Plus

Baan kwijt door zwangerschap: al 500 meldingen

Binnen twee weken meldden zich meer dan vijfhonderd vrouwen bij het College voor de Rechten van de Mens. Zij raakten vanwege hun zwangerschap hun baan kwijt.

Janna van den Broek: 'Ik weet zeker dat het te maken heeft met mijn zwangerschap, maar dat wordt natuurlijk niet gezegd' Beeld Dingena Mol

'Ik mag het eigenlijk niet vragen, maar... ben je van plan om zwanger te worden?' Het is een vraag die vrouwen van eind twintig of begin ­dertig regelmatig bij sollicitatiegesprekken horen. En nee, wettelijk mag er inderdaad niet naar worden gevraagd. Net als dat contracten op basis van een zwangerschap niet mogen worden ontbonden, of dat promoties mogen worden ontzegd.

Toch gebeurt het regelmatig. Jaarlijks hebben bijna 65.000 vrouwen met zwangerschaps­discriminatie te maken, becijferde het College voor de Rechten van de Mens (CRM).

Meldpunt ­zwangerschapdiscriminatie
Vier op de tien werkende vrouwen heeft mogelijk te maken gehad met discriminatie wegens zwangerschap of pril moederschap, blijkt uit hun onderzoek. Genoeg reden om eind mei een meldpunt ­zwangerschapdiscriminatie te openen. Dit werd onmiddellijk overspoeld: in twee weken tijd kwamen er 550 meldingen binnen.

Zelfs met de hun al bekende cijfers, schrok het CRM van de aantallen. Een paar van de al eerder gedane klachten mondden uit in een hoorzitting, waaronder die van een vrouw die bij recruiter Only Human BV werd ontslagen vanwege haar zwangerschap. Het bedrijf beweerde dat het lag aan het slecht functioneren van de vrouw, maar het CRM onderzocht de zaak en sprak in het voordeel van de vrouw.

De uitspraken van het CRM zijn niet bindend, maar bedrijven schuwen de reputatieschade. Het heeft dus zeker zin om het te melden, zegt Nacha Rakraki van het CRM. "Het laat ook zien hoe groot en urgent het probleem is. En hoeveel vooroordelen er nog bestaan over zwangere vrouwen en jonge moeders."

Slecht werkgeverschap
Een alternatief na zwangerschapsdiscriminatie is een rechtsgang. Die uitspraak is wel bindend, maar kost geld en levert ook niet altijd iets op. Het is heel moeilijk om aan te tonen dat zwangerschap de aanleiding voor ontslag was.

Zwangerschapsdiscriminatie is dus versluierd, maar niet minder pijnlijk: juist met de komst van een kind hebben mensen behoefte aan financiële zekerheid, terwijl vrouwen (mannen wordt nooit naar een kinderwens gevraagd) toch meer risico lopen om ontslagen te worden.

Antia Wiersma, manager bij kennisinstituut Atria voor emancipatie, wil af van de aanname dat zwangere vrouwen een probleem zijn. "We hebben zwangere vrouwen nodig als werk­nemers en voor de werknemers van de toekomst. Het is een maatschappelijk gegeven dat er kinderen geboren worden. Dit is geen vrouwenprobleem, het is een maatschappelijk probleem."

Mentaliteitskwestie
Het is een mentaliteitskwestie, vindt ze. "Iedere organisatie heeft ermee te maken. Daar kun je je op instellen. Je hebt maanden de tijd om een oplossing te vinden."
In maart lanceerde Lodewijk Asscher nog een actieplan tegen zwangerschapsdiscriminatie. Vrouwen krijgen via de GGD en de verloskundigen meer informatie over hun rechten en plichten tijdens de zwangerschap. Volgens CRM moet die aanpak veel concreter worden. "Je ziet nu hoe urgent dit is," aldus Rakraki.

VNO-MKB woordvoerder Mieke Ripken benadrukt dat zwangerschapsdiscriminatie wordt afgewezen door de werkgeversorganisatie. "Het toont slecht werkgeverschap en kortzichtigheid. Omwille van het feit dat iemand zwanger is of wil worden geef je geen contract? Wat zijn dan die vier maanden? Je hoeft zelf niet eens voor de kosten op te draaien."

Verkeerde aannames
De overheid vergoedt inderdaad het verlof van zwangere vrouwen. Toch begrijpt Ripken dat het voor kleine bedrijven soms lastig kan zijn. "Je moet iemand anders inhuren, en dat kan ingewikkeld worden, maar een oplossing is er altijd."

Niet alleen de paar maanden verlof wordt door werkgevers als een probleem gezien. Ook bestaan er aannames over dat vrouwen vaker ziek zijn, liever hun kind vroeg ophalen, werk niet meer belangrijk vinden en nog maar twee dagen in de week willen werken.

Wiersma vindt dat fundamenteel verkeerde aannames. "Zwangerschap is geen ziekte. Bovendien worden steeds meer zorgtaken verdeeld. Het idee dat vrouwen dat allemaal moeten doen, doet vaders enorm tekort."

"Het is ook niet waar dat vrouwen standaard minder gaan werken na de geboorte van hun kind." De roep om vaderschapsverlof wordt al jaren luider. Volgens Wiersma zou dat een boel oplossen. "Laten we vooral de vaders niet vergeten, die hebben ook een aandeel in de zwangerschap."

Janna van den Broek (35) uit Amsterdam

"Tot een week geleden was ik chef-kok in een eetcafé in West. Mijn verlof begint over zeven weken, maar ik zit nu al zonder werk. Ik was vanwege ­medische klachten al gaan minderen, maar omdat ik geen zooitje wilde achterlaten, ben ik wel nog voor vijftig procent blijven werken."

"Ik ben best wel een doordouwer. Ik heb al twee kinderen, van 13 en van vijf, en werk om de hoek van school van de jongste. Maar het lukt prima om zorg en werk samen te doen."

"Eerst was ik kok, al snel werd ik chef, maar toen ik duidelijkheid wilde hebben over de verlenging van mijn jaarcontract, begon mijn baas duister te doen. Dat veroorzaakte veel stress, want ik wilde wel weten of ik nog een baan had als ik terug zou komen van verlof."

"Mijn baas begon plotseling over twijfels en klachten over mijn functioneren - een donderslag bij heldere hemel. Ik had nooit iets negatiefs gehoord. En als er wel iets is, dan zeg je dat toch? We zijn toch volwassenen? Hij benadrukte ook dat het niet aan de kwaliteit van mijn werk of aan mijn inzet lag, maar hij begon over vage klachten van het personeel en vaste gasten. Hard maken kon hij dat niet. Ik weet zeker dat het te maken heeft met mijn zwangerschap, maar dat wordt natuurlijk niet gezegd."

"Ik heb inmiddels een klacht ingediend bij het College voor de Rechten van de Mens, maar ik ben nog niet teruggebeld. Ik weet niet of ik nog naar de rechter stap, want ik heb rechtsmatig weinig poten om op te staan. Er staat niets over mijn ontslag op papier, ik heb alleen geen verlenging van mijn contract gekregen."

"Gelukkig ben ik over de ergste boosheid en bitterheid heen. Dan maar even extra lang verlof. Inmiddels heb ik ook andere aan­biedingen lopen, want er
is grote behoefte aan ­chef-koks in de stad. Maar dat komt na mijn verlof wel."

Rosanne Fontaine (33) komt uit Amsterdam, woont nu in Bakkum

"Eén van de eerste vragen die ik kreeg bij het sollicitatiegesprek voor mijn eerste baan, als productiemanager, was: 'je bent toch niet van plan zwanger te raken?' 'Nee,' zei ik, want ik was dat niet van plan."

"Het was een heel klein bedrijf in de reclame, daar vindt men het vaak lastig als je een kind hebt en je niet meer 24/7 beschikbaar bent. Drie maanden later was ik toch zwanger, ongepland, maar wel heel leuk."

"Officieel hoef je dat niet meteen te vertellen, maar het voelde raar om het niet te zeggen. Voordat we gingen praten over een verlenging van mijn halfjaarcontract, heb ik het verteld en meteen gezegd dat het voor mij niet zou uitmaken, ik was zelfs bereid fulltime te blijven werken."

"Maar mijn bazen wilden het niet eens over een volgend contract hebben. Ze zeiden letterlijk: 'door je zwangerschap willen we niet met je verder'. Helaas stond dat niet op papier. Bij het juridisch loket werd me verteld dat ik niet zoveel kon beginnen."

"Uiteindelijk is er met een advocaat een schikking uitgekomen. Ik kreeg een maand salaris mee. Ik ben er heel boos over geweest. Ik werk nu bij een tof bedrijf in de filmindustrie waar ouderschap en werk wel te combineren zijn."

"Maar ik heb al vier keer meegemaakt dat andere bedrijven bij sollicitaties vroegen: 'we mogen dit niet vragen, maar...' Bij dat eerste bedrijf kreeg ik als afscheid nog een babydekentje mee. Heel apart."

Ze zeiden letterlijk: 'door je zwangerschap willen we niet met je verder' Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden