Beeldarchief wordt digitaal

Instituut voor Beeld en Geluid. Foto CC DutchAstrid

Liek Bouma zit achter een blauwe filmmontagetafel uit de jaren zeventig waarop grote en kleinere schijven draaien. Op een schermpje kijkt hij naar een toespraak van Charles de Gaulle. Bouma en zijn collega's - allemaal in de vijftig, want 'niemand leert dit meer' - renoveren dag in dag uit op film gedraaide Journaalbeelden 'tot een mooi geheel', klaar om te digitaliseren. Per twee weken gaat 110 uur film in een gekoeld bestelbusje naar Engeland, waar het op videobanden wordt overgezet. Terug in Nederland maakt Technicolor daar digitale bestanden van.

Het Fonds Economische Structuurontwikkeling heeft 154 miljoen euro beschikbaar gesteld om het belangrijkste audiovisuele materiaal van Nederland uit de twintigste eeuw voor de toekomst te behouden. Naast Beeld en Geluid doen onder andere ook het Filmmuseum in Amsterdam, het Nationaal Archief in Den Haag en de Vereniging van Openbare Bibliotheken mee aan het project Beelden voor de toekomst. Het loopt sinds 2007 en moet eind 2014 afgerond zijn.

Doordat Beeld en Geluid materiaal op grote schaal duurzaam kan conserveren en digitaliseren, wordt het ook toegankelijk voor hergebruik. Bouma trekt een filmblik met een verzuurde en kromgetrokken spoel uit de kast: niet meer af te spelen. Daarnaast raakt de apparatuur om het oude materiaal af te spelen op: kapotte onderdelen zijn niet te vervangen, simpelweg omdat ze niet meer worden geproduceerd.

In totaal wordt 137.200 uur video, 22.510 uur film, 123.900 uur audio en 2,9 miljoen foto's gedigitaliseerd en toegankelijk gemaakt voor professionals en particulieren. Beeld en Geluid, dat naar schatting 700.000 uur materiaal in de depots heeft liggen, neemt alle video- en audio-uren voor zijn rekening. ''We kunnen niet ons hele archief digitaliseren. Dat is te duur,'' zegt depotmanager Hans van der Windt.

Postbus 51-spotjes, Journaals, actualiteiten- en sportprogramma's en de meeste documentaires worden opgenomen in het archief. Daar is de meeste vraag naar. Van tv-series en amusementsprogramma's worden een paar aflevering per seizoen bewaard. Sinds 2006 leveren de omroepen hun materiaal digitaal aan, waardoor het met minimale aanpassingen het archief in kan.

Naast het materiaal dat het meest wordt opgevraagd, is ook dat wat er het slechtst aan toe is het eerst aangepakt. Dat zijn, gek genoeg, ook de digitale audiotapes uit de jaren negentig. Van der Windt: ''Die werden gezien als dé oplossing, maar bleken ongeschikt als archiefmasters. Het materiaal vervalt, loopt vaak vast en moet elk jaar gespoeld worden. Onbegonnen werk.''
Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, gevestigd in een veelkleurig pand aan de rand van het Mediapark, heeft inmiddels tientallen extra medewerkers aangesteld om Beelden voor de toekomst te volbrengen. Van documentalisten die de catalogus bijhouden en conservatoren tot medewerkers die de banden versjouwen.

Het instituut herbergt niet alleen het omroeparchief, al vormt dat wel de hoofdmoot, maar bijvoorbeeld ook de archieven van de Rijksvoorlichtingsdienst, de wetenschappelijke filmcollectie van de Stichting Film en Wetenschap en de collectie objecten van het voormalige Omroepmuseum.

Het archief behelst 42 kilometer stellingkast, verspreid over vijftig depots in vijf onder de grond gelegen verdiepingen. Het instituut heeft ook nog depots in Rijswijk, waar materiaal tot min vijf graden bewaard wordt, en een Scheveningse bunker. Nitraat, de oudste filmdrager, is eveneens aan verval onderhevig en wordt ontvlambaar. Het mag daarom niet in de Hilversumse depots worden opgeslagen.

Een etage onder Liek Bouma stopt Sander Peek de ene videoband na de andere in een speler. Hij zoekt het begin van het programma en spoelt door naar het eind. Een aflevering van Wie is wie, met Pleuni Touw en Hugo Metsers, komt in sneltreinvaart voorbij. Zonder de ingevulde begin- en eindtijden weet de robot straks niet van waar tot waar hij moet digitaliseren. Vandaag zit Sander alleen, zijn twee collega's zijn met vakantie. Karren vol banden staan hen nog te wachten. Van der Windt: ''Daar zijn ze nog wel een jaartje mee bezig.'' (ELINE BESSELINK)

Bron foto DutchAstrid

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden