeeld van."

Organische gebiedsontwikkeling
Terwijl het principe van deze 'organische gebiedsontwikkeling' niet nieuw is, stelt Almere. De stad wijst op de eerste bewoners van Nederland, die zich vestigden waar ze wilden, bijvoorbeeld in de bocht van een rivier, op een droog­gevallen stuk land of aan de rand van een bos.

Na verloop van tijd ontstonden concentraties en werden buurtschappen, dorpen en steden gevormd. Toeval en particulier initiatief bepaalden hoe het landschap eruit kwam te zien, zonder ontwerp of blauwdruk.

Die tijd ging voorbij, helemaal toen Almere werd ontwikkeld. Planologen, politici en ontwikkelaars gingen bepalen hoe en waar de burgers moesten wonen. Maar, zeggen de beleidsmakers van Almere: de afgelopen decennia laten weer een ontwikkeling zien naar meer zeggenschap voor particulieren.

"Wij hebben daar een flinke bijdrage aan geleverd door voorop te lopen bij zelfbouw en particulier opdracht­geverschap. In Oosterwold gaan we een stap verder door ons af te vragen: wat gebeurt er als we ook de gebiedsinrichting aan het eigen initiatief van bewoners overlaten, net als vroeger? En kan dat nog wel?"

Huis van autobanden
Dat is ingewikkeld, zegt bijvoorbeeld muzikant en componist Egon Kracht. Samen met Noortje Braad bouwt hij in Oosterwold zijn eigen huis op basis van oude autobanden opgevuld met zand en klei.

Alsof zelf een huis bouwen nog niet ingewikkeld genoeg is, moet hij ook nog continu in overleg met medebewoners van zijn buurt. "Dat is lastig, want we hebben niet allemaal dezelfde instelling of dezelfde ideeën over hoe de drie straten in deze buurt precies komen te liggen."

Gebiedsmanager Ivonne de Nood zegt het ook. "We maken het onszelf vooral niet makkelijk. Deze stad is niet oud, en heeft daardoor een zeer rijke planningsgeschiedenis: elke vierkante meter is gepland. Maar dit gaat iets opleveren."

Verbondenheid
"Over een aantal jaren is dit een buurt met mensen die niet gewoon wonen in Almere, maar ook precies weten waarom de dingen zijn zoals ze zijn, ze hebben er namelijk bewust zelf zo voor gekozen. Dat levert verbondenheid op, betrokken burgers."

En anders dan de gemene deler van de tegenwoordige Almeerse populatie, mag je veronderstellen. Hippies mag je ze niet noemen van De Nood. "Vrije mensen, dat is beter. Door ze allemaal hippie te noemen, doe je de verscheidenheid van de bewoners van deze nieuwe buurt tekort."

Lees ook: 40 jaar Almere: Ineens was het er en Saaiste stad van Nederland? Almere is juist verfrissend

Egon Kracht en Noortje Braad geven uitleg over hun huis aan onder anderen juryvoorzitter Diane Davis (l) en gebiedsmanager Ivonne de Nood (met zonnebril)Beeld Mats van Soolingen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden