Plus

'Beslis nooit over je partner als je heel erg verliefd bent'

Het is Valentijnsdag. Jan Hindrik Ravesloot (54), hoogleraar fysiologie, gaf deze week een druk bezocht college over de chemie van liefde en verliefdheid. 'Duurzame relaties kunnen niet zonder intimiteit.'

Jan Hindrik Ravesloot Beeld Ernst Coppejans

Een college over liefde en verliefdheid, dat is bijzonder...
"Het is mij een jaar of vijftien geleden gevraagd door studenten. Ik heb geneeskunde gestudeerd, ik ben gepromoveerd op de rol van ionkanalen in de fysiologie van botvorming. Ik vond het leuk om met de blik van een natuurwetenschapper naar liefde, seksualiteit en relaties te kijken. Toen heb ik de bestaande literatuur daarover geraadpleegd."

"Rond Valentijnsdag word ik altijd gevraagd het college opnieuw te geven. Het is een ludiek onderwerp. Hoewel liefde, seksualiteit en relaties niet mijn wetenschappelijke interesse hebben, vind ik het leuk er college over te geven. Met een knipoog, maar ook met een wetenschappelijke basis."

Legt u het dan maar eens uit. Hoe zit het fysiologisch met seks, liefde en relaties?
"Het staat in het teken van de voortplanting. Want dat is ons doel op aarde, natuurwetenschappelijk gezien: onszelf voortplanten."

"Er zijn drie belangrijke systemen. Allereerst is er de geslachtsdrift, die enorme energie kan losmaken. Jongens hebben er evenveel van als meisjes en het komt door testosteron. Jongens zijn wel minder kieskeurig en willen vaker naar bed met wildvreemde meisjes dan andersom."

"Als het lukt met iemand naar bed te gaan, kan verliefdheid ontstaan. Maar verliefdheid kan ook ontstaan zonder fysiek contact. Vanuit fysiologisch oogpunt krijgt verliefdheid vooral vorm door een verhoogde hoeveelheid van de neurotransmitter dopamine in het mesolimbische systeem van het brein, met name in een gebiedje dat de nucleus accumbens heet. Het is zo groot als een erwt, maar stevig geklonken aan verliefd gedrag: je voelt je fijn en bijzonder bij de ander. Verliefd gedrag en de fysiologische weerslag daarvan in de hersenen is niet iets specifieks voor mensen. Ook dieren worden verliefd."

En het derde systeem?
"Dat treedt in als de verliefdheid stopt. Dieren kennen dit systeem nauwelijks, want na de verliefdheid zijn de jonge dieren geboren en is er geen enkele reden meer voor verliefdheid. Dan kunnen de verwekkers weer hun eigen gang gaan."

"Ook bij mensen stopt de verliefdheid na een tijd. Dat merk je als je je gaat ergeren aan je partner. Om in dat derde stadium nog bij je partner te blijven, moet er intimiteit zijn. Mensen vertellen elkaar dan over hun angsten en hun twijfels, ze voelen zich gehoord en helpen elkaar bij bijvoorbeeld het realiseren van levensdoelen."

"De afwegingen die mensen maken om bij elkaar te blijven, zijn dan vaak rationeel. De rol die seks in de relatie speelt, wordt minder, maar mensen kunnen heel erg op elkaar gesteld blijven. Bij dat stadium horen het zogenoemde knuffelhormoon oxytocine en het qua structuur verwante vasopressine, beide neurotransmitters in het brein. Die prikkelen opnieuw de nucleus accumbens."

Welke inzichten biedt deze kennis?
"Dat je nooit beslissingen moet nemen over je partner als je heel erg verliefd bent. Dan heb je een roze bril op en kun je helemaal niet inschatten of je ook in dat derde stadium voldoende reden hebt bij iemand te blijven. Een roze bril is dodelijk. Maar ja, mensen beloven elkaar graag dingen als ze verliefd zijn. Zelf weet ik er alles van, ik ben veteraan uit twee lange relaties."

Concludeert u dan niet dat de fysiologie van de mens niet geschikt is voor langdurige relaties?
"Voor sommige mensen is het misschien onmogelijk. Uit onderzoek blijkt dat een aantal mannen receptoren heeft die opvallend weinig gevoelig zijn voor oxytocine en vasopressine. Dan lukt het dus gewoon moeilijker of niet om met minder geslachtsdrift en zonder verliefdheid langdurig bij iemand te blijven. Die genegenheid komt er niet of wordt veel minder ervaren vanwege die ongevoelige receptoren. Maar er zijn ook mensen die het wel lukt elkaar heel leuk te blijven vinden als de seks en de verliefdheid een kleinere rol krijgen."

"Wel denk ik dat het fysiologische systeem van de mens niet ontworpen is om zo lang te functioneren als het nu doet. De levensverwachting van onze voorouders was miljoenen jaren geleden, toen de systemen door de evolutie ontworpen en beproefd werden, zo'n 35 jaar. Nu worden we bijna tachtig. Dan wordt dat derde gedeelte van het systeem wel erg op de proef gesteld. Niet voor niets zie je veel scheidingen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden