Plus

Azc met extra toezicht opent in voormalige jeugdgevangenis

Vijftig overlastgevende asielzoekers worden vanaf maandag opgevangen in West. Ze leren er in trainingen om te stoppen met ongewenst gedrag - vechtpartijen, pesten en discriminatie. Hoe gaat dat in zijn werk?

De cellen in de voormalige jeugdgevangenis Amsterbaken in West zijn verbouwd tot slaapkamers Beeld Marc Driessen

Hoe ziet dit asielzoekerscentrum eruit?
Het centrum komt in de voormalige jeugd­gevangenis Amsterbaken in West. Het heeft nog steeds een receptie met beveiliging en het hek rond het gebouw is ook blijven staan. Alleen de stroom is van het hek gehaald. Binnen is ruimte voor vijf woongroepen voor tien mensen.

Elke woongroep heeft een gemeenschappelijke woonkamer met een keukentje. Boven zijn de slaapkamers, voormalige cellen, waarin nieuwe, fleurige gordijnen zijn opgehangen en een bijpassende blauwe kast is geplaatst. De luchtruimte is een sportveld geworden en verder zijn er leslokalen en trainingsruimtes. De zogeheten PAR (prikkelarme ruimte) wordt niet gebruikt.

Wanneer gaat het open?
Vanaf maandag komen de eerste vijftien overlastgevende asielzoekers uit azc's door het gehele land binnen. Het is nog niet bekend om welke nationaliteiten het gaat. Er kunnen zowel mannen als vrouwen komen te wonen, die er maximaal drie maanden verblijven. De azc blijft maximaal twee jaar staan.

Wat hebben de bewoners op hun geweten?
Het gaat om asielzoekers die zich bijvoorbeeld schuldig hebben gemaakt aan discriminatie van homoseksuelen of religieuze groepen, vernielingen, het bedreigen van personeel, pesten van medebewoners of stelselmatig betrokken zijn bij vechtpartijen.

"Ze hebben een achtergrond van meerdere incidenten, van minder ernstig tot ernstig," zegt Johanna Hoekman, locatie­manager van de EBTL (Extra Begeleidings- en Toezichtslocatie), voorheen manager jongerenzorg in jeugdgevangenis de Doggershoek in Den Helder.

De maatregel voor verhuizing naar deze speciale azc is opgelegd door de IND, Vreemdelingenpolitie of de Dienst Terugkeer en Vertrek. "Er is hun dwingend geadviseerd mee te werken," zegt Hoekman. "Er komen geen bewoners die strafrechtelijke feiten hebben gepleegd of psychiatrische problemen hebben."

Hoe zit het trainingsprogramma in elkaar?
Er zijn verschillende fasen. Iedereen komt eerst in fase 1, in de rode woongroep. Hier verblijven ze ongeveer drie weken ter observatie. "Een gedragswetenschapper kijkt hoe iemand erbij zit en wat zijn problemen zijn," zegt Hoekman.

In fase twee - de gele woongroep - krijgen de asielzoekers lesjes in de Nederlandse waarden en normen. Ook volgen ze intensieve verdiepingstrainingen om hun oude gedrag af te leren. Deze fase duurt ongeveer vier tot acht weken. In fase drie - de groene woongroep - gaan ze oefenen met hun aangeleerde gedrag. "We gaan kijken wat ze hebben geleerd om andere keuzes te maken," zet Hoekman. In deze fase mogen de mensen vrijwilligerswerk doen.

Hoe zijn de woongroepen ingericht?
De inrichting van de groene, gele en rode woongroepen verschilt van elkaar: van heel sober tot prettig. Hoekman: " We werken met een beloningssystematiek. De rode woongroep heeft een sobere woonkamer waarin een kleine tv staat en slechts een eettafel met stoelen. In de woonkamer van de groene woongroep staat een grote televisie met een lekkere zitbank."

15

Vanaf maandag komen de eerste vijftien asielzoekers binnen. Ze komen uit azc’s door het gehele land.

Locatiemanager Johanna Hoekman: 'Je kunt iemand leren hoe hij zich moet gedragen' Beeld Marc Driessen

Zijn de slaapkamers aangepast?
In de voormalige cellen staan nog steeds teksten van voormalige gedetineerden op de muur: 'Get rich or die trying', ondertekend door Husky. Of: 'Zit je tijd rustig'. "Daar gaat nog de kwast over. Dat zijn maar rare teksten voor onze nieuwe bewoners," zegt Hoekman. Ook het luikje in de deuren van de kamers is weggewerkt. "We hebben geprobeerd het detentie­karakter van Amsterbaken eraf te halen."

Hoe zit het met de veiligheid voor de buurt? Kunnen de asielzoekers in en uit lopen?
Het is geen gevangenis. "We sluiten de mensen hier niet op," zegt Hoekman. De deelnemers volgen intensieve programma's die tot 's avonds duren. Ze kunnen naar buiten maar moeten zich wel registreren: "Er is maar één in- en uitgang." De bewoners moeten ook voor 22.00 uur binnen zijn.

De EBTL wordt ook wel een 'aso-azc' genoemd.
Hoekman vindt het jammer dat dit gebeurt. "Het is ook niet terecht. De bewoners hier hebben extra begeleiding en toezicht nodig."

Wat gebeurt er als bewoners zich niet aan de regels houden of overlast veroorzaken?
Hoekman: "Als ze een nachtje wegblijven of overlast veroorzaken, gaan we met ze in gesprek. Wij zullen ze flink motiveren hun gedrag aan te passen. Ze kunnen sancties krijgen en privileges verdienen of kwijtraken." Als beloning kunnen ze bijvoorbeeld in de moestuin werken, extra computeruren verdienen, een maaltijd koken, tennisles krijgen of een dagje naar hun gezin gaan.

Kan iemand gewenst gedrag faken?
Het personeel in dit azc is geselecteerd op veel ervaring in andere asielzoekerscentra en gevangenissen. Hoekman: "Ze zijn getraind in het werken met mensen met gedragsstoornissen. Het is lastig om drie maanden lang sociaal gewenst gedrag te laten zien. Een gedragswetenschapper prikt daar doorheen."

Kan een volwassen persoon wel worden her­opgevoed?
Hoekman: "Een doorgewinterde homofoob is niet te genezen. Maar je kunt hem wel leren hoe hij zich moet gedragen. Je kunt hem laten zien wat hij wel en niet kan doen en inzicht geven in zijn gedrag."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden