PlusBoekrecensie

Autobiografische roman van Bart Chabot: grote ontroering

Het understatement is Chabots grote kracht.Beeld Andreas Terlaak/Lumen

Met Mijn vaders hand schreef Bart Chabot een autobiografische roman over zijn jeugd. Zoiets kun je alleen maar doen in de tweede helft van je leven. Een van de voordelen van ouder worden: je kunt om bepaalde periodes en gebeurtenissen heen lopen, die van veel kanten bekijken en, het allerbelangrijkst, zien hoe je er zelf in was. Die afstand is noodzakelijk, zeker bij de jeugd van Chabot, met buitengewoon nare ouders, anders kan het therapeutisch proza worden en daar wordt meestal alleen de schrijver beter van.

In Mijn vaders hand is daarvan geen sprake. Ik mag misschien niet zeggen dat de toon van Chabot luchtig is, maar wel laconiek. Dat is ook het beste, want als je zware gebeurtenissen zwaar vertelt, zakt een boek diep van je weg. Chabot zorgt er juist voor dat alles wat hij beschrijft en oproept dichtbij je komt. Je kijkt de jongen die de auteur was, bij wijze van spreken in de ogen, je wilt bijna roepen: kijk uit, achter je! Knap werk is dat.

De troost van fantasie

Mijn vaders hand is een roman waarin haat onverschilligheid wordt, de troost van de fantasie voelbaar is (het ándere leven dat de jonge Bart vaak bedenkt) en vooral een poging de vraag te beantwoorden hoe je je eigen leven kunt leven, hoe je trouw kunt zijn aan de keuzes die je daarin maakt, hoe je jezelf leert kennen zonder de veiligheid van de omgeving waar je moet opgroeien. Dus ook zonder klankbord, zonder mensen die je helpen bij alles waarbij je in je jonge jaren geholpen moet of wilt worden.

Chabot schrijft het helder en daarin schrijnend op, zonder treurig te doen of te klagen, met humor (het understatement is zijn grote kracht) en zonder aanwijsstok: ‘Om te overleven moest je niets van jezelf prijsgeven, niets van je diepste gevoelen en gedachten, maar met een uitgestreken gezicht, een gezicht waar niets aan af te lezen viel, niet dát, ja en amen zeggen.’

Natuurlijk bepaalt dat alles wel hoe je wordt, hoe het verder met je gaat, je omgang met anderen, hoe dierbaar ook, Chabots vrouw en zonen, voor wie hij tot op zekere hoogte een gesloten boek blijft.

Alles wat hij vertelt, komt terug tijdens een ingrijpend verblijf in een ziekenhuis. Zowel zijn ziekte als de omgeving zijn aanleiding veel uit zijn leven een plaats te geven, te verwóórden. Want met ergens woorden voor vinden, maak je veel voor jezelf duidelijk.

Poëzie en suspense

De roman kent ook momenten van grote ontroering, bijvoorbeeld het afscheid van de moeder die dement is geworden, maar ook de laatste keer dat hij zijn vader ziet, in de buurt van het ziekenhuis aan de Bronovalaan – de hele roman speelt zich af in Den Haag trouwens. Of de vader zijn zoon ziet, is niet duidelijk: ‘(…) en we vervolgden onze weg zonder een woord of gebaar dat erop duidde dat we ons bewust waren van elkaars bestaan. Daar, aan de overkant, passeerde de man die zich zijn leven lang mijn vader had genoemd.’ En dan komt er onmiddellijk een mooie Chabotzin achteraan: ‘In het gras dat het parkeerterrein omzoomde zaten wat kraaien te niksen.’

Ja, ook voor de poëzie is ruimte in deze roman. Chabot weet altijd beelden op te roepen die het decor zijn van de belangrijke herinneringen.

En er staat een hoofdstuk in dat de suspense heeft die van zijn vorige roman, Easy Street, zo’n geheimzinnig boek maakte. Chabot kan dat ontzettend goed. Het is vrij vroeg in de roman, hij is alleen thuis, maar er is iets, iemand misschien, ook wordt het opeens een stuk kouder, de gordijnen bewegen. ‘Er was iets anders in huis, een aanwezigheid die niet per se het beste met me voorhad. Ik draaide me om, ijlde door de gang naar mijn kamer, sloot de deur en leunde tegen het houtwerk, nahijgend.’

Mij overkomt dat dan ook, ik moet het boek even wegleggen, maar niet te lang natuurlijk.

De Bezige Bij, €23,99, 412 blz.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden