Plus

Bakfietsterreur: is de elitefiets te breed, of zijn fietspaden te smal?

De uit de kluiten gewassen bakfiets roept op de volle Amsterdamse fietspaden geregeld ergernis op, maar gebruikers zweren bij de praktische voordelen. Is de bakfiets te breed of zijn de fietspaden te smal?

Bianca MataBeeld Tammy van Nerum

Zolang iedereen hetzelfde tempo aanhoudt, is er eigenlijk niets aan de hand op het smalle fietspad van de Kinkerstraat. Maar ga er kijken tijdens een ochtendspits en je ziet het misgaan als langzame en snellere gebruikers van het fietspad hun eigen tempo proberen te halen.

Het begint al bij de kruising met de Jan Pieter Heijestraat. Vooraan bij het stoplicht staat een man met een buitencategorie bakfiets. Een ouder model, trapondersteuning ontbreekt, dit apparaat is alleen met brute spierkracht in beweging te krijgen.

Bakfiets-mountainbike-scooter
En dat is te zien wanneer het licht op groen springt: de man moet vol op de trappers gaan staan om weg te komen. Hij doet zijn best, maar achter hem gaat het de zeker 20 fietsers véél te langzaam.

Er schiet een scooterrijder de rijweg op, tussen de auto's, en twee fietsers pakken even het stoepje mee om te kunnen passeren. De rest is geërgerd en probeert later de brede fiets in te halen op het veel te smalle fietspad.

Even verderop, bijna bij de Ten Katemarkt, gaat dat bijna mis als een man op een mountainbike de elleboog van de bakfietser schampt. Hij weet maar net zijn evenwicht te bewaren.

Als ze niet zo handig in het gebruik zouden zijn geweest, waren bakfietsen louter lompe ondingen die je eigenlijk zo snel mogelijk zou moeten weren van de Amsterdamse fietspaden.

Neem bijvoorbeeld de standaardbreedte van een bakfiets: 90 centimeter, toch bijna 30 centimeter meer dan een normale fiets. Daarnaast zijn ze langer (2,55 meter tegen 1,94 meter) en aanmerkelijk zwaarder (73 kilo geldt als standaard tegenover 20 kilo voor een gewone fiets). Terwijl vooral in de binnenstad fietspaden stelselmatig te smal zijn.

Het past dus niet. Is de bakfiets nou te groot of zijn de fietspaden te smal?

Directeur Peter van der Knaap van Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid deed onlangs een oproep kinderen in bakfietsen beter te beschermen. Hij maakt zich zorgen over de bakfietsen op fietsstroken. "Je kunt erop wachten tot dat een keer misgaat. En dan zullen we zeggen: hoe hebben we dat met zijn allen goed gevonden?"

Weren van het fietspad
Ook de situatie op vrijliggende fietspaden stemt Van der Knaap niet al te positief. "Het is in Amsterdam ingewikkeld, al dat verkeer van verschillende snelheden op een smal fietspaadje. Of het vaak fout gaat, is niet bekend, maar laten we ongelukken vooral proberen vóór te zijn. Een bakfiets vormt in grote steden een uitkomst om je kinderen naar school te brengen. Investeer dan als stad in voldoende breedte en in opstelruimte in fietsvoorzieningen."

Zover is het dus nog niet. Onlangs bleek uit een onderzoek van de ANWB dat er onder de leden veel animo zou zijn om niet alleen de snorscooter en e-bikes, maar zelfs de bakfiets helemaal te weren van het fietspad.

Intussen neemt de drukte op het fietspad steeds verder toe. Webwinkel Coolblue, die vooral elektronica aan de man brengt, maakte afgelopen week bekend kleine pakketten voortaan te bezorgen per fiets, om te beginnen in Den Haag en Eindhoven, en binnenkort ook in Amsterdam.

Tel daar andere pakketten-, maaltijden- en boodschappenbezorgers bij op en het fietspad raakt overvol, zegt Pascal van den Noort van fietsadviesbureau Velo Mondial. "Want we hebben ook in toenemende mate te maken met bijvoorbeeld andere kleinere elektrische voertuigen zoals de Biro. Dat past simpelweg niet meer."

Perspectief
De verdeling van de schaarse ruimte moet anders, zegt Van den Noort. "Neem de Sarphatistraat, die een fietsstraat is geworden. De auto is te gast en je ziet dat er dan wel voldoende ruimte is voor fietsers. Oók voor de bakfiets."

Er moet scherper worden gekozen door stadsbestuurders, zegt Wim Bot, politiek adviseur van de Fietsersbond. "De bakfiets is een lastig ding voor fietsers. Je ziet veel gefrustreerde inhaalbewegingen, hoewel ik me kan voorstellen dat er niet veel écht ernstige ongelukken gebeuren."

De vraag is wat voor stad je wilt zijn, zegt Bot. Hij prijst VVD-verkeerswethouder Pieter Litjens die veel werk heeft gemaakt van pogingen de fietser meer ruimte te geven. "Ruimte voor de fiets, voor de bakfiets in het bijzonder, gaat ten koste van de andere gebruikers, vooral van de auto. Met de verkiezingsuitslag en de komende formatiegesprekken waarin GroenLinks het voortouw neemt, zou je kunnen verwachten dat dat mooie perspectieven biedt voor de bakfiets."

Bianca Mata (31)

"Vier keer per week haal ik de kinderen op van school. De bakfiets is elektrisch en haalt wel 30 kilometer per uur, het rijden gaat eigenlijk vanzelf. Vroeger woonden ze in de grachtengordel en heeft hun moeder ooit een ongeluk gehad met de bakfiets, met alle toeristen daar is het niet te doen. Nu wonen zij in Zuid en hebben we ­nergens last van."

Bianca MataBeeld Tammy van Nerum

Anne Canfield (37)

"Ik kom uit Frankrijk en mijn man uit Amerika. Dus ­Amsterdam, met al zijn fietspaden, voelt als een paradijs. Wij hebben geen auto, de bakfiets is voor ons de enige vorm van vervoer. Ik gebruik 'm als ik mijn kind naar school breng, maar ook als ik boodschappen doe. Wel rij ik met de bakfiets alleen op aangelegde fietspaden, de weg durf ik er niet mee op."

Anne CanfieldBeeld Tammy van Nerum

Ezra Xenos (36)

"Onze auto staat al twee maanden stil op de parkeerplaats. We gebruiken altijd de bakfiets. We kochten hem toen ons tweede kindje geboren werd, het maakt je mobiel. De bakfiets voelt als een goed gebouwde ­machine, ik voel me er ook veilig op. Hij is al wel een keer gestolen, of twee keer ­eigenlijk, maar toen vonden we hem verderop terug."

Ezra XenosBeeld Tammy van Nerum

Ronan Guest (38) en Elaine Guest (38)

"Oorspronkelijk komen we uit Ierland, maar we wonen nu in Zuidoost. Speciaal voor ­vanmiddag hebben wij fietsen gehuurd. We rijden ­alleen rondjes in het Vondelpark. Ik voel me, met zo'n grote bak, nog niet comfortabel genoeg om elders in de stad te rijden. Daar heb ik, als onervaren fietser, nog niet genoeg vertrouwen voor, het blijft toch lastig sturen."

Ronan Guest en Elaine GuestBeeld Tammy van Nerum

E-bakfiets rukt op
Het is niet precies bekend hoeveel bakfietsen in Amsterdam rondrijden. Uit een telling in het voorjaar van 2016 binnen de Ring A10 en ten zuiden van het IJ kwamen onderzoekers uit op 4800 exemplaren. Ter vergelijking: zij kwa­men uit op 325.000 normale fietsen, 12.000 snorfietsen en 8000 brommers.

De laatste jaren rukt vooral de e-bakfiets op: door trapondersteuning kunnen deze modellen vaak minstens zo hard als normale fietsen, tot 27 kilometer per uur. Ook dit levert soms problemen op, als de brede bakfietsen vervolgens langzamere verkeersdeelnemers proberen in te halen.

Ideale breedte
Elke gemeente mag zelf weten hoe breed ze de fietspaden maakt. Wel geldt als aanbeveling dat een vrijliggend fietspad niet smaller mag zijn dan 2 meter. Dat heeft te maken met het uitgangspunt dat een fiets 75 centimeter breed mag zijn.

Fietsers slingeren van nature een beetje: de zogenaamde vetergang, die afhankelijk is van leeftijd, fietservaring, rijsnelheid en het weer. Volgens de Ontwerpwijzer Fietsverkeer moet worden uitgegaan van een standaard vetergang van 25 centimeter. Dat zou betekenen dat 1 meter breed genoeg is.

Ontwerpers moeten echter ook rekening houden met 'schuwafstanden', afstanden tot de randen van het fietspad en de afstand die fietsers van elkaar houden bij het passeren. Alles bij elkaar is 2 meter dan een minimumbreedte.

Maar: als het een druk fietspad is of als er brommers rijden adviseert de Ontwerpwijzer om op zijn minst een minimumbreedte van 2,50 meter aan te houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden