Plus

'AZC-gemeenten moeten eerst een buurt horen'

Op veel plaatsen in Nederland leidt de vestiging van asielzoekerscentra tot protesten. Staat Amsterdam dat ook te wachten, nu de komst van drie centra ophanden is?

Onderzoeker Martien Kuitenbrouwer Beeld Rink Hof
Onderzoeker Martien KuitenbrouwerBeeld Rink Hof

Hoevéél asielzoekers komen er? In de discussie rond de vestiging van asielzoekerscentra (azc's) staan aantallen vaak centraal. Terwijl méér asielzoekers helemaal niet hoeft te leiden tot méér protest, blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam en het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Volgens Martien Kuitenbrouwer, onderzoekster bij de UvA op het gebied van conflictbemiddeling en oud-stadsdeelvoorzitter in Amsterdam-West, is er slechts een zwak verband tussen de omvang van protesten en de omvang van azc's. "In veel gemeenten draaien protesten niet per se om de komst van asielzoekers, maar gaat het eigenlijk over iets anders. Vaak is er onvrede over het niveau van de zorg als gevolg van de decentralisaties, waardoor bijvoorbeeld een buurthuis is verdwenen. Als de gemeente dan zegt dat het daar nu niet over gaat, wakkert dat de boosheid aan."

Verzet
"Slechte ervaringen uit het verleden kunnen ook bijdragen aan het escaleren van de protesten. Dan gaat het niet zo zeer om verzet tegen de komst van asielzoekers, maar om verzet tegen het gemeentebestuur. Dat zie je wel gebeuren in plaatsen waar spanningen zijn tussen bewoners en de politiek over bijvoorbeeld de kosten van een nieuw gemeentehuis. Als het lokale bestuur vervolgens een plek aanwijst voor een azc en op voorhand weinig ruimte laat voor inspraak, ontstaat een negatieve spiraal. Onbewust zendt de gemeente het signaal uit zijn eigen bewoners te wantrouwen: ze zullen toch wel tegen zijn. Die houding voedt het draagvlak voor georganiseerd protest van buiten en escalatie."

"Boosheid van burgers wordt vaak uitgelegd als nimby-gedrag (not in my back yard). Maar achter de boosheid kan een terechte zorg zitten over bijvoorbeeld de sociale voorzieningen in de buurt. Dáárover moet je dan in gesprek."

"Een andere veelgemaakte fout is dat het bestuur zegt met bewoners in gesprek te gaan over een locatie, terwijl het besluit feitelijk weinig ruimte laat voor aanpassingen. Veel bewoners zullen dit opvatten als bedrog."

Vorige week werd bekend dat er in Amsterdam naast een azc in de Houthavens, waar vijfhonderd mensen terecht kunnen, nog twee grote opvangplekken komen. Het stadsbestuur maakt na de meivakantie de locaties bekend. De vraag is hoeveel ruimte er vervolgens zal zijn voor bewoners om over de voorwaarden te praten.

Do's and Don'ts

Nogal wat raadsvergaderingen met insprekers lopen uit op gescheld en geschreeuw als het om de eventuele komst van een azc gaat. De onderzoekers van de UvA en het ministerie van Binnenlandse Zaken adviseren in de buurt zelf in gesprek te gaan met omwonenden in plaats van in het gemeentehuis.

In de raadszaal is met een katheder tegenover de publieke tribune vaak sprake van 'een frontale opstelling', die agressie in de hand werkt. Het weren van de media op informatiebijeenkomsten vinden de onderzoekers niet aan te raden. Als er dan toch in beslotenheid met omwonenden wordt gesproken, moeten de media aansluitend worden ingelicht.

Boosheid
Kuitenbrouwer: "Als gemeenten eerst een besluit nemen en dan pas communiceren, is dat een volgorde die mensen boos maakt. Eigenlijk communiceer je dan: jullie zullen het er toch wel niet mee eens zijn. We hebben het besloten en komen jullie dat nu vertellen."

"Beter is het om naar de buurt te gaan met de vraag: onder welke voorwaarden zouden we hier een azc kunnen vestigen? Anders creëer je boosheid. En in Amsterdam is dat helemaal niet nodig is. Ik denk dat er best draagvlak is voor azc's. Maar dan moet je niet het wantrouwen aanwakkeren door mensen het gevoel te geven dat ze voor voldongen feiten worden gesteld. Boosheid gaat niet weg door eerst het besluit te nemen. Daarmee maak je het alleen maar erger."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden