Plus Interview

Asscher: Ik denk dat er heel veel behoefte is aan fatsoen

Lodewijk Asscher probeert zich tussen de aanvoerders van de peilingen te vechten. Er is een 'fatsoenlijk, sociaal alternatief' voor Wilders en Rutte, betoogt de nieuwe PvdA-leider in zijn eerste grote interview sinds zijn uitverkiezing.

Beeld ANP

Daarom: criminele asielzoekers uit Marokko en Albanië snel het land uit, niet marchanderen met onze vrijheden en grenzen dicht voor arbeidsmigranten als de Europese regels niet veranderen.

Een week nadat hij is gekozen als nieuwe PvdA-lijsttrekker haalt Lodewijk Asscher uit naar Geert Wilders, die aan kop gaat in de peilingen.

"Wilders valt de rechtstaat aan. Hij eist vrijheid voor zichzelf die hij een ander, zoals Sylvana Simons, misgunt. Hij strooit met Koranteksten, maar verloochent de Grondwet. Hij beschouwt mensen bij voorbaat als verdacht in plaats te kijken wat ze doen. Ik verwerp dat."

Wat is er erg aan dat Wilders rechters verbaal aanvalt?
"Je moet niet onderschatten hoe erg het is als je de bewakers van onze vrijheid zelf aanvalt. Politieagenten, officieren van justitie en rechters bewaken onafhankelijk de spelregels voor iedereen.

Die zorgen dus ook voor onze vrijheid en de veiligheid, die ons zo lief is. Als je dat stelselmatig aanvalt, dan laat je zien dat je zelf geen waarde toekent aan de rechtstaat. Dat is niet abstract: dat is waarom dit een fijn land is om te leven en driekwart van de landen op de wereld veel minder.

Wat Wilders doet is gevaarlijk, omdat hij iets aanvalt wat ons allemaal beschermt. Niemand staat boven de wet. De verworvenheden in dit land kunnen alleen maar bestaan als we die met z'n allen verdedigen."

Uw partijgenoot Jeroen Dijsselbloem noemt Wilders extreemrechts.
"Het is extreem wat Wilders doet, het is verwerpelijk, het is in strijd met onze normen en waarden. En vergeet niet: hij geeft mensen een vals perspectief. Hij was na de vorige verkiezingen binnen een dag zijn belofte vergeten om de AOW-leeftijd op 65 jaar te houden. Het is een verwerpelijke en weerzinwekkende manier van omgaan met de toekomst van dit land."

Is het de strategie van de PvdA om mensen bang te maken voor Wilders in de hoop daar zelf stemmen mee te winnen?

"Nee. Ik vind het vooral belangrijk het sociale alternatief te schetsen. Als je niet uitkijkt is de keuze bij de verkiezingen straks tussen de VVD - die op de arbeidsmarkt veel meer onzekerheid brengt - of Wilders.

Ik denk dat er heel veel behoefte is aan fatsoen in de samenleving. Meer vaste contracten in plaats van nog meer flexibiliteit zoals de VVD wil. En normaal met elkaar omgaan in plaats van schreeuwen."

Laten we de zorgen doorlopen die Wilders benoemt. Heeft Nederland een Marokkanen-probleem?
"Nederland heeft een criminaliteitsprobleem. Zolang daar Marokkaanse Nederlanders in oververtegenwoordigd zijn hebben we een specifiek probleem. Ik ken er zoveel die een geweldige bijdrage leveren, die verdienen het om als individuele Nederlander behandeld te worden.

Ze moeten niet aangekeken worden op het wangedrag van anderen. Door de hele groep schuldig te verklaren doen we onrecht aan al die jongeren die hun best doen en er niet tussenkomen.

Daarom ben ik extra fel op de Marokkaanse criminele asielzoekers die de boel in Ter Apel op stelten zetten. Zij verpesten het voor Nederlandse Marokkanen. Zij moeten zo snel mogelijk het land uit. 'Zij maken misbruik van het asielsysteem en de bereidheid van de meest gastvrije gemeente van Nederland."

Asscher vorige week bij de bekendmaking van zijn winst in de lijsttrekkersverkiezing Beeld ANP

Maar Marokko neemt nauwelijks onderdanen terug.
"We zullen Marokko zo ver moeten krijgen dat ze meer mensen terugnemen. Als het moet, ga ik er morgen heen. Ik werk nauw samen met staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Asiel) om te zorgen dat ze snel worden teruggestuurd. Het moet duidelijk worden: als je je als een crimineel gedraagt, word je ook als een crimineel behandeld.

Ik ben heel liefdevol en solidair. Nederland zal altijd klaarstaan voor slachtoffers van oorlog en geweld. Ik zal de opvang van kinderen uit Aleppo altijd verdedigen. Maar daar hoort ook bij dat we heel streng zijn tegen degenen die misbruik maken van onze asielprocedure."

Het gaat ook slecht met de inburgering. Slechts de helft slaagt op tijd voor het examen. U bent er al vier jaar verantwoordelijk voor. "Het inburgeringssysteem komt uit het vorige kabinet en gaat erg uit van het feit dat mensen het allemaal zelf kunnen regelen. Veel gezinsmigranten kunnen dat ook, bij vluchtelingen is het beeld wisselend. Het moet nog een stuk beter.

Als inburgeraars niet uit zichzelf de taal leren, moeten gemeenten daarvoor zorgen. Niet voor niets grijp ik in door streng toezicht op de cursussen en de gemeenten meer geld te geven, zij kunnen daarmee inburgeraars bij de hand nemen. Als je hier bent en mag blijven, dan ben je een van ons en eisen we ook dat je meedoet."

U wilt arbeidsmigratie indammen. Hoe?
"Heel simpel. Je verbiedt dat mensen hier werken zonder dat ze premies afdragen en belasting betalen. En ze moeten betaald worden volgens de Nederlandse CAO. Met de huidige Europese regels kun je hier jaren werken tegen een lager salaris dan een Nederlander die hetzelfde werk doet, met dezelfde ervaring. In de bouw, in de transport, in de landbouw. Dat deugt niet. Dit is gewoon onrechtvaardig. Als je daardoor geen baan hebt of als je bedrijf ten onder gaat, vliegt dat je naar de keel. Dat moet veranderen."

Samsom noemde het een loze belofte van u, omdat u nooit de andere Europese landen meekrijgt.
"Het enige dat Diederik verdient is applaus. Maar deze discussie heeft hij verloren en dit is nu onze koers."

Dus?
"Dat betekent dat dit onze koers is. Dit is moeilijk ja. Ik heb 7 landen mee, 11 landen tegen. Maar we hebben nu een unieke kans om verandering af te dwingen. Doordat er vanwege de Brexit moet worden onderhandeld met het Verenigd Koninkrijk over een nieuwe deal. Dit moet ons doel zijn."

Samsom en Asscher tijdens de uitslag van de PvdA-lijsttrekkersverkiezing Beeld ANP

Het vrije verkeer van werknemers is toch een van de kroonjuwelen van de EU?
"In mijn ogen was het kroonjuweel dat we er allemaal op vooruit zouden gaan. Dat in Bulgarije de welvaart stijgt, in plaats van dat wij op Bulgarije gaan lijken. De steun voor Europa verdwijnt als je dit niet oplost. Ik denk dat Oost-Europese landen daar ook een groot belang bij hebben."

U bent onderdeel van de elite waar nu zoveel op gescholden wordt. Hoe wint u het vertrouwen van kiezers?
"We willen allemaal een goede school, goede zorg, dat we fatsoenlijk met elkaar omgaan en dat we bewaken wat in onze samenleving dierbaar is.''

Dat is geen antwoord op de vraag.
"Ik vind het een heel raar verwijt. Ik ben vier jaar vicepremier geweest in een ongelooflijk moeilijke tijd. Ik heb ervaring. Ik weet wat ik moet doen en wat ik wil veranderen. Daar kunnen mensen voor kiezen."

Waar komt de woede op de elite vandaan?
"Ik denk dat heel veel mensen ervaren dat ze vergeten worden. Als de politiek zegt 'Europa is geweldig' en je ervaart zelf dat het oneerlijk is, dan gaan mensen aan de noodrem trekken. We hebben heel veel om dankbaar voor te zijn, maar mensen zien ook onrecht. Als politiek moet je dan niet uitleggen hoe het zit, maar uitleggen hoe je het gaat veranderen."

Zo'n 5 miljoen mensen willen op een populistische partij stemmen, wat zegt u tegen hen?
"Ik denk dat de belangrijkste boodschap is: als we met elkaar een sociaal en fatsoenlijk land willen, moeten we zorgen voor nieuwe, eerlijke spelregels. Een reset op sommige punten. Maar zonder onze eigen principes te verloochenen. Zondebokpolitiek en afgeven op elkaar is de oplossing niet. De problemen zien we allemaal, maar maak de keuze voor een sociaal en fatsoenlijk land. Met vaste en stoppen met oneerlijke Europese regels."

Asscher in 2012 bij zijn afscheid als wethouder in Amsterdam, met burgemeester Van der Laan (L) Beeld ANP

U wilt al voor de verkiezingen de samenwerking zoeken met SP en GroenLinks. Heeft u Roemer al gebeld?
"We hebben het allemaal druk de laatste weken van het jaar, maar ik wil graag in gesprek over de inhoud. Over de zorg bijvoorbeeld kunnen we het vast zo eens worden. We willen allemaal af van het eigen risico. We moeten kiezers laten zien dat we gaan samenwerken in plaats van dat gehakketak."

Wilt u ook afspreken dat jullie elkaar niet loslaten in de formatie?
"Ik ga niet via de media zeggen wat ik met ze wil afspreken, want dan lijkt het alsof ik ermee wil pronken. Ik ga ook niet praten over een fusie, maar over welke doelen we samen kunnen bereiken. Ik lees over mezelf dat ik geen makkelijke ben in onderhandelingen. Dat is omdat het mij zeer aan het hart gaat. Mijn waarden zijn niet onderhandelbaar. Ik ben niet makkelijk."

Lees ook: De echte strijd van Lodewijk Asscher moet nog beginnen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden