Plus

Bellenschermen bij IJmuiden houden het zout tegen

'Bellenschermen' in de zeesluis bij IJmuiden moeten het door de droogte oprukkende zoute zeewater tegenhouden: luchtbellen tegen de 'zouttong'.

Zaterdag werden de bellen­schermen afgezonken naar de bodem van de zeesluis bij IJmuiden. Beeld Jean-Pierre Jans

Een tuinslang met gaatjes, maar dan veel groter. Zo moeten we ons de 'bellenschermen' voorstellen die zaterdag werden afgezonken naar de bodem van de zeesluis bij IJmuiden. Pomp er lucht doorheen en in het water van de sluis kringelt een scherm van luchtbelletjes naar boven.

Met vereende kracht houden ze het zeewater buiten de deur - ongeveer zoals een luchtgordijn de warmte binnenhoudt in winkels.

"Het is de bedoeling dat ze een soort muur vormen," zegt Cristel de Zwaan, adviseur op het gebied van 'waterkwantiteit' bij Rijkswaterstaat.

Zoutgehalte
De twee bellenschermen, bij elke sluisdeur één, moeten voorkomen dat met elk schip dat door de sluis vaart ook een flinke slok zeewater het Noordzeekanaal binnendringt.

Normaal is dat geen probleem. Tot in het IJ in Amsterdam is te proeven dat het water wat zout smaakt, maar niemand die daar verder last van heeft.

Het zoutgehalte blijft gering doordat zoetwater uit het hele stroomgebied van de Rijn het zoute water terugdringt richting zee.

Droogte
Maar door de droogte van deze zomer heeft het zoetwater aan kracht ingeboet. Ook al waren er de afgelopen weken wat buien, het 'neerslag­tekort' is maar mondjesmaat teruggelopen en benadert nog steeds de 300 millimeter.

In Duitsland en de Alpen was ook al weinig regen, dus de Rijn staat een stuk lager dan anders.

Het gevolg: de 'zouttong' heeft vrij spel. Een vies woord, maar zo heet het oprukkende zoute water nou eenmaal. En het beeld van een tong die wordt uitgestoken vanaf de Noordzee, kunnen we gerust letterlijk nemen.

Het zoute water is net wat zwaarder en kruipt over de bodem onder het door de rivieren aangevoerde zoetwater door. Door de droogte is deze tong de voorbije weken steeds verder stroomopwaarts uitgerold.

Beeld Jamie Groenestein

Groene Hart
Dat is problematisch omdat het Noordzee­kanaal in open verbinding staat met het ­Amsterdam-Rijnkanaal, dat weer vitaal is voor het zoetwater naar de natuur en de landbouw in het Groene Hart.

Rijkswaterstaat en de waterschappen zijn al weken in opperste staat van paraatheid vanwege de dreigende 'verzilting'. Zowel natuur als landbouwgewassen zijn kwetsbaar voor te veel zout in het grondwater.

Daarom is eind juli al een bellenscherm neergelaten bij gemaal Zeeburg in het Amsterdam-Rijnkanaal.

"Dat heeft ruim 40 procent van het zout tegengehouden," weet De Zwaan. Maar door het lage peil in de Rijn werden vorige week bij Diemen toch weer zoutpieken gemeten.

Soort brievenbus
Daar komt bij dat de scheepvaart bij IJmuiden komende maand alleen door de grote Noordersluis kan. Die is 400 meter lang, 50 meter breed en 15 meter diep zodat elke keer miljoenen liters zout water meekomen.

De afgelopen weken werden zo veel mogelijk schepen door de kleinere Middensluis geloodst, maar die is in september gesloten vanwege onderhoud. Maar ook met de bellenschermen, die vandaag worden aangezet, houdt Rijkswaterstaat het liefst zo veel mogelijk de sluisdeuren dicht.

Er wordt dus niet meer gewacht tot de sluis vol is. "Als de deur lang openstaat, heeft de stroming meer kans om door de bellen heen te breken. De luchtbellen werken het beste met stilstaand ­water."

Intussen wordt bij IJmuiden gebouwd aan een nieuwe zeesluis en ook daar is iets bedacht ­tegen verzilting. In het spuikanaal dat water uit het Noordzeekanaal afvoert, zakt het zoute water, omdat het zwaarder is, door een luik aan de onderkant.

"Een soort brievenbus, althans, zo noemen wij het." Via het gemaal wordt het zoute water daarna buitengewerkt naar de Noordzee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden