Plus

Autobiografie Johan Cruijff: 'Je bent net zo lang gestoord tot je een genie bent'

Donderdag verschijnt de autobiografie Johan Cruijff, Mijn verhaal. Schrijver Jaap de Groot tekende Cruijffs levensverhaal op vlak voor diens dood. De laatste zin: 'Je bent net zo lang gestoord tot je een genie bent.'

Cruijff bij zijn afscheidswedstrijd bij Ajax tegen Bayern München, die met 0-8 werd verlorenBeeld Presse Sports

Johan Cruijff kende als voetballer en coach slechts één tekortkoming. Hij kon zich niet verplaatsen in mindere spelers, richtte zich enkel op de top.

Alleen dan werden de dingen beter, volgens Cruijff. En juist die wens - zichzelf én anderen te verbeteren - vormt een belangrijke rode draad in zijn autobiografie Mijn Verhaal.

Wie een uitgebreide levensbeschrijving verwacht, wordt teleurgesteld. Daarvoor ontbreekt te veel. Cruijff zei tegen biograaf Jaap de Groot dat hij niet wilde verzanden in anekdotes.

De wel vertelde verhalen zijn vooral een feest van herkenning. Dat hij niet van boslopen hield. Dat hij in 1973 naar Barcelona vertrok omdat de Ajaxspelers tijdens een stemming Piet Keizer als aanvoerder kozen. Of dat hij niet naar het WK 1978 ging vanwege gewelddadige indringers in zijn huis en een bijna-ontvoering een jaar eerder.

Tactiek en tegenstander
Het werd allemaal al eens eerder beschreven - meestal beter, vaak ook met een bredere, meer gedetailleerde context. Toch krijgt elk verhaal in deze autobiografie een andere lading: dit is dus hoe Cruijff de werkelijkheid ziet.

Dat geldt ook voor de nieuwigheden. Als Barça-trainer wilde hij een jonge Zidane kopen. Bij Ajax sprak coach Rinus Michels al op zijn achttiende specifiek met hem alleen over tactiek en tegenstander.

Cruijff liet Barcelona als coach twee miljoen extra betalen aan zijn oude club Ajax voor de aankoop van Richard Witschge. Hij ging niet vanuit rancune bij Feijenoord voetballen, maar omdat de Rotterdamse club hem wel en Ajax niet een financieel zeer gunstig contract bood.

Bij het zien van de WK-finale 1978 baalde hij. En de botsingen met Marco van Basten in recente jaren verklaart hij vanuit het verleden: dat Cruijff als Ajaxcoach hem met een 'dubieuze enkel' vroeg te voetballen tegen FC Groningen en zo bijdroeg aan het te vroege afscheid van Van Basten.

Warme reacties
Dat laatste kenmerkt de autobiografie: de voor Cruijffs doen begripvolle toon. Hij probeert zich in de gedachten van anderen te verplaatsen. Hij noemt expliciet Piet Keizer, Charly Rexach en Michels. Overeenkomst bij deze botsingen is dat Cruijff veel van hen leerde, maar zij 'nooit hebben opengestaan om dingen van mij te leren'. Hij betitelt de botsingen als 'menselijk'.

Menselijk mildheid ervoer Cruijff zelf bij de warme reacties op het bericht dat hij longkanker had - de enige passage waar de ziekte ter sprake komt. Onverwachte reacties van 'mensen van wie ik niet kan zeggen dat ik ze allemaal met de fluwelen handdoek heb behandeld'.

Mild is hij niet betreffende de mislukte fluwelen revolutie bij Ajax. Zijn kant van het verhaal wordt weer verteld. Rode draad: bestuurders - de goede daargelaten - functioneren niet door hun te grote ego.

"Ik zwalk niet, maar er komt wel steeds iets bij." Dat is cruijffiaans voor voortschrijdend inzicht. De tegenwoordige tijd - De Groot gebruikt deze, net als de ik-vorm, consequent - versterkt het besef dat Mijn verhaal zijn laatste verhaal is.

Hagiografische trekken
Het boek laat zien dat Cruijffs ideeën door de jaren heen eenvoudig en logisch in elkaar staken. Hij luisterde naar verschillende leermeesters (met name trainer Jany van der Veen, Michels en schoonvader Cor Coster), stelde familie boven alles en had een duidelijke voetbalvisie. Deze laatste wordt helder beschreven

Johan Cruijff, mijn verhaal. De autobiografie. - Jaap de GrootBeeld -

Johan Cruijff, mijn verhaal. De autobiografie.

Jaap de Groot. Uitgeverij Nieuw Amsterdam. €19,95

De selectieve verhalen en ik-vorm geeft het boek hagiografische trekken. Toch zwakt de mildere Cruijff dat ook af. Hem is vooral veel overkomen.

Hij had mazzel met zijn voetbal­talent. Kreeg op beslissende momenten hulp. Voelt het mislopen van het bondscoachschap in 1990 als een echt gemis. Raakte ontroerd door de veerkracht van zoon Jordi. En ook heeft de impact van het WK 1974 op de wereld hem vaak verbaasd.

De nalatenschap van Cruijff is veelvoudig - als voetballer, coach en weldoener - en wordt steeds breder en internationaler erkend. De tijd zal leren in hoeverre Mijn Verhaal daarvan onderdeel wordt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden