Plus

'Bestuurscommissies blijven in strijd met wet'

De Amsterdamse bestuurscommissies zijn strijdig met de Gemeentewet, stelt advocaat Henri Sarolea. Dat geldt volgens hem ook voor de jongste plannen, waarin nog steeds gekozen vertegenwoordigers een rol spelen.

Advocaat Henri Sarolea: 'De wet stelt dat de gemeente moet besturen, niet de deelgemeente' Beeld anp

In 2014 maakte Den Haag door een aanpassing van de Gemeentewet deelgemeenten onmogelijk. Op dat moment had Amsterdam zich daarbij neer moeten leggen. "Wat de stad vandaag doet met bestuurscommissies is illegaal," zegt advocaat Henri Sarolea, die al meer dan zes rechtszaken hierover heeft lopen omdat bestuurscommissies toch zelfstandig besluiten nemen. "De wet stelt dat de gemeente moet besturen, niet de deelgemeente."

De bestuurscommissies van Amsterdam gedragen zich volgens Sarolea als zelfstandige deelgemeenten. Dit komt doordat leden gekozen politici zijn, wat de Gemeentewet niet toestaat. Het besluit van Amsterdam om pas in 2018 een nieuwe vorm van bestuurscommissies in te voeren, begrijpt hij niet. "Dan is er nog een jaar lang een illegaal bestuur," zegt Sarolea.

Bovendien bestrijdt hij dat de voorgenomen veranderingen afdoende zijn. Er komen benoemde commissieleden, maar ook adviserende gekozen wijkbewoners, wat volgens Sarolea voor onduidelijkheid zorgt.

Status onduidelijk
Wat telt, aldus Sarolea, is dat Amsterdam met de wijzigingsplannen voor 2018 erkent dat de huidige situatie onwettig is. Formeel is de Amsterdamse bestuurscommissie een adviesorgaan dat het beleid van het gemeentebestuur uitvoert. In de praktijk zijn het gekozen politici, van wie de status onduidelijk is. Daardoor is niet helder wie besluiten neemt en wie de Amsterdammer daarop kan aanspreken.

In het evaluatierapport over het bestuurlijk stelsel van Amsterdam dat oud-ombudsman Alex Brenninkmeijer deze zomer uitbracht, is deze volgens Sarolea nog mild. Brenninkmeijer signaleert een gebrek aan een samenwerkingscultuur in Amsterdam.

En een dubbelmandaat, een systeemfout, waardoor de bestuurders in de stadsdelen verantwoording moeten afleggen aan zowel de kiezers als het college. Bestuurscommissies functioneren te veel als bestuurslaag, te weinig als verlengstuk van het bestuur.

Hotel in West
Sarolea noemt de zelfstandige commissies onwettig, omdat de leden worden aangewezen via verkiezingen. "Die leden moeten door het college benoemd worden. Die taak mag je niet uitbesteden aan de bevolking."

Dat daar nog twijfel over bestaat, komt volgens hem niet door de wet - 'die is helder' - maar door toelichtingen van minister Plasterk, die in januari 2013 in de Eerste Kamer bij het afschaffen van de stadsdelen Amsterdam als doekje voor het bloeden voorhield dat verkiezingen voor bestuurscommissies mogelijk bleven.

Wel zei Plasterk dat hij bestrijdt dat 'bestuurscommissies feitelijk als deelgemeenten kunnen functioneren.' Volgens Sarolea is Amsterdam daarna tegen beter weten in alle kanten op gaan redeneren.

Henri Sarolea Beeld -

Henri Sarolea

Advocaat start rechtszaken tegen stadsdelen die - volgens hem illegaal - besluiten nemen

Er komen benoemde commissieleden, maar ook adviserende gekozen wijkbewoners, wat volgens Sarolea voor onduidelijkheid zorgt Beeld Jorris Verboon

Zonder ze allemaal door te nemen, stelt Sarolea dat hij rechtszaak na rechtszaak tegen stadsdelen is gestart die toch besluiten hebben genomen. Hij noemt een zaak tegen de bouw van het hotel aan de Jan Pieter Heijestraat-Borgerstraat in West, waar het bestemmingsplan uitgaat van een woonbestemming.

Burgers rechteloos
Sarolea: "Er stonden vorig jaar advertenties in de Staatscourant dat er ontheffing van het bestemmingsplan zou komen, ondertekend door de bestuurscommissie West. Dat wekte de indruk dat de commissie formeel de besluiten zou gaan nemen.

"Leden van de bestuurscommissie wisten echter van niets. Zienswijzen van burgers werden afgehandeld door de gemeente-ambtenaren op briefpapier van het stadsdeel, waardoor burgers verdwaald raakten in het bestuurlijk stelsel. Ze werden rechteloos."

Amsterdam moet superstad worden: de baas in de wijken, maar ook in de provincie. In 1997 haalt de burger middels een referendum een streep door dat plan Beeld Jorris Verboon

Streep door superstad

Amsterdam werkt vanaf de jaren zeventig aan een bestuurlijk stelsel met zelfstandige stadsdelen. Gekozen wordt voor decentralisatie van ambtenaren en politici in deelgemeenten. Veel ambtenaren zien meer in ambtelijke werkgroepen ter plaatse, zonder lokale politici, maar halen bakzeil.

In de jaren negentig wil de stad zich omvormen tot stadsprovincie. Amsterdam moet superstad worden: de baas in de wijken, maar ook in de provincie. In 1997 haalt de burger middels een referendum een streep door dat plan.

Amsterdam gaat door met zelfstandige stadsdelen. Den Haag wil dat niet en verandert de Gemeentewet per 2014. Daarop stelt Amsterdam bestuurscommissies in, die onder verantwoordelijkheid van het college opereren en gekozen politici kennen.

In de praktijk ontberen ze bevoegdheden, maar opereren ze als subgemeenten. In 2018 wil Amsterdam dat rechtzetten met 21 benoemde bestuurders, aangevuld met vier gekozen bewoners/adviseurs uit elk van de 22 wijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden