PlusTen slotte

Bart Vlaanderen (1965-2018): vergroeid met de stad en zijn werk

Hij gaf Amsterdam als hoofdontwerper onder meer het Amstelkwartier. Helaas zal Bart Vlaanderen zijn nieuwste project, Haven-Stad, niet meer meemaken.

Bart VlaanderenBeeld .

'Het afgelopen jaar was voor mij ingrijpend,' mailde Bart Vlaanderen vorige maand, nadat de krant hem had benaderd met een vraag over Haven-Stad, de nieuwe wijk die de komende decennia in het Westelijk Havengebied moet ontstaan. 'Helaas is bij mij een ongeneeslijke hersentumor geconstateerd.'

Vorig jaar december had Vlaanderen op het terrein van een betoncentrale op de noordelijke IJoever een gigantische kaart van toekomstig Amsterdam uitgevouwen. Met zijn benen gespreid was de hoofdontwerper van de gemeente er bovenop gaan staan, om te zorgen dat de kaart niet wegwaaide, en had hij uitgebreid verteld over de potentie van dit gebied.

Het ontmantelen van dit deel van de haven zou een gigantische klus worden, maar volgens de berekeningen was het de moeite waard: door wonen en werken te mixen zouden hier tienduizenden woningen en werkplekken kunnen komen. Hij schetste de nieuwe verbindingen, parken en bouwblokken die van dit gebied een moderne stadswijk zouden kunnen maken. Amsterdam zou er een heel nieuw stadsdeel bij krijgen.

Loslaten
Nu moest Vlaanderen voor een antwoord op de vragen doorverwijzen naar een collega aan wie hij het werk heeft overgedragen, hij zat al in zijn reservetijd. 'PS,' schreef hij onder zijn bericht, met daarna zijn 06-nummer. Hij was 'natuurlijk' altijd te bellen om te praten over de fase waar hij nog wel bij betrokken was geweest.

"Het loslaten van zijn werk was een van zijn grootste worstelingen de afgelopen tijd," zegt zijn vrouw Ada Wille, met wie hij deze zomer, na dertig jaar verkering, alsnog trouwde. "Hij was zo vergroeid met de stad en zijn werk."

Wille leerde Vlaanderen kennen tijdens een studie landschapsarchitectuur in Wageningen. Na een korte carrière als vuilnisman - omdat hij per se wilde werken - en als redacteur van het tijdschrift Landschap begon Vlaanderen in 1993 bij ingenieursbureau Grontmij. Daar werkte hij onder meer aan de Betuwelijn en zette hij de stedenbouwkundige afdeling op. In 2000 maakte hij de overstap naar de gemeente Amsterdam.

Als een leeuw
Het Amstelkwartier, de nieuwe wijk rond de watertoren van de oude Zuidergasfabriek, was een van zijn grote projecten. "Midden in de crisis heeft hij, in samenwerking met alle partijen, een uniek stedenbouwkundig plan gemaakt," zegt Esther Agricola, directeur van de afdeling Ruimte en Duurzaamheid van de gemeente. "Het is een intrigerend stukje Amsterdam geworden, met laagbouw, zelfbouw, grote flats, grote torens en dat allemaal dwars door elkaar. Ik noem het weleens een stukje Tokio, dat heeft hij echt fantastisch gedaan."

Daarbij heeft Vlaanderen volgens haar 'als een leeuw' gevochten om de Amsteloever vrij te houden van bebouwing. "Bart wist als geen ander dat openbare ruimte het cement van elk stedenbouwkundig plan is. Dat park is nu de trekker van het gebied.

Buurtbarbecue
Het deed Vlaanderen veel dat hij onlangs werd uitgenodigd voor een buurtbarbecue in Amstelkwartier, zegt Wille. "Hij was er trots op dat er een buurt was ontstaan waar vanaf het eerste moment sociale cohesie was. Dat is waar je als stedenbouwkundige voor werkt."

Vlaanderen had graag meegemaakt hoe Haven-Stad zich gaat ontvouwen. "Daarom was het zo moeilijk loslaten, nu er na jaren voorbereidingen langzaam dingen staan te gebeuren. Tegelijkertijd wist hij dat te relativeren: als hij het over twintig jaar moest loslaten vanwege zijn pensioen, zou de stad ook niet af zijn."

Vorige week donderdag werd Vlaanderen 53. Een minuut voor het einde van zijn verjaardag stierf hij, in de armen van zijn drie kinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden