Belgische oud-premier Wilfried Martens overleden

De Belgische oud-premier Wilfried Martens is in de nacht van woensdag op donderdag in zijn huis in Lokeren overleden. Hij is 77 jaar geworden.

Wilfried Martens met zijn vrouw Miet Smet in april 2013. Beeld afp
Wilfried Martens met zijn vrouw Miet Smet in april 2013.Beeld afp

Martens was vanaf 1979 13 jaar lang bijna onafgebroken premier van België voor de Christelijke Volkspartij (CVP), de tegenwoordige Christen-Democratisch en Vlaams (CD&V).

Martens ging na zijn periode als premier van België in de Europese politiek. In 1994 werd hij lid van het Europese Parlement. Hij zat in zijn derde termijn als voorzitter van de Europese Volkspartij (EVP).

'Een van de vaders van België'
Vooraanstaande leden van zijn partij loofden Martens om zijn onvermoeibare inzet om Walen en Vlamingen in één land bij elkaar te houden door de twee regio's steeds meer autonomie te gunnen. De Belgische premier Elio di Rupo noemde zijn overleden voorganger 'een van de vaders van België'. Hij deed dat in een tweet.

'Hommage aan W. Martens, een echt staatsman en 1 vd vaders van het federale België', aldus de boodschap van Di Rupo. 'Veel sterkte aan zijn echtgenote, kinderen en naasten.'

'Uniek en gepassioneerd politicus'
Het CDA heeft'met groot verdriet' kennisgenomen van het overlijden van de Belgische ex-premier. Partijvoorzitter Ruth Peetoom omschrijft hem als 'een uniek en gepassioneerd politicus, die zijn leven in dienst heeft gesteld van zijn land en de Europese samenwerking'.

Volgens partijleider Sybrand Buma heeft Martens zich als voorzitter van de Europese Volkspartij (de EVP, waarvan ook het CDA deel uitmaakt) 'onvermoeibaar ingezet voor de Europese samenwerking'. 'Hij was in staat de grote diversiteit in de EVP bijeen te brengen'. Peetoom en Buma betuigen hun medeleven aan de nabestaanden van Martens.

Martens man met sterke waarden
De voorzitter van de Europese Commissie, José Manuel Barroso, noemt Martens 'een groot Belgisch en Europees staatsman, en dit gedurende vele decennia.' Volgens Barroso heeft Europa een man met een grote overtuiging en sterke waarden verloren, die in de herinnering zal voortleven als iemand die mensen naderbij bracht om consensus te smeden, zowel op het thuisfront als in Europa.

'Hij is altijd trouw gebleven aan zijn streven naar een sterker en dieper Europa', aldus Barroso. Volgens hem volgden Martens' daden in de voetsporen van de grondleggers van de Europese Unie, zoals Robert Schuman en Konrad Adenaue

Lubbers: Martens zeer groot Europeaan
Oud-premier Ruud Lubbers zal zich Martens herinneren als een 'zeer groot Europeaan'. Dat zei de voormalige CDA-politicus donderdag.

Lubbers had tijdens zijn regeerperiode vaak te maken met Martens, die later de Europese politiek in ging. In 1994 werd hij lid van het Europese Parlement. 'Ik ken hem als een hardwerkende Vlaming', aldus Lubbers over Martens. 'Verder was hij altijd zeer inhoudelijk, maar niet altijd de gemakkelijkste.'

'De Belgische Lubbers'

De loopbaan van Martens vertoont enkele opvallende overeenkomsten met die van Lubbers. Beiden waren meer dan tien jaar premier. Het hoogtepunt van hun politieke loopbaan lag in de jaren tachtig. Beiden waren christendemocraat en ze regeerden zowel met liberalen als socialisten.

Maar Martens leidde maar liefst negen kabinetten in het tussen Vlamingen en Franstaligen verdeelde België, driemaal zoveel dan zijn Nederlandse collega. De Belgische premier probeerde met een reeks hervormingen een einde te maken aan de twisten tussen de taalgroepen. Vlaanderen en Wallonië kregen een grote autonomie.

Economische crisis
Naast deze problemen tussen de gemeenschappen, die vaak de oorzaak waren van de val van zijn vele kabinetten, kreeg Martens ook te maken met de economische crisis van de jaren '80. De christendemocraat ging de werkloosheid en het oplopende overheidstekort het liefst te lijf met hulp van de liberalen. Hij devalueerde de frank en hij introduceerde daarbij het regeren per volmacht, waarbij het parlement tijdelijk buitenspel kwam te staan. Pas eind jaren '80 was hij - naar verluidt onder druk van koning Boudewijn - bereid in zee te gaan met de socialisten. Dat werd geen succes.

Na de val van zijn laatste kabinet ging Martens de Europese politiek in. Hij werd Europarlementariër en voorzitter van de EVP, het verbond van Europese christendemocratische partijen in Europa. Hier kreeg Martens zelfs kritiek vanuit de gematigde vleugel van zijn partij, onder meer omdat hij de rechtse Italiaanse partij Forza Italia in de EVP had toegelaten en omdat hij niet Vlaamsgezind genoeg zou zijn. Dat laatste moet voor de op 19 april 1936 geboren boerenzoon een pijnlijk verwijt zijn geweest, omdat hij zijn politieke loopbaan was begonnen in de Vlaamse beweging.

Maar Martens had lang genoeg meegelopen om realistisch te blijven over de tegenwerking van de partij waarvan hij jarenlang het boegbeeld was geweest: 'Ik weet dat je in de politiek van niemand dankbaarheid hoeft te verwachten.'

Martens wordt op 19 oktober begraven in Gent.

Wilfried Martens (1936-2013). Beeld EPA
Wilfried Martens (1936-2013).Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden