Begraafplaats Beth Haim mikt op plek Werelderfgoedlijst

Komt begraafplaats Beth Haim in Ouderkerk op de Werelderfgoedlijst? Deze week wordt de knoop doorgehakt over stap 1: een aanvraag.

Portugees bezoek aan de grafstenen op Beth Haim in 2014. Beeld Marc Driessen

Er is nog een lange weg te gaan, waarschuwt Ralph Levie namens het bestuur van Beth Haim, maar de komende week wordt wel een belangrijke hobbel genomen. Als het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap het licht op groen zet, kan er serieus werk worden gemaakt van een verzoek aan de Unesco om de eeuwenoude Joodse begraafplaats in Ouderkerk aan de Amstel een plek te geven op de Werelderfgoedlijst.

Het ministerie baseert zijn besluit op een haalbaarheidsonderzoek dat dit voorjaar door Levie is uitgevoerd. "De conclusie is dat we zeker een kans maken," vertelt de opsteller. "Beth Haim neemt een unieke positie in vanwege de bijzondere grafcultuur van de sefardische Joden die in de zeventiende eeuw vanuit Portugal naar Amsterdam waren gekomen. De prachtig gebeeldhouwde marmeren grafstenen hebben een grote cultuurhistorische waarde."

Landschapsplan
Op de vier hectare van Beth Haim zijn in de zeventiende en achttiende eeuw 28.000 mensen begraven, maar verreweg de meeste grafstenen zijn daarna in het veen weggezonken. Dat blijft zo, zegt Levie, ook als het begeerde predicaat van werelderfgoed wordt verkregen.

"Het is een goede traditie om de doden met rust te laten. Er is wel een nieuw landschapsplan gemaakt om de begraafplaats beter te ontsluiten. Ook komt er een klein paviljoen bij de entree met uitleg over de geschiedenis van Beth Haim. Maar die plannen staan los van de Unesco-aanvraag."

Het initiatief daarvoor komt van de Duitse deelstaat Hamburg, die de Portugees-Israëlitische begraafplaats in de wijk Altona wil voordragen bij de Unesco. "De Duitsers hebben ons benaderd om een gezamenlijk verzoek in te dienen," vertelt Levie. "Dat ligt voor de hand, want de begraafplaats in Hamburg is enkele jaren voor Beth Haim opgericht en heeft een vergelijkbare geschiedenis. Samenwerking geeft de aanvraag bovendien extra gewicht."

Wachtkamer
De Duitse bemoeienis is trouwens ook noodzakelijk, want Nederland heeft voor de komende tien jaar al een keuze gemaakt over de voor te dragen kandidaten voor de Werelderfgoedlijst. In de wachtkamer zitten onder meer het planetarium van Eise Eisinga in Franeker, het Teylers Museum in Haarlem, het sanatorium Zonnestraal in Hilversum en het hele eiland Saba.

Tot nog toe heeft Nederland tien bijdragen mogen leveren aan de Werelderfgoedlijst, waaronder de Amsterdamse grachtengordel, de Stelling van Amsterdam en de Waddenzee. Een eventuele voordracht van Beth Haim zal dus moeten meeliften op een Duits verzoek aan de Unesco, legt Levie uit. Mogelijk komen daar ook nog de Joodse begraafplaatsen in Suriname en op Curaçao bij.

"Maar eerst moeten we zelf aan de slag. Als het ministerie de komende week instemt met het initiatief, zal er een gedegen dossier moeten worden opgebouwd, inclusief een grondig historisch onderzoek. Alleen al een aanvraagt geldt als een prestigezaak." Aan steun geen gebrek: inmiddels zegden het Amsterdams Stadsarchief, het Joods Historisch Museum en de provincie Noord-Holland hun medewerking toe.

Beeld LVDB/Het Parool
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden