Plus

Asscher: 'Wallenproject is nog steeds bittere noodzaak'

Het terugdringen van prostitutie op de Wallen is nog steeds bittere noodzaak, vindt Lodewijk Asscher, PvdA-leider en grondlegger van het bekritiseerde project 1012. 'Wat daar speelt, is iets om je voor te schamen.'

Lodewijk Asscher: 'De overheid moet zich houden aan het bestuursrecht, tegenover tegenstanders met enorme hoeveelheden zwart geld.' Beeld anp

''Zoiets als project 1012 bestond niet. Wilde je iets in beweging krijgen, het besef laten indalen dat we de strijd met criminelen om het hart van de hoofdstad dreigden te verliezen, dan moest je er met je hele hebben en houden in gaan. Dat zou ik nu weer doen."

Lodewijk Asscher wijkt geen duimbreed voor critici van de Wallenaanpak. Zíjn Wallen­aanpak: het was Asscher die als Amsterdamse PvdA-leider en wethouder in 2007 een extreme make-over van de oude binnenstad begon, vooral door vermindering van het aantal bordelen en later ook coffeeshops.

Een omstreden offensief, door tegenstanders weggezet als toonbeeld van preutsheid en ­vertrutting. Zij voelen zich gesterkt door een rapport van de Amsterdamse rekenkamer van vorige maand, waarin staat dat het niet is ­gelukt een economische opwaardering en ­doorbreking van de 'criminele infrastructuur' te realiseren.

Bij aanvang was te weinig oog voor het fragiele draagvlak, waardoor de vaart uit '1012' (vernoemd naar het postcodegebied) raakte. En gezien de beperkte slagkracht van de gemeente waren de ambities te groot.

Wat vindt u van het rapport?
Asscher: "Toen we begonnen, dreigde de onder­wereld de baas te worden in het gebied. Er waren te weinig rechercheurs om mensenhandel te bestrijden. Getuigen waren bang om te vertellen wat ze wisten. Er lag net een rapport, Grenzen aan de handhaving, dat waarschuwde dat de zuigkracht op de verkeerde mensen te groot was. Je had de Sneepzaak, waarbij een bende pooiers hun slachtoffers tatoeëerde."

"Ik hoopte de balans te veranderen door prostitutiepanden op te kopen en die een andere ­bestemming te geven. Ik kwam er destijds veel. Ik herinner me een nacht waarin ik met handhavers optrok en nadien van alle ellende kokhalsde op een brug. Een Oost-Europese vrouw die drie woorden Engels sprak: 'Too much stress.' Een Nederlands-Marokkaans meisje dat met Limburgs accent zei vrijwillig te werken, omdat ze een schuld van 40.000 euro had."

"Het werd geframed als vertrutting, D66 sprak van Asschers war on sex. Het ging me echter nooit om de vrouwen die er vrijwillig werken. Liever een toeristische attractie minder dan medeplichtig zijn aan het misbruik van vrouwen. Die keuze zou ik precies zo maken, die zou voor ieder mens eenvoudig moeten zijn."

De rekenkamer verwijt u polarisatie, met ­uitspraken als 'onder elke steen zit ongedierte'. Het kon ook niet met feiten over mensenhandel worden onderbouwd.
"Dat heb ik altijd een raar verwijt gevonden. Vergelijk het met iemand die zegt dat het regent versus iemand die zegt dat het droog is. Je kunt ook even naar buiten lopen om zelf te zien wat er aan de hand is."

"Ik heb nooit getallen genoemd over slachtoffers van mensenhandel op de Wallen. De rekenkamer telt er 119 in de periode 2005-2016. Dat is het topje van de ijsberg. Ik hou staande dat het nodig was in te grijpen en dat wat daar speelt geen toonbeeld van Nederlandse tolerantie is, maar iets om je voor te schamen."

Het sluiten van ramen zou prostituees in de ­illegaliteit dringen, met een nog kwetsbaardere positie.
"Met het stadsbestuur vind ik de rekenkamer daar ambivalent over. Feit is dat de branche beheersbaarder is en dat de zorg aan sekswerkers is verbeterd."

Het accent van 1012 verschoof gaandeweg van criminaliteitsbestrijding naar economische opwaardering.
"Economische opwaardering is een middel om de infrastructuur minder kwetsbaar te maken voor criminaliteit. Je wilt een eind maken aan de situatie waarbij iemand met een koffer geld het antiquariaat van Sander Kok binnen­wandelt en zegt: de winkel is nu van mij. Maar de tegenstand is taai. En er kwam een economische crisis overheen."

"Bij aanvang zei ik: 'Je moet dit misschien tien jaar volhouden.' Dat was te optimistisch. Ik onderschrijf van harte de aanbeveling van de rekenkamer om dit beleid dertig jaar door te zetten. Ik hoop dat burgemeester Halsema en het nieuwe college dat doen."

Vrijwel de complete gemeenteraad steunde destijds 1012, alleen had iedereen een ander oogmerk.
"Dat is waar. Er was massale steun van de bewoners en massief verzet van de exploitanten en andere belanghebbenden, zoals de Hells Angels. Gaandeweg zag je in de raad enorme verschillen over de gewenste aanpak."

Is het probleem niet dat 1012 na uw vertrek naar Den Haag in 2012 geen pleitbezorger meer had in het stadsbestuur? Vanaf 2014 zat de PvdA in de oppositie en vooral D66 had het op uw erfenis gemunt.
"Ik zit nu op afstand, dus daar kan ik niet over oordelen. Het zou ook te makkelijk zijn om het zo af te doen. Ik vind het wel fantastisch dat Eberhard van der Laan zich bleef inzetten voor 1012, op een moment dat niet iedereen stond te trappelen."

De rekenkamer stelt dat de overheid weinig middelen heeft om het gebied daadwerkelijk ingrijpend te veranderen.
"Het stadsbestuur heeft meer speelruimte ­nodig en daar moet Den Haag bij helpen. Punt is nog steeds dat de recherchecapaciteit schaars is en dat de overheid met één hand op de rug opereert, omdat ze zich moet houden aan het bestuursrecht tegen tegenstanders met enorme hoeveelheden zwart geld."

Wat is de tussenbalans van 1012?
"Het is nog steeds bittere noodzaak. Het is nog steeds dweilen met de kraan open, al is die de laatste jaren een beetje dichtgedraaid. Een kwart van de ramen is gesloten. Je zou meer moeten doen. Neem die kleine steegjes in het Sint Annenkwartier, achter het Oudekerksplein. Ik ben er niet gerust op dat al die vrouwen daar vrijwillig staan."

Lees ook: Goede informatie ontbrak bij Wallenproject

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden