Plus

Bajes Kwartier wordt voor 'echte stedelingen'

Zaterdag was de open dag van het Bajes Kwartier. Het voormalige gevangeniscomplex moet transformeren tot een duurzame wijk voor 'echte stedelingen'.

Artist impression van een nieuwe, autoluwe stadswijk, Bajes Kwartier Beeld anp

Zo moet het dus zo'n beetje hebben gevoeld, ontsnappen uit de Bijlmerbajes met aan elkaar geknoopte lakens. Het gebeurde in de kleine dertig jaar dat de zes torens als gevangenis fungeerden meerdere malen. Soms was de uitbraak succesvol, soms bleek het beddengoed toch minder stevig dan gehoopt en eindigden de gevangenen met gebroken ledematen in het ziekenhuis.

Zaterdag mag iedereen even meemaken hoe het is om aan een van de zes torens van de voormalige Bijlmerbajes te bungelen. Speciaal voor de open dag van het Bajes Kwartier, zoals dit nieuwe deel van de stad zal gaan heten, kan er abgeseild worden van de enige toren die behouden zal blijven. Doodeng, maar wel een stuk minder riskant dan ongezekerd hangend aan lakens.

Het uitzicht vanaf het dak maakt duidelijk hoe groot dit gebied is en hoe voor de hand liggend het is dat ook deze onbestemde strook land tussen het spoor en de Weespertrekvaart opgeslokt zal worden door de almaar uitdijende stad.

De ambities liegen er niet om. Maar liefst 1350 woningen moeten tussen nu en 2024 verrijzen in het Bajes Kwartier. Dertig procent van de woningen zal bestaan uit sociale huur, zeventig procent uit vrije sector huur- en koopwoningen.

Unieke kans
Vorig jaar werd bekend dat het Rijksvastgoedbedrijf het terrein voor ruim 84 miljoen euro heeft verkocht aan gebieds- en vastgoedontwikkelaar AM, onderdeel van BAM. Samen met AT Capital, Cairn en de ontwerpers OMA, Fabrications en Lola Landscape ontwikkelt AM er het Bajes Kwartier.

Volgens Eva Hekkenberg van AM biedt het project een 'unieke kans om een nieuw deel van Amsterdam te maken' en de manier waarop ook nog eens helemaal zelf in te vullen.

Die invulling is duurzaam, blijkt uit de informatieposters en maquettes die zijn opgesteld op de binnenplaats van het Bijlmercomplex. Om te beginnen wordt 98 procent van al het materiaal van de te sloten torens opnieuw gebruikt. Sommige elementen worden ludiek verwerkt in de toekomstige wijk. Zo worden de tralies voor de ramen hergebruikt als pergola's in de openbare tuinen en keren de deuren van de cellen terug op de nog aan te leggen bruggen.

Focus
Het bestaande hoofdgebouw wordt een 'design cluster': een plek voor internationaal gelauwerde kunstenaars. Ook komen er horeca, een gezondheidscentrum, een kinderdagverblijf en zelfs een biomarkt.

Die focus op duurzaamheid vraagt ook iets van toekomstige bewoners. De bedoeling is dat de wijk volledig energieneutraal worden. Dus geen gas en ook geen stadswarmte. Al het organische afval wordt op het complex omgezet in energie, wat bewoners verplicht afval te scheiden. Ook komt er warmte van het nabijgelegen datacentrum en via een warmtepomp uit de grond. Daarnaast wordt het gebied autoluw en zo ingericht dat het uitnodigt tot beweging. Concreet: de trap zal prominent in beeld zijn, de liften worden enigszins verstopt.

Voormalige Bijlmerbajes Beeld anp

Eric Frijters van het bureau Fabrications vertelt trots over wat er zal gaan gebeuren in de 'groene toren', de enige van de zes torens die blijft staan. "In dit deel wordt energie opgewekt, en op de bovenste etages komen verticale tuinen. En kijk hier, een indoor klimwand, midden in het pand," zegt hij, wijzend naar de maquette. Hij denkt dat de getransformeerde gevangenistoren een plek kan worden waar Amsterdammers komen om te relaxen, om te sporten of om te eten. Op de bovenste verdieping komt een panoramaterras.

Eiland
Wat ook intact blijft is de zogeheten 'Kalverstraat': de overdekte weg die de zes gevangenistorens met elkaar verbond. Dit moet een groene allee worden waar gewandeld en gefietst kan worden, uiteraard in de buitenlucht. Ook delen van de gevangenismuur blijven staan, zodat de geschiedenis van de plek toch een beetje behouden blijft.

Zo'n vijftienhonderd belangstellenden zijn naar de oude gevangenis gekomen om een kijkje te nemen naar de standjes waar de plannen gepresenteerd worden. Er zijn poffertjes, er is een bar, live-muziek, en Elsevier-misdaadjournalist Gerlof Leistra vertelt verhalen over de roemruchte geschiedenis van het gebouw. Eigenlijk is het reuze gezellig, voor een gevangenis.

"Dit was altijd een eiland in de stad. Letterlijk, met een gracht er omheen," zegt Hekkenberg. "De komende jaren zal dit gebied opnieuw verbinding gaan maken met de stad." Aan de wervende teksten op de informatiefolders zal het niet liggen: 'Bajes Kwartier is straks een plek voor echte stedelingen, die geloven in een duurzame, bewuste en gezonde toekomst voor Amsterdam.'

En gewoon voor mensen die wanhopig op zoek zijn naar een woning.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.