Plus

Asscher wil deal met Rutte, maar hij heeft drie voorwaarden

Lodewijk Asscher wil Rutte III best gedogen, als de coalitie volgend jaar zijn meerderheid in de senaat zou verliezen. De PvdA-leider verwacht wel iets terug. 'Negeer dit aanbod en je betaalt er een prijs voor.'

Lodewijk Asscher. Beeld Mike Roelofs/Lumen

De man die een jaar geleden nog vicepremier van Nederland was, zit zich te verbijten. Op het ministerie van Sociale Zaken, waar hij vijf jaar lang de scepter zwaaide, ligt het plan op tafel om arbeidsgehandicapten onder het minimumloon te betalen. Het plan omstreden. Nota bene regeringspartij D66 heeft gevraagd om er nog eens kritisch naar te kijken.

"Dit kan écht niet," zegt Asscher in zijn werkkamer in het Tweede Kamergebouw. Hij wil dat het plan, waarmee 500 miljoen euro is gemoeid, wordt geschrapt. Die wens koestert hij al langer, maar vandaag legt hij het op het partijcongres voor het eerst als keiharde eis voor aan regeringspartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie.

Asscher wil een deal sluiten met het kabinet. Want over negen maanden gaat Nederland naar de stembus voor Provinciale Statenverkiezingen. De regionale vertegenwoordigers kiezen vervolgens de Eerste Kamer, waar de coalitiepartijen nu een krappe meerderheid van 38 ­zetels hebben. Als de huidige peilingen standhouden, verliest het kabinet die meerderheid.

"Ik ben bereid om dit kabinet op onderdelen te steunen. Zonder meerderheid in de senaat krijgen ze niets gedaan. Die samenwerking heeft wel een prijs. Hoe langer Rutte wacht, hoe duurder het wordt."

Wat zijn uw eisen?
"Ik stel drie voorwaarden. Ten eerste wil ik dat arbeidsgehandicapten niet onder het minimumloon betaald gaan worden. Ik wil met het kabinet aan tafel gaan en een alternatief voor deze bezuiniging bedenken. Ten tweede wil ik dat de bezuiniging van 138 miljoen euro op de huurtoeslag wordt teruggedraaid. Op allerlei plekken in Nederland explodeert de koopmarkt door de lage rente. Soms verdienen huizen meer geld dan de inwoners. In zo'n tijd moet je niet bezuinigen op huurtoeslag. En tot slot stel ik als voorwaarde dat het eigen risico in de zorg omlaag gaat. Chronisch zieken moeten elk jaar 385 euro neertellen voor zorg. Niet eerlijk."

U heeft de laatste verkiezingen flink verloren. Waarom zou het kabinet met u in zee willen?
"Het kabinet heeft steeds gezegd dat de deur voor de oppositie op een kier staat, maar daar heb ik weinig van gemerkt. En de tijd tikt door. CDA-leider Sybrand Buma zei op zijn congres: 'De PvdA voert oppositie waar je naar luistert'. Daarom zeg ik nu: Sybrand, luister goed. Als de coalitiepartijen straks de meerderheid in de senaat verliezen, hebben jullie een probleem. Dit kabinet zit nu al in blessuretijd."

U heeft nu acht senaatszetels. Als de trend van de laatste verkiezingen zich voor de PvdA voortzet, bent u misschien te klein om het ­kabinet aan een meerderheid te helpen.
"Ik zou de PvdA niet onderschatten en nu al vooruitlopen op de toekomst. Je hoeft mijn aanbod niet te accepteren, dat is aan het kabinet. Maar ik stel geen onredelijke eisen. Wat ik ­verlang, zijn zaken waar binnen CDA, D66 en ChristenUnie ook tegenaan wordt gehikt."

U stelt drie voorwaarden. Waarom vraagt u niet om de gewraakte afschaffing van de ­dividendbelasting te schrappen? Dat wil de PvdA toch graag?
"Ik verwacht niet dat Rutte op dat besluit zal terugkomen. Ik zal mij blijven verzetten tegen afschaffing van de dividendbelasting, maar Rutte heeft er zijn hele politieke kapitaal op gezet.

Het kabinet doet een aantal dingen goed, bijvoorbeeld het regelen van vaderschapsverlof. Maar er wordt te makkelijk gekozen voor de ­belangen van het grote bedrijfsleven en de aandeelhouders. De coalitiepartijen gaan eraan voorbij dat een grote groep Nederlanders snakt naar een steuntje in de rug."

Afschaffen van het eigen risico kost 3,7 miljard euro. Het terugdraaien van bezuinigingen op arbeidsgehandicapten en de huurtoeslag kost 638 miljoen. Bij elkaar bijna 4,5 miljard euro. Waar moet dat geld vandaan komen?
"De plannen voor arbeidsgehandicapten kunnen met gesloten beurs worden veranderd. En verlaging van het eigen risico zou ook al veel voor mensen betekenen. Ik wil er serieus over in gesprek met het kabinet. We leven in een tijd van overschotten. Het is niet raar om dat geld te gebruiken om onze voorstellen te betalen. De PvdA is de enige oppositiepartij die zelf heeft geregeerd. Ik weet als geen ander: waar een wil is, is een weg. Zeker in deze tijd."

In uw tijd als vicepremier steeg het eigen risico naar 385 euro. Waarom liet u dat gebeuren?
"Omdat we toen geen geld hadden. En omdat ik de VVD er niet van kon overtuigen dat het ­beter was het eigen risico omlaag te brengen."

Toen regeerde u zélf. Waarom zou het u nu wel lukken om de VVD te overtuigen?
"Omdat er twee verschillen zijn. Ten eerste is er nu de financiële ruimte. En ten tweede zit ik nu in de positie om een aanbod te doen. Negeer dit aanbod en je betaalt er een prijs voor."

VVD, CDA en D66 wilden u dolgraag in de coalitie hebben. Waarom bent u niet gaan regeren?
"Ik was en ik ben niet van plan om bij een rechts motorblok aan te schuiven. Wij zaten ook niet in de positie om dat te doen, na ons grote verlies. Ik wil ook nu niet tot het kabinet toetreden, maar ik wil wel samenwerken om dingen te doen die goed zijn voor Nederland."

Kritische leden stellen op uw partijcongres voor om verregaande samenwerking aan te gaan met GroenLinks en SP, onder meer met een gezamenlijke lijst voor de Eerste Kamerverkiezingen. Vindt u dat een goed idee?
"Mijn achterban is heel positief over linkse samenwerking. Jesse Klaver, Lilian Marijnissen en ik zoeken elkaar regelmatig op. Wij vertrouwen elkaar. Mijn ambitie is dat we alle drie groter worden. Als dat lukt, ben ik er helemaal voor te porren om samen te regeren. Maar PvdA, GroenLinks en SP hebben elk hun eigen identiteit. Die verschillen blijven bestaan. De noodzaak om te fuseren voel ik niet."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden