Plus

Bestuurder Halsema: stevig als het moet, nooit onnodig hard

Femke Halsema begint donderdagavond als burgemeester. Volgens oud-collega's draait het bij haar om menselijke relaties. 'Ze vermijdt de confrontatie niet, maar wel het beschadigen van mensen.'

Beeld anp

Met Tineke Ceelen, directeur van Stichting Vluchteling, liep Femke Halsema in 2011 op het terrein van een katholieke missie in Ivoorkust.

Een machtswisseling in het West-Afrikaanse land had tienduizenden op de vlucht gejaagd, via de aanwezigheid van Halsema probeerde de hulporganisatie aandacht te krijgen voor de erbarmelijke omstandigheden in het gebied.

De stank, de massagraven, de ellende, maar vooral de wetenschap dat in de magazijnen in Rotterdam hulpgoederen klaarlagen, grepen Halsema ontzettend aan.

Ze pakte haar telefoon en sms'te premier Mark Rutte, rechtstreeks. "Even later duwde ik die mobiel onder haar neus, want het scherm lichtte en er stond 'Mark Rutte'. De premier belde terug. Of er een Nederlands vliegtuig met noodhulp kon worden ingevlogen, vroeg ze hem op de man af," herinnert Ceelen zich.

Kort daarna vertrok het toestel vanaf Schiphol, vol waterpompen en tentzeilen. Waar een impulsief sms'je in de wereld van Halsema niet toe kan leiden.

Oneindige stroom
De gebeurtenis in Ivoorkust geeft een beeld van Halsema's bestuursstijl tijdens hoge nood. Maar het grootste deel van de werkdag van een burgemeester bestaat, zoals bij zoveel managers van grote organisaties, uit vergaderingen.

Met Tineke Ceelen in Ivoorkust, in 2011. Beeld Arthur de Leeuw

De hele dag door, week in, week uit, meer dan in al haar andere functies, zal Halsema vanaf vrijdagochtend omringd zijn door een oneindige stroom mensen die iets van haar willen. Een handtekening, een beslissing, een mening of een selfie.

De Amsterdamse burgemeesters hebben altijd hun eigen stijl moeten vinden in de omgang met al die mensen en hun wensen. De manier waarop zij het personeel, de wethouders, de politiecommissaris of een zaal vol boze inwoners benaderden, verschilde nogal.

Job Cohen weifelde veel en had soms iets stoïcijns over zich. Terwijl vergaderingen in aanwezigheid van Eberhard van der Laan nog wel eens konden eindigen met een ambtenaar die huilend wegliep na te zijn afgeblaft door de burgemeester.

Veeleisend ambt
Ceelen vroeg Halsema als voorzitter betrokken te blijven bij de hulporganisatie. Daar zag ze juist een andere kant van haar. "In een noodhulporganisatie wil iedereen zo snel mogelijk hulp geven als zich een ramp ontvouwt. Maar Femke denkt altijd vooruit, en durft dan ook om iets meer bedenktijd te vragen. Wat zijn de consequenties, wil ze eerst weten."

De tijd zal leren hoe Halsema omgaat met de stress en het veeleisende karakter van het ambt.

Mensen die op eerdere momenten in haar loopbaan met haar hebben gewerkt, noemen haar oog voor de menselijke maat een belangrijke aanwijzing voor de manier waarop ze het werk gaat invullen.

Kunstenaar Adelheid Roosen is bevriend met Halsema, en vroeg haar na het afscheid van de landelijke politiek om stichtingsvoorzitter worden van theatergezelschap Female Economy.

"In vergaderingen zorgt ze ervoor dat iemand die een faux pas heeft gemaakt, niet beschadigd wegloopt," herinnert ze zich de aanpak van Halsema. "Sommigen die gelijk krijgen na een discussie willen daarna een klein beetje wraak nemen. Dat vermijdt zij."

Volgens GroenLinks-Kamerlid Tom van der Lee betekent dit niet dat Halsema zachtaardig is. "Ze verwacht veel van medewerkers, en kan zeker botsen bij een meningsverschil. Maar ze kwam altijd uit zichzelf weer bij je terug als het even hard tegen hard ging, om het weer goed te maken."

Van der Lee was jarenlang een vertrouweling van Halsema en haar directe publiciteitsmedewerker tijdens haar jaren in de Tweede Kamer. Raadsleden die straks met haar in debat gaan, zullen beslagen ten ijs moeten komen.

Politiek ballonnetjes doorprikken heeft ze wel geleerd in haar Kamerjaren, zegt hij. "Corpsballengedrag, dingen poneren zonder met argumenten te komen. Dat gemakzuchtige oordelen, daar heeft ze echt een hekel aan."

Meestal bloedserieus
In de publiciteit rond de voordracht viel regelmatig te lezen dat ze bij tijd en wijle stekelig kan reageren. Van der Lee voert die terug op de manier waarop Halsema omging met parlementaire journalisten.

"Ze schrikt er niet voor terug om dingen te benoemen, ook als dat sociaal ongemakkelijk is. Zo kregen journalisten het te horen als ze volgens haar hun mening te veel lieten doorklinken in een artikel. Dat zouden andere politici niet zo snel doen omdat die de relatie met de pers goed willen houden. Ik denk dat het daar vandaan komt."

Volgens Roosen is Femke Halsema meestal bloedserieus, maar kan er bij meningsverschillen ook ironie om de hoek komen kijken. "Ze vraagt geen blinde loyaliteit, ze is totaal niet geïnteresseerd in jaknikkers. Iedereen mag z'n mening geven, waar ze dan ook weer fel tegen in kan gaan. Maar ze hanteert een strategie die niet de confrontatie, maar de beschadiging vermijdt."

Halsema zou vanwege haar achtergrond als oppositiepolitica moeite hebben om de ver­binding te zoeken. Maxime Verhagen, die als CDA-Kamerlid en minister veel met haar te maken heeft gehad, denkt dat het wel goed komt.

"Wij zijn politiek gezien van een verschillend pluimage, maar Halsema was altijd op zoek naar het smeden van coalities op deelonderwerpen. Ze was bereid tot compromissen om het CDA aan boord te krijgen bij bepaalde onderwerpen."

Van der Lee wijst op haar inspanningen voor Ayaan Hirsi Ali. Die was weliswaar van de VVD, maar dat weerhield Halsema er niet van om voor haar in de bres te springen toen haar veiligheid en zelfs haar nationaliteit in het geding waren. "Ze nam het op voor mensen die er heel andere gedachten op nahouden. Dat heeft mensen van links tot rechts aan het denken gezet."

De buitengewone raadsvergadering waarin Femke Halsema wordt geïnstalleerd, begint rond 17.00 uur en is hier live te volgen.

Meer over burgemeester Femke Halsema

Na een rommelige procedure en een langdurig debat wordt Femke Halsema (52) dan toch burgemeester van Amsterdam. Nu al een valse start voor de vrouw die toch al de nodige weerstand oproept.

Halsema was dé topfavoriet om burgemeester van Amsterdam te worden. Door politieke intriges, tegenstand in de raad en een verrassende outsider ging het toch nog bijna mis.

Donderdagavond heeft Amsterdam voor het eerst een vrouw als burgemeester. Hoe kan het toch dat we bijna zevenhonderd jaar moesten wachten? 'Ik kijk ernaar uit haar uit te fluiten bij de huldiging van Ajax.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.