Update

Bedrijven dreigen stad te mijden door kantorencrisis

De economische groei van Amsterdam komt in gevaar door het tekort aan kantoren. 'Amsterdam sluit de ogen voor de problemen op de kantorenmarkt,' zeggen experts.

Kantoren op de ZuidasBeeld ANP

Amsterdam gaat volgens vastgoedadviseur Colliers laks om met de enorme behoefte aan kantoren in de stad, zowel bij nieuwe bedrijven als bij ondernemers die willen uitbreiden. De gemeente zet vooral in op nieuwe woningen. "Amsterdam vergeet de bedrijvigheid," zegt Robert Kok van Colliers.

"Naast het oplossen van woningproblemen zijn de kantorentekorten minstens even belangrijk. Maar zo snel als Amsterdam plannen voor nieuwe woonwijken heeft geschreven, zo lang talmt het met plannen voor het onderbrengen van bedrijven."

Volgens Colliers staat nu in heel Amsterdam nog maar 6,4 procent van de kantoorruimte leeg. Dat cijfer wijkt fors af van de ruim 10 procent die de gemeente Amsterdam hanteert.

Verboden
"Amsterdam rekent alle kantoorruimte mee," zegt Kok. "Ook gebouwen die niet meer te verhuren zijn of die alleen op papier nog als kantoor te boek staan." Ook zijn kantoorgebouwen met energielabel C of lager - veelal oudere panden - nu al niet meer te verhuren, omdat dat over vijf jaar wettelijk verboden wordt.

"Het beperkte aanbod van kantoren is niet genoeg om de groeiende vraag naar kantoorruimte einde stad op te vangen," zegt Frank Verwoerd, hoofd onderzoek bij Colliers. "Zelfs in kantoorgebouwen als Bullewijk en Sloterdijk die nog niet zo lang geleden nauwelijks op de radar stonden, daalt de leegstand snel."

In Zuidoost is de beschikbare kantoorruimte sinds 2015 71 procent gedaald, op Sloterdijk 61 procent. Op de Zuidas en in het Centrum is nauwelijks nog ruimte beschikbaar.

Volgens Colliers moet de stad nieuwe kantoorgebieden aanwijzen, vooral in Noord, waar in gebieden als het Hembrugterrein, Hamerstraat en Noorderkwartier nu vooral wordt ingezet op woningen. Ook op het Marineterrein moeten grote kantoren kunnen komen.

Huren stijgen pijlsnel
"Dit jaar ontstaat een historische situatie waarbij het leegstandspercentage daalt tot onder de grens die nodig is voor een gezonde doorstroming van groeiende bedrijven. Die komen vast te zitten in hun bestaande kantoren en zullen, als er in Amsterdam geen keuze meer is, kiezen voor verhuizing naar elders."

Dat wordt nog verergerd doordat vanwege het kantorentekort de huren pijlsnel stijgen. Zo is de tophuur voor kantoorruimte in Amsterdam Centrum in twee jaar gestegen van 360 naar 435 euro per vierkante meter per jaar. In Zuidoost zijn de tophuren in die periode bijna 22 procent gestegen, op de Zuidas ruim 18 procent.

Voor nieuwkomers en brexitvluchtelingen, kan de kantoren crisis reden zijn Amsterdam helemaal links te laten liggen. In 2015 stonden volgens Verwoerd nog 172 kantoren van elk 1500 vierkante meter klaar voor bedrijven met 100 medewerkers. Dat aantal is inmiddels gedaald naar 95. "En die voldoen niet allemaal aan de eisen die huurders nu stellen."

Voor bedrijven met 250 werknemers die 3750 vierkante meter zoeken, daalde het aanbod in twee jaar van 72 naar 44 kantoren. "Voor nieuwe bedrijven met meer dan 250 medewerkers is er helemaal geen optie."

Medicijnagentschap
Pas sinds vorig najaar staat de stad de bouw van nieuwe kantoren weer toe, na jaren bouwverbod. Maar het zal zeker twee jaar duren voordat de bouw weer op gang komt. Amsterdam blijft bovendien de eis stellen dat een gebouw eerst grotendeels verhuurd moet zijn voordat met de bouw kan worden begonnen. "Dat werkt echt niet meer, zo duurt het nog langer."

"Amsterdam, regiogemeenten en provincie zouden nu zelf de komst van kantoren moeten aanjagen door versneld tenders uit te schrijven," zegt Kok. "Voor het Europees Medicijn Agentschap (EMA) is dat ook gelukt, maar er zijn meer bedrijven en instanties die dringend onderdak nodig hebben, alleen al de bedrijven die gelieerd zijn aan EMA."

De gemeente blijft toestaan dat grote kantoorgebouwen worden omgebouwd tot hotel, appartementencomplex of studentenflat. Verwoerd: "Je kunt wel alles transformeren naar woningen, maar waar moeten straks al die mensen werken die in die huizen gaan wonen?"

Verlaat DNB Amsterdam?

Verhuist De Nederlandsche Bank noodgedwongen uit Amsterdam? De centrale bank is naarstig op zoek naar 25.000 vierkante meter kantoorruimte, maar die is in groot-Amsterdam niet meer voorhanden.

De ruimte is nodig omdat het bestaande DNB-onderkomen aan het Frederiksplein over twee jaar grondig gerenoveerd moet worden. Het uit 1968 stammende complex, waar in 1991 de ronde toren aan werd toegevoegd, voldoet niet meer aan de eisen, onder meer op milieugebied.

Tijdens de werkzaamheden, die ten minste drie jaar zullen duren, moet de bank vanaf 2020 elders onderdak krijgen, maar die ruimte is nog niet gevonden.

Daarvoor zal ook niet het onlangs door het Rijk gekochte tijdelijk onderkomen van het Europees medicijnagentschap EMA op Sloterdijk worden gebruikt, zoals deze krant eerder schreef.

DNB maakte vorig jaar al bekend de goudkluis onder het complex aan het Frederiksplein te verplaatsen naar Kamp Zeist.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden