Plus Blikvangers

Betonplastiek: een baken van helderheid in Sportpark Sloten

De stad staat vol met kunst, van wereldvermaarde kunstenaars tot anonieme beeldhouwers. Wat zijn de verhalen achter deze beelden? Vandaag: Betonplastiek.

Josef Ongenae ordende zijn kleurvlakken en lijnen naar analogie van muziek. Beeld Tammy van Nerum

'Hier werkt Amsterdam aan Sportpark Sloten.' Een bord bij de ingang van het park ziet eruit alsof het er al jaren staat.

Toch gaat Sportpark Sloten nu echt op de schop, staat op de website van de gemeente. De werkzaamheden zullen tot 2020 duren. Het park wordt 'opgeknapt, toegankelijker en transparanter gemaakt'.

Sportpark Sloten ligt er inderdaad niet fraai bij. Vanaf de rommelige ingang wordt het beeld gedomineerd door verwaarloosde clubhuizen en parkeerplaatsen, kapotte vuilnisbakken en verzakte trottoirs.

Onkruid
Maar vlak achter de entree, naast het velodrome, staat een mooi helder beeld van de Belgische kunstenaar Josef Ongenae, dat als oriëntatiepunt functioneert voor het sportpark.

Goed, er groeit wat onkruid omheen en als je het beeld van dichtbij bekijkt, blijkt de laatste verflaag niet helemaal in topconditie, maar in vergelijking met de omgeving is het kunstwerk een baken van helderheid.

Joseph Jan Maria (Josef) Ongenae (1921-1993) werd geboren in Antwerpen. Nadat hij van 1936 tot 1939 op een koopvaardijschip had gevaren, werd hij leerling-tekenaar op een reclame­bureau. Hij raakte geïnteresseerd in westerse en oosterse filosofie, mystiek en religie en werd lid van de Belgische Theosofische Vereniging.

In de oorlog zat Ongenae ondergedoken bij een neef in Antwerpen, waar hij begon te schilderen aan de hand van reproducties van het werk van Braque, Kandinsky en Picasso.

Jazz en bebop
Hij zou nooit een kunstenaarsopleiding volgen en ­autodidact blijven. In 1947 verhuisde hij naar Brussel, waar hij vriendschap sloot met beeldhouwer André Volten (1925-2002).

Betonplastiek

Sinds 1973
Kunstenaar Josef Ongenae
Waar Sportpark Sloten

Nadat Volten in 1950 naar Amsterdam was verhuisd, kwam Ongenae steeds vaker op ­bezoek. In 1953 vestigde hij zich definitief in Amsterdam en ging hij abstract-geometrische schilderijen maken.

Ongenae wilde de menselijke leefomstandigheden verbeteren door monumentale werken in de openbare ruimte te maken. In 1955 was hij betrokken bij de oprichting van de vereniging Liga Nieuw Beelden, een kunstenaarsgroep die stedenbouwers, architecten en beeldend kunstenaars wilde laten ­samenwerken.

In deze tijd ontwierp Ongenae een aantal kleurpatronen op vier woonblokken aan de Dirk Schäferstraat in Zuid en twee blokken in Slotermeer.

Zijn composities bestonden vaak uit horizontale en verticale rechthoeken en vierkanten op een witte achtergrond. Hij ordende zijn kleurvlakken en lijnen naar analogie van jazz, bebop en Indiase klassieke muziek. Geluiden vertaalde hij in lijnen en kleurvlakken die vrij in de ruimte zweven, zoals in Betonplastiek.

Dit zijn alle verhalen achter (on)opvallende kunst in de stad

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.