Plus

Bestuurlijk moeras met alleen maar verliezers

Hans Wijers, Wim Jonk, Michael Kinsbergen, Marc Overmars - bij Ajax wist niemand wie nou eigenlijk de baas was. Het laatste deel van een drieluik over de mislukte Cruijffrevolutie.

Ervaren bestuurders krijgen geen greep op Ajax. Beeld Pro Shots / Sanne Zeen
Ervaren bestuurders krijgen geen greep op Ajax.Beeld Pro Shots / Sanne Zeen

Wat te doen bij ruzie in het 'technisch hart'? De kwestie die eind 2015 leidt tot het mislukken van de Cruijffrevolutie bij Ajax, ligt bij aanvang van het avontuur, in 2012, al op tafel.

De nieuwe raad van commissarissen bezoekt Johan Cruijff in Barcelona: oud-speler en verzekeraar Theo van Duivenbode, oud-KLM-topman Leo van Wijk - met Cruijff opgegroeid in Betondorp en de Ajaxjeugd - en oud-minister en oud-AkzoNobeltopman Hans Wijers. Ze bespreken het plan-Cruijff, dat voorziet in een technisch hart met oud-spelers die de voetbalkoers bepalen. Leden zijn in eerste instantie Wim Jonk, coach Frank de Boer en diens assistent Dennis Bergkamp.

Verwarring
Het technisch hart maakt de bestuursstructuur van Ajax nog ingewikkelder. Er is een vereniging met ruim zevenhonderd leden, geleid door de 'Bestuursraad', tevens groot-aandeelhouder. Die benoemt de raad van commissarissen, die de directie benoemt. Het technisch hart is leidend op voetbalgebied, de directie bewaakt het financiële kader, de commissarissen houden toezicht.

Andere randvoorwaarden wringen hiermee: transfers vergen toestemming van de commissarissen vóóraf en de directie krijgt nog in 2012 een lid dat ook onderdeel is van het technisch hart: Marc Overmars. Over zijn rol ontstaat verwarring. Volgens sommigen is de oud-aanvaller in formele zin de baas van het hart. Anderen zeggen dat hij een van de leden is.

Uitbarsting
Gaat het niet botsen in dat hart? In Barcelona luidt de inschatting dat het wel losloopt. Het zijn tenslotte oud-teamgenoten. Bij onverhoopte geschillen is Cruijff scheidsrechter. Hennie Henrichs, voorzitter van de Bestuursraad, achteraf: "Johan zou knikkeren met het technisch hart."

In 2014 komt een sluimerend conflict in het technisch hart tot uitbarsting. Hoofd jeugdopleiding Wim Jonk wil meer ruimte voor zelf opgeleide spelers. Hij ergert zich aan het defensieve spel, de bemoeienis van Bergkamp en Overmars met 'zijn' opleiding en de volgens hem amateuristische besluitvorming. Dat een medewerker achter zijn rug om wordt weggestuurd, vindt hij onverteerbaar. Uit onvrede blijft hij uiteindelijk weg bij vergaderingen. Op hun beurt verwijten Bergkamp en Overmars Jonk verregaande eigengereidheid.

Marc Overmars. Beeld Pro Shots
Marc Overmars.Beeld Pro Shots

Genegeerd
De kwestie verlamt de Ajaxtop. Voorjaar 2015 krijgt Cruijff in Amsterdam de neuzen ook niet dezelfde kant op. Hij committeert zich aan Jonk, wat een oplossing niet dichterbij brengt. Dat najaar kondigt Wijers zijn vertrek aan als president-commissaris. Zijn opvolger Leo van Wijk neemt dan het voortouw.

Bij een etentje in Amsterdam, op 11 september, belooft hij Cruijff en diens protegé Tscheu La Ling de aanbevelingen over te nemen uit het dan nog vertrouwelijke rapport-Ling. Dat stuk beschrijft Jonks gelijk: het gedoe in het technisch hart komt door amateurisme, Cruijffs uitgangspunten zijn genegeerd. Nadien zal Cruijff Van Wijk betichten van woordbreuk omdat Lings aanbevelingen zijn genegeerd. Maar welke aanbevelingen beloofde Van Wijk uit te voeren?

Compromis
Volgens verschillende bronnen binnen Ajax kent Van Wijk op het moment van het etentje alleen deel I van Lings rapport, met onschuldige adviezen. Twee andere delen, van later datum, bepleiten versterking van Jonks positie. Die delen zouden op dat moment alleen bekend zijn bij directeur Dolf Collee en commissaris Theo van Duivenbode, die ze ongevraagd als bijlage bij een mail hebben gekregen.

Omdat de raad van commissarissen kort daarvoor heeft besloten geen gebruik meer te maken van Ling en het rapport als afgehandeld beschouwt, sturen ze de stukken niet meteen door. Dat gebeurt pas weken later, aldus deze bronnen. Als Van Wijk in de herfst van 2015 met Jonk aan een compromis sleutelt over een andere inrichting van het technisch hart, zou hij niets hebben geweten van de nadere adviezen.

Geen verantwoording
29 oktober mailt Jonk Van Wijk dat hij van Cruijff het rapport-Ling heeft gekregen. Het complete rapport, inclusief de stukken die Collee en Van Duivenbode bezitten. In het kamp-Jonk verdenken ze Van Wijk er dan van Lings aanbevelingen over Jonks positie expres te negeren. In zijn mail oppert Jonk een nieuwe opzet van het technisch hart, conform de lijn-Ling.

In eerste instantie reageert Van Wijk positief. Maar na tweede lezing vermoedt hij dat Jonk en Ling onder één hoedje spelen en vindt hij dat Jonk te veel bevoegdheden claimt. Als hoofd jeugdopleiding wil hij uiteindelijk toetreden tot de directie zonder verantwoording af te leggen aan de algemeen directeur. Volgens Jonks critici een bewijs van het streven de jeugdopleiding eigenstandig te bestieren.

Tscheu La Ling. Beeld Pro Shots
Tscheu La Ling.Beeld Pro Shots

Ultimatum
De Volendammer wil binnen een week ja of nee horen op zijn plan. Dit 'ultimatum', zoals velen het zien, neemt het laatste restje goodwill voor Jonk weg. Begin november krijgt hij ontslag aangezegd. De maand daarop zegt de voorzitter van de Bestuursraad, Hennie Henrichs, op een ledenvergadering dat Jonk de jeugdopleiding in feite wilde losweken van de club.

De volgende avond noemt Jonk dit in een mail aan een reeks prominente Ajacieden 'pertinent onjuist'. Als bewijs voegt hij zijn voorstel van 29 oktober erbij. Jonk constateert dat partij is gekozen voor Bergkamp, Overmars en commercieel directeur Edwin van der Sar, waar de commissarissen Wijers en Van Wijk en Henrichs eerder tegenover Jonk 'zeer kritisch' over waren. "Ongelooflijk dat dit nu (..) wordt ontkend (..) Ik maak me grote zorgen over de toekomst van Ajax, want op giftige grond zullen geen bloemen groeien."


Verantwoording
Voor dit drieluik is vanaf begin december uitvoerig gesproken met zeker dertien vaak nauw betrokkenen. De meesten willen anoniem blijven. De genoemde e-mails zijn hier te vinden.

Wim Jonk. Beeld Pro Shots
Wim Jonk.Beeld Pro Shots
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden