PlusAchtergrond

Barbaar Jan Cremer triomfeerde op kunstenaarseiland Ibiza

Jan Cremer is maandag tachtig geworden. Dat wordt gevierd met een heruitgave van zijn drie delen Ik Jan Cremer en de speciale uitgave Barbaar op Ibiza.

Jan Cremer op IbizaBeeld De Bezige Bij

De zalen van Museum Jan in Amstelveen klinken hol. Vanaf 13 maart zou hier de tentoonstelling Noordwaarts te zien zijn geweest. Maar het museum is dicht en directeur Marieke Uildriks leidt nu virtueel rond langs de zeegezichten die Cremer tussen 2010 en 2020 maakte. Geschilderd in zijn atelier in Umbrië, met uitzicht op heuvels en olijfbomen, herinneringen aan de vele reizen die hij maakte – al vanaf zijn zeventiende, toen hij aan boord ging bij de wilde vaart. Bij Cremer is die zee nooit kalm en kabbelend, aldus Uildriks. “Maar woest en onrustig, net als de schilder zelf.”

Zoals Cremer het formuleerde in een interview in deze krant, bij het verschijnen van zijn roman Sirenen (2017): “Ik kijk van kinds af aan naar sloten en deuren. Als mijn moeder mij opsloot, brak ik de deur open en ontsnapte. Of ik klom uit het raam en belandde op straat. Ik wil altijd weg. Eigenlijk al sinds ik kan lopen. Dat is ongetwijfeld te herleiden tot de oorlog – uiteindelijk is bij mijn generatie eigenlijk alles daarop terug te voeren. Ik heb dingen gezien die niet geschikt waren voor kinderogen. Daarbij komt dat mijn vader overleed toen ik twee jaar was. Vanaf mijn jongste jaren heb ik voor mezelf moeten vechten. Ik zat op twaalf scholen, woonde in tehuizen en ging naar een Duits internaat. Die onrust is er nooit meer uitgegaan.”

Rijkste hipster

En die onrust voerde hem in 1961 naar Ibiza, op de vlucht voor het benauwende Nederland. Hij had als exponent van de peinture barbarisme al succes geboekt, maar was zo van zijn populariteit in de ban geraakt, schrijft hij in Ik Jan Cremer (1964), dat hij werken maar bijzaak was gaan vinden. ‘Er moest wat gebeuren, er moest actie komen.’ Met een vriend was hij berooid op Ibiza aangekomen, ze waren op reis door Spanje en Portugal naar Noord-Afrika en er moest brood op de plank komen. Een maand later hield hij er zijn eerste expositie, die hem ‘de rijkste hipster van het eiland’ maakte.

Hij zou er tweeënhalf jaar blijven. Die periode is vastgelegd in Barbaar op Ibiza, dat op 18 juni verschijnt, nauwgezet gedocumenteerd aan de hand van zijn romans, schilderijen, brieven en notitieboeken en door interviews en getuigenissen. Hij maakte er zijn eerste fortuin en jaste zijn geld er even snel weer doorheen. En in 1962 begon hij met het schrijven van zijn gerucht-makende egodocument, dat Nederland op zijn grondvesten deed schudden.

Als een waanzinnige

Hij was met een rolletje litho’s naar de gerenommeerde galerie van Ivan Spence gegaan in de bovenstad. ‘Toen ik er weer uitkwam had ik vijfduizend peseta’s op zak, een contract en een sleutel van een huis aan de haven.’ Pas een week voor de expositie was hij aan de slag gegaan, besprong als een waanzinnige de doeken en achterin de taxi op weg naar de galerie zat hij met een pot verf en een kwast en legde de laatste hand eraan, beschrijft hij in Ik jan Cremer. Van de 24 doeken op de expositie werden er op de opening 18 verkocht en later nog vier. Het leverde hem achtduizend gulden op. ‘Nog nimmer in de historie van het kunstenaarseiland Ibiza was er een tentoonstelling met zoveel succes. Jan Cremer kwam, zag en overwon.’

Noordwaarts in museum Jan: zie YouTubekanaal Museum JAN; 

Ik Jan Cremer 1.2.3, met voorwoord van Özcan Akyol, De Bezige Bij, €25; 

Barbaar op Ibiza, De Ibiza-jaren van Jan Cremer, samengesteld door Tom Kellerhuis, met facsimile van het Ibiza-affiche uit 1962, De Bezige Bij, €80.

Het affiche voor zijn tentoonstelling in 1962. Beeld Clemens Boon
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden